Page 1 - Мүрү саһ. №41(10154)
P. 1
Мам мйын 27 күнэ, 2015 с. СЭРЭДЭ Библиотека күнэ Щүрү@һарҕата
2014-2015 сылларга улуус- зей» - В.А.Протодьяконов- Саввиновгар дьиэ кэргэннэ- олоҕуран, таһаартарар ки-
т! I К&ч таацы киин библиотека^ Кулаптай аатынан литера рэ «Арыылаах ытык кырдьа- нигэтиттэн 11ациональнай
Ъ * У I с$ 828 экземпляр сатга бэлэх турнай музей (дир. З.В.Ми- ҕаһа» уо.д.а. кинигэлэри библиотскаҕа үс, улуус-
й, -сиятаа^ы Библиотека күпүнэн «Уус-Алл кинигэлэр биирдиилээн галкииа), «Күох суугун күо- улуус ааҕааччыларыгар гааҕы библиотекаца икки
^иинШлуупи» олохтоох бэйэни салайыныы оройуоиуи дьонтон, ]эрилтэлэртэн, гэйэ үүннүн» Уус-Алдан- анаан бэлэх ууннулар. Ма булгуччулаах экземпляры
дьаһалтатын уонна улуус Сэбиэтин депутаттарын биир дойдулаахтарбытьг пан пааҕы ойуур хаһаайыстыба- ны таһынан Р.Р. Кулаков- тиксэриэхдоэх. Онуоха улуус-
аатыттан улуус бары аа^ааччыларын, библиотекар- киирдюСэр. тын тэрилтэтэ (сал. 10.1. ская, Л.С.Заболоцкая, И.В. гааҕы библиотека кини!Э-
дарын итиитик-истицник ’э^эрдэлиибит. Сылын аайы улуус библи- Крылыков), «Ийэ туосчут - Мигалкин, А.В.Мигалкин, нэн хааччыйар отдела сана
Быйылгы сыл Россия Президет В. В. Путин Ыйаа^ы- отекаларын фондалара бу Черноградская Мария Ми B. В.Сивцев-Мүрү Баһылай, тахсар кинигэуэ УДК, ББК,
нан Литература сылынап бнллэриллибитэ. Ол чэрчя- бэлэх кинигэлЪринэн байы- хайловна норуот маастара» К.Г.Бурцева, В.Н.Окосмова, авторскай знагы туруоран
тянэн библиотекаларга араас таһымнаах аа^ыылар, тыллан, кэнээн хааччмллан культура унравлениета C. Гольдерова-Саргы Куо, биэрэр. Библиотека салалта-
литературная тэрээһиннэр ыытылыинылар. Биир иһэллэригэр дьоммут-сэр- (сал. И.И.Аммосов) улуус Н.1 ТСыроватская, М.II.Ан тын, коллективы!!, улууспуд'
улахан тэрээһининэн П.А.Ойуунуская аатынан госу гэбит комолоро, киллэрэр библиотскаларыгар бэлэх- дросова, У.И.Бурнашева, бары ааҕааччыларын аадта-
дарственная бириэмииэ лауреата, суруйааччы С.С. кылаагтара сүҥкэн улахан. тээтилэр. Н.И.Сергучева, Г.В.Бурцев, рыпан библиотека фонда та
Васильев-Борогонская айымньыларынан Васильев Ол курдук, «Терентий Ам Биирдиилээн дьонтон Уй- Р.В.Андросова, П.А.Ойуу хаҥыырьнар күүе-комо,
ская аа^ыылар улуус, республика, Россия таһымы- мосов: к 100-летию со дня баан Бахсылыырап - «Сыл- нускай аатынан Саха теа- ойобүл буолар үтүо дьом-
гар тиийэ ыытылыинылар. рождения» кинигэни Уус- лары оссо сырсыахха», «Сэ- трыттан, «Дуолан» эр дьон мудугар барҕа махд албыдд.ш
Литература сылыгар улуус аагуюччыларын духуо- Алдан улууһун дьаһалтата рии ааспат-арахпат дуораа- вокальпай ансаамбылыттан тиэрдэбиг. Биир дойдулаах-
бунай сайдыыларыгар тоһүү күүс буолаццыт, кэлэр (баһ.А.В.Фе;ютов), «Дүн- на», Ф.П.Пестряков - «Пес уонна 11.С.Пестряков, Д.И. тарбыт үтүо холобурдарын
юнчээри ыччаппыт кинягэня элбэхтик аа^ан, сырды- сүн сирэ. Уус-Алдан» тряков Петр Петрович», Гуляев, Самсоновтар дьиэ улууснут олохтоохторо, д э-
гы ыралыыр буоларыгар бигэ эрэллээхпит. Ба^ара- /(үнсүн нэһилиэгин дьаһал- И.С.Калининскай «Чол- кэргэттэридтэн, о д.а. элбэх рилтэлэр салайааччылара
быт аяымньылаах улэни, кытаанах доруобуйаны, у^а- тата (баһ. Д.М.Свешников), бон», «Чуораанчык» суру- кинигэни бэлэхдээтилэр. инникитин дацаны еаш'ыах-
раабат эрчими, дьяэ кэргэццитягэр дьолу-соргуну.' «Ойуун ууһа - Бээрийэлэр. нааллар комнлектарын, Хае биирдии кинигэ га- тара диэн эрэнэбит.
