Page 1 - Агам туьунан

Саха биллиилээх поэта Сергей Степанович Васильев бу ый 25 кунугэр была». «Бухатыырдар», «Фронт ырыалара», «Айхал» курдук беден’ поэмала-
тороебутэ 75 сылын туолар. ры айбыта.
1930 с. Сергей Степанович -«Арамаан артыала» диэн саха аадааччыты. Сэрии кэннинээди сылларга «Сир уустара», «Мин сибэккилэрим» диэн
гар киэиник биллэр поэманы суруйбута. Ити сылларга «Мэн-элэр хайа урду- кинигэлэрэ тахсыбыттара. Оттон 1960 с. «Аччыгый уол» диэн хойоонунан
гэр>. «Пьурба биэрэгэр» диэн хойооннорун кинигэлэрэ тахсыбыттара. Сергей суруллубут романа бэчээттэммитэ.
Степанович ити кэмнээди айымньыларыттан «Сэттэ туруйа» поэмата саха со- Сергей Степанович одолорго угуйу айбыт поэт. Олортон «Хотодойдоохтор
ветскай поэзиятын биир уйулуччу ситийиитэ буолар. тустарынан хойооннор», кинигэни, «Эрчимэн Бэргэн», «Уолэн Хардааччы»,
Сергей Степанович улахан талаана Ада дойдуну кемускуур улуу сэрии «Кун Эрили» диэн олон-холорун ааттыахха сеп.
кэмигэр уонна ити кэннинээди сылларга ордук биллибитэ. «Андадар», «Саа- Сергей Степанович Васильев 1975 с-ха елбутэ.
эйз адатык туйунан хайдаан су- мелейоре. Уорэдэ суох убайдарыгар адам ойодостон улаханнык уйадыйбы- дин саныыбын. Кини норуот тылынан
Б руйуу, ахтыы кыбыстыылаах уонна балтыгар, кинилэр одолоругар та. Арыт анаан, сородор содуруу ба­ ходо, улахан болдомтолоохтук сы­
уус-уран айымньытыгар, ордук олотг-
ра сылдьап сиэнигэр Симада оруу
ей уган, санаа салдаан, кучумэдэй
курдук. Ол эрээрн тодоостоох
тубэлтэдэ, кэрэ кэриэстэбил бы­ куннэригэр ере тардыспыта, мунаар- таарыйан субэ-ама биэрэр, убунэн- йыаннайара. Элбэх олокхойуттары
йыытынан, кэпсиэххэ син дин саныы- быт тугэннэригэр дьэггкэрдэн биэр- айынан кемо.тайер буолбута. «Снэ. дьнэтигэр хоннорон олон'холоторо.
быи. битэ кэмнээх буолуо дуо?!. ним миигин корустэдииэ, дьонун Кор­ Ол туйунан 1966—67 сс. икки тому-
Адам бийиэхэ барыбытыгар, бизс Холобурга, балтын Маайа кыыйа бут тэнэ туттаахтыыр»,— диэн уерэн- нан тахсыбыт айымньыларын хомуу-
одотугар, сэттэ сиэнигэр, мэлдьи ама- Сима Куйбышев куоракка институк- кетон теннеро. Ити курдук, бииргэ рунньугун аан тылыгар: «Саха ологг-
рах ада, уорунньэи эйэ этэ. Улэбити- ка уорэнэ сылдьан, уп-харчы кэмчи тероебут убайын уола Миша Сверд- хото, остуоруйата, кэпсээнэ, ейун хо-
гэр хайдаттахпытына, уерэхпитигэр буолан, сылы-сылынан дойдутугар ловскайга Хайа институтугар уорэнэ йооно — кини дойдута киэтгин кур­
сэ >н дэгтэхпитинэ, бэйэтин хайдаа- кэлэ сылдьар кыада суода. Тероп. сырыттадына, эмиэ кэлэ-бара кеме- дук киэн-, кини хайата урдугун кур-
быгтлрыныы уерэрэ. Оттон сэмэлэн- путтэрэ кыыстарын, кыыстара тереп- лойере. Атын да аймахтарын одоло. Дук УРДУ», кнни улуу Лената куус-
нэхпитинэ, олус суем туйэрэ, мунчаа- путтэрин ахтаниар, икки еттуттэи ругар утуону оиорбута угус буолуох- тээдин курдук куустээх»,— диэн су­
таах... ■■ -
рара. Адабыт ол истин долгуйуута суохтайыы беде буолара. Ону билэн, ру йбу та.
бийнгини куйаданна-учугэйгэ болдом­ J * ЗдШ. Мин кыра эрдэхпинэ, куоракка би-
толоохтук, ис дууйаттан сыйыанна. йиэхэ саха биллиилээх олон'хойута
йарга сабыдыаллаабыт эбит диэхпин Тотг Суорун (Бурнашев) дьукаах оло-
бадарабын. ро сылдьыбыттаах. Кини уутуйан
Ододо тапталы дьон араастык бы- олон'холуурун истээри, куорат араас
ьаарааччылар. «Содотох одолоох ыал уйугуттан угус кийи мустара. Тон-
одотугар таптала угус одолоох ыал Суоруну адам улахан ытыктабыл-
одолоругар тапталларынаадар ыраа- лаахтык ахтара. Кини туйунан ах-
дынан куустээх, дирии буолар», — тыы сурунар былааннаада... Адам;
диэн этээччилэр сорохтор. Оннук «Норуот олон'хо курдук чулуу айым-
этиини мин адам ылыммат этэ. Мин ньытын аныгы одолорго дьаныар-
биир маннык тубэлтэни ойдуубун. даахтык, утумнаахтык уонна ейде-
Иркутскай куорвкка медицинскэй ин- нумтуэтук прэпагандалыахха. Оччц-
ститукка уорэнэ сылдьаммын, улахан­ до одолорбут норуот нсториятыгар
нык ыалдьан балыыйада сыттахпыиа, ытыктабыллара кууйуруедэ, фанта-
Москвада суруйааччылар съезтэригэр зияларын сайдыыта кэтгиэдэ, далаа-
кыттан баран, адам миэхэ тиийэн кэл- йыннаахха дьулуйуулара урдуедэ»,-г-
бнтэ. Кинини, тейе эмэ кердеспутук динрэ.
урдунэн, мин палатабар врачтар айар-
батах этилэр. Медицинскэй этика, бы- Адам бийиги олоду, дьону сыанз- Оннук да санаан, кини олодун ик-
раабыла уонна санитарнай гигиена лыыр, утуеяу-мекуну араарар ей- кис аиарыгар элбэх олон-