Уус-Алдан» Бээрийэ нэ- С.И.Черноградскай - «Бас- һаартарааччы (биирдии Христина
А. В. ФЕДОТОВ, һилиэгин дьаһалтата (баһ. д ын нардыын алтысныт лээн дьон, тэрилтэлэр) РФ МИГАЛКИНА,
«Уус-Алдап улууһа» П.В.Васильев), «Кулантай дыллҕа.м. Судьбой подарен 77№-дээх Федеральнай со- кинигэни хааччыйар
олохтоох бэйэни аатынан литературнай му ные друзья», Арыылаахтан куонун 7 ыстатыйатыгар отдел сэбиэдиссэйэ.
салай ын ыы оройуоиуи
дьаһалтатын баһылыга, ны нэһилиэгин бочусЛтаах
И. И. КОЛОДЕЗНИКОВ, ОЛОХТООЦО. Б ы Й1>!Л1Ы үбү-
депутаттар улуустаа^ы лүойдээх сылга убаастыыр
Сэбиэптприн председателэ. ветераммыт 85 сааһын дуо-
ларынан эцэрдэлиибиг! До-
Саҥа корүҥнэри киллэрии - руобайдык оссо уһуннук
дьоллоох тук олорор! ор!
олох ирдэбилэ Васильева Агафнн ( емс-
новна үлэ ветерана, сэрии
Общество социальнай-культуриай олорор библиоте кэминоцод'о. Кини 1941 сыл
ка ураты миэстэни ылар: киһи-аймах историятып, лаахха Бээрийэ нэһилиэгэр
культуратып, иоруот айымньытын барытыи тумэр торообүт. Дьоно тоцус оцо-
киии буоларыи таһынаи, ииформацияиы таргатар, ломмуггарыдтан, биос оцо
уорэги-билиини сайыииарар, культурной сыаниастары ордой хаалбыд. Агафия Се
тумэр, харайар, пропагиидалыыр улэлэри ыытар, тэрн- Максимова Корякина Васильева Петрова меновна - бүтэһик оцо,
йэр тэрилтэ. Опои библиотека хаииык ба^арар уйэуэ Пелагея Мария Агафия Елена олус ыарыһах буолан иитэ
обществога иаадалаах у опии ылар оруола иамтаабат. Степановна Николаевна Семеновна Ивановна ылбыт дьоно тодторү биэр-
Информация оггүнэп сай- аацааччы быраан оттүнэн
дыы чааһыгар: тыа сирин комүскэллээх буолуутугар Сэрии ыарахан тыыныгар иитиллэн бидтвр. С»рии кэмигэр до-
рообүтэ, доруобуйадд.пар
олохтоохторун библиотска- анал юридичсскай конешь- улаханнык охсубута. Л а -
нан хааччыйыы саҥа, үрдүк тацияпы 01Горор, сана гах- Максимова Пелагеи Сте пиэн, колхоз тар охтон, ума- «1941 -45 ее. А ҕа дойду Улуу фия Семеновна Дьокуус-
таһымҥа тахсан библиотека сыбыт сокуоннары уураах- пановна гыыл, үлэ ветера йан тумнасдан олбүт сүоһү сэриитин кэмигэр килбиэн- кай, (аацы дыа хаһаайысгы-
кинигэни харайар, уурар тары булан биэриигэ комо- на, норуот маастара. Кини этин биэрэллэрэ, кыра НЭЭХ үЛЭТИ!1 иһин» мэтээли- бадын техникумуп аүтэрэн
эрэ тэрилтэ курлук буол- лоһор. Маны таһмнан аа- 1926 сыллаахха Бээрийэ нэ- арыы, икки-үс тоорохой нэн, Улуу Кыайыы 50 сылы- зоотехник идэтин шлан бэ
бакка. үүнэн иһэр, сайда ду- цааччы туе сыаллаах наады- 11ИЛИЭ! эр торообүтэ. 1935 амсриканскай саахар, таҥас нан үбүлүойдээх бэлиэнэн, йэтин уонна ходу кэргэ
рар информационная киин йар докумуопнарын анал сыллаахха Бээрийэ алый сү- диэни биэроэт щ щ р . Он- Кыайыы 30, 40, 50 үбүлүой- нин оройуонугар үлэлээби-
буолла. сайтартан булан гуһаныан һүох оскуолатын, 1944 сыл нук муҥнанан үорэнэн 1944 дээх сылларын мэтээллэри- тэ. Пенсияца тахсан баран
Тыа сирин дьоно аныгы сон. Биһиги оҥолорбүт: Ин- лаахха Танда оскуолатын сыШТаахха 7 кылааһы бүтэр- нэн, элбэх оҕолоох ийэлэргэ Киин библиотека саналыы
электроннай таһаарыылар, тернеккэ анал сайтарга гус- сэттис кылааһын үорэнэн битим. Дьонноох оҕолор бэриллэр мэтээлинэн уонна хаһаайыпнааһынна кии-
компьютерная техника уон таах ииформацияиы булуу бүгэрбитэ. Псла*ся Степа эбинэр этилэр. Биһиги туох- орденынан бэлиэтэммитэ. р и и д' и 1 эр бух1 алтерынап
на Интсрнст-ситимин комо- (сокуоннары, уураахтары, новна сэрии ыар сылларын нут кэлиэй, ийэбит эрэйдээх 1995 сыллаахха саха таҥаһын үлэлээбид?. Билигин Ага-
лорүнэн, олорор түолбэлэ- рефераттары, кинигэлэри бу курдук ахтар: «1941 сыл бэйэтэ ферма хотонугар ха- тигиип «СР норуотун маас фия Семеновна тоһо да
риттэн харыс да халбарый- сакаастааһын); электроннай лаахха, мин 13 саастаахиар, рабылынан олүмээри эрэ тара» ааг инэриллибитэ. илиитэ-адаца ыарыйдар, ха-
бакка эрэ, гуох баар наада- ночтанан ииформацияиы быраатым 9 саастаацар ал- үлэлиирэ. Сал1'ыы II Корнкпна Марин Никола рацынан корбокко сирдэти-
дьархайдаах сэрии сацалам- Байацантай нэһилиэгэр евна - гыыл, үлэ ветерана.
лаах информацияларын ба- түргэн тэтиминэн атаста- нэн сырыттарЛьиэтин-уо-
рытын булан ылар кыахта- һыы, суруйсуу; информа мыта. Икки убайым сэриш э сэбиэккэ сскрстарынан үлэ- Кини 1930 сыллаахха Бүлүү- тун, хаһаайыетыбатын ду-
наллар. Манна биир үгүо ция электроннай версияла- баран, ацабыт ыалд|>ан ол- ҕэ киирбитим. Сэриигэ сыл- ю торообүтэ. Оцо сааһа бэ тан, оцолорун-сиэннэрин
уратыта баар - «Консуль рын устан^биэрии; ксероко бүгтэрэ. Ыарыһах кырд|>а- дьар салдаа!тар!'а, фронна йэтин колүонэ дьонун кур корон дьоһунпук олорор.
тант Плюс» диэн элекгрон- пирован!^электроннай по- цае ийэбитин кытта икки комолоһон үтүлүк, бэргэһэ дук сэрии ыар сылларыгар Нэһилиэккэ, улууека ыы
най ыйынньык-нравовой сителлэрдэн (С13-гот дискэ, оцо тулаайах хаалбынш.п'. д и1'эрбит, биирдии ыйдаах аасныта. Эдэркээн Мария тыллар тэрээһиннэргэ ку-
дааннайдар базаларын ко- флешка) бэчээгпэн гаһаарыы. Сайынын иккиэн колхозка хамнаснып.ш засмҥа сурут- үлэтин 1951 сыллаахха Уотту руутун кыдтар. Ол курдук,
мөлөрүнэн библиотека нэ- Сана кэм ирдэбилинэн үлэлиирбиг. Быраатым таран биэрэрбит. Ити кур ааҕар-балацанын сэбиэдис кипи хоһоонньут, коллекци
һилиэнньэ, ол иһигэр пен- информационнай техноло фермаҕа үүт учуоту! ар үлэ- дук үлэлээн ийэбин иинни- сэйинэн сацалаабыта. Дьо- онер, кэрэни тарцатааччы.
сионердар, үлэгэ суохтар, г и я ^ сана уларыйыылар лиирэ. Мин 12-13 саастаах ти.м. Миэхэ 800 г бурдугу, куускайдааҕы культурнай- Петрова Клена Ивановна
инбэлииттэр, о.д.а. социаль- киирдилэр. Дойдуга араас кыыс «Холлоҕостоох» диэн ийэбэр иждивенец диэн 400 сырдатар оскуоланы бүтэ- - үлэ ветерана, сэрии комин
най оттүнэн көмүскэлэ суох электроннай библиотека- түөспүтүгэр тиийэр дулца- г бурдугу карточка быһыы- рэн, 1954 сылд ан кэргэнин оҕото. Кини 1945 сыллаахха
араҥа быраан өттүнэн ойо- лар баар буолуулара аа- лаах сиргэ от охсорбут. От гынан биэрэллэрэ». Сэрии цойду|у1'ар - 1зэрд-Ууһу!ар аа-
бүллээх буолуутун хааччы- цааччыга элбэуи туһалыыр. охсор эр дьон бары сэриигэ кэннидтэн 11 Логой нэһилиэ- цар балацан сэбиэдиссэйинэн Хоро ноһилиэгор дорообү-
йыахтаах. Билигин библиотекалар барбыттара. Биэс-алта кыыс гэр библиотекарынан үлэ- 1971 сыллаахха диэри үтүо тэ. Глена Петровна Чаран
боһүолэгэр библиодекаца
огтуурбут,
оппут
Биллэрин курдук, инфор- анал сайтарыгар киирэн ки лээбитэ. Бэйэтэ эмиэ ыары- суобас!'аахдык үлэлээбитэ.
мационнай технология ба- нигэни, тусгаах докумуон- куурдаҕыпа тонной кэлэн, тыйар буолан, 1952 сыллаах Мария Николаевна нэһи- дьиэ сууйааччынан энкилэ
лысханнык сайдыбыт кэми- нары электроннай корүнү- мунньан бугуллаан ха эрэ Дьокуускайга куль- лиэк, боһүолэк обшествен- суох үлэлээбидэ. Кини бо-
биэрэрбит, ону биир оцон- турнай-сырдатар училище- най олоуор кохтоох түк кыт- һүолэк ыытар культурнай-
гэр электроннай кинигэлэр нэн сакаастаан туһапыы
ньор икки-үс оцопу бад'ы- ца үорэнэ киирэн 1955 сыл дара, кэккэ сыллар|’а дсну- маассабай үлэтигэр орүү
суолталара үрдээтэ. Били- күүскэ киирэн эрэр. Бу үЛЭ- һыннара еылдьан кэбиһэн лаахха библиотекарь идэтин тадынан далыллан нэһи- кыдтар, нэһилиэк, оройуон
гин библиотека сайдыытын лэр билинни кэм ирдэби иһэрэ. Сэрии С!.1ллары1 ар ылар. Оитон салгыы биб лиэккэ үгүс үлэни ыынныд а. уус-урап сам од ея д ел ыю-
сүрүн сыала - сана техно- линэн буоллулар. Ону
логиялары олоххо киллэрии учуоттаан биһиги улуус- учуодтааһын сүрдээх күүс- лиотека сэбиэдиссэйинэн Кэлин дойрутугар тиийэн һын кыгтыылааца, сцена ве
дээцэ. Үлэҕэ-хамнаска 5 мү- үлэлээн, 1976 сыллаахха Чернышсвскай, Гылплны терана. Улууека оһуохай, кор-
буолар. Кииннэммит биб таацы киин библиотекабы- нүүтэ хойутаа да, миэрэ, нснеияца тахсар. Элбэх оҕо- боһүолэкгэргэ культура күлүү копкурсдарыгар сити-
лиотека тиһигэр нэһилиэн- тыгар улууснут суруйаач-
ньэҕэ аналлаах информаци- чыларын кумааҕыта тахсы- быыгабар буолара, бэрээ- лоох буолан, библиотекаҕа дьиэтигэр дирекдорынан һиилээхдик кыдтыбыга, анал
дэк сүрдээх кытаанаҕа. оссо уонтан тахса сыл дьиэ 1981 сылга нснсияцатахсыар номинашдялары ылары ситис-
оннай, правовой киин быт кинигэлэрин элсктрон- Сэрии да иннинэ 9-10 саас- сууйааччынан үлэлээбитэ.
(ЦОД) (ЦПИ) уонна аһаҕас най версияҕа коһорүү үлэтэ ныттан окко улахан дьону Кини быраата Степан Сте диэри үлэлээбитэ. Салгыы нигэ.
1986 сылга диэри тэрил гэцэ
эйгэ библио гекатын отдела ыытыллар. Бу барыта улуус кытары үлэлиирим, бу!ул панович Аржаков государ- оробуочайынан үлэлээби- Быйыл Улуу Кыайыы 70
тэриллэн үлэлиир. историятын уонна урукку түгаҕэ харбааччынан, от үр- ствсннай-нартийнай үлэһит тэ. Мария Николаевна тыа сыллаах үбүлүойүгэр А.С.
2006 сылдан С.С.Васильев- бэчээттэнэн тахсыбыт кини дүгэр турааччы, оҕус сиэ- буола улаатан республика- сиригэр кульдураны тарца- Васильсваца, Г.ИЛ 1сдроваца
Борогонскай аатынан гэлэри харайыыга, үйэти- тээччи, оцуруокка уу ку- ҕа, оройуонна биллэр сала- тар үгүс сыллаах сыралаах 1 Хоро нэһилиэ1'ин бочуот-
улуустаацы киин библиоте тиигэ, ааҕааччы киэн арана- таах олохтоохторо буолбут-
тааччы, араас үлэцэ биир са- йааччы, үтүо үлэһит умнул- үлэгэ дойду үрдүк наҕараа-
ка тиһигэ республика үрдү- тыгар туһалыаца диэн бигэ йын, биир күн орообокко лубат суолу-ииһи хааллар- даларынан бэлиэтэммитэ. тарын туоһулуур дастабы-
нэн 13 улуус иһигэр киирэн, эрэллээхпит. колхозкаулэлиирим. Кыһы- быта. Степан С гепанович Кини түоһүн «В.И.Ленин рыанньапы үорүүлээх бы-
СР Президенин иһинэн үлэ- Урукку үгэстэри уонна нын оскуолаҕа үорэнэ ба- бэйэтин оцо сааһын туһу- торообүтэ 100 сылынан һыыга тудтардылар.
лиир информационнай сана ньымалары дьүорэлии рарбыт. Ол сацана нан Улуу Кыайыы 40 сылын килбиэннээх үлэтин иһип», Ытыктыыр вегераннар-
киин Федеральнай целевой тугаи нэһилиэниьэ ортоду Советскай былаас комо- корсо «Оопньообогох оцо «Үлэ ветерана» (1971), быт! Улуу Кыайыы 70 сыл
нрограммаҕа олоҕуран га р ииформацияиы тарца- лаах үбүлүойүнэн эцэрдэ-
түнэн сир аайы государ- саасныт» диэн очерканы «1941-1945 се. Аца дойду
«Электронная Россия» бы- тыыга, культураны, үерэх- ствсннай интернадтар аһыл- «Ходучл1 сулуска» 1986 сыл Улуу сэриитин кэмигэр лиибит, Эһиэхэ доруобуйа
райыагынан тэрийбит нэһи- тээһини сайыннарыыга лыбыттара. Онно биһиги лаахха бэчээдтэппит. Уопса- килбиэннээх үлэтин иһин» ны, оцолоргут, сиэннэргит
лиэнньэни информациянан библиотекалар үгүс үлэни бырааннынаан иккиэн оло- йынан, кипи эдьиийин туһу- (1992), «Медаль материн тапталларыгар бигэнэн
хааччыйар кииншэр кии былааннаахтык тэрийэн рон үорэммиппит. Сэрии, нан элбэх ахтыыны суруй- ства» (1967), Кыайыы 50, 60 дьоллоохтук олороргудугар,
рэн үлэтин саҕалаабыта. ыыталларыгар тоһүү күүс сут-сутурҕан боҕо этэ, ин- бута, үорэхтээх үлэһит буо сыллардаах үбүлүойдээх, орүү ыраас халлааны баца-
Киин сүрүн сыала - ааҕаач- буолуоҕа. тернанпыт усулуобуйата, ларыгар эдьиийэ улахан «Тыыл ветерана» (1995) рабыт!
чыга Интернет оҥотүн туһа- Р. К. КОЛОДЕЗИ И КОВА, аһа-үолэ молтоцо, аһылык- оруолу ылбытын иһин, дуох- мэтээллэр, «1941-1945 ее.
нан ииформацияиы түргэн библиотека А1ицас эйгэ пытыгар тонпот этибит. Уу ха да кэмнэммэт кыһам- Аҕа дойду Улуу сэриитин М. БОРИСОВА,
тэтиминэн булууга, ааҕыы- отделы и кылаабыпай хааһы биир куомсук, ха- ньытыгар орүү махданара. ветерана» бэлиэ киэргэтэл- киин библиотека
га тирэх буолуу. Ону сэргэ библиотекари. һан эмэ биир быһыы ки- Пелагея Степановна лэр. Бүлүү улууһун Тылгы- библиограба.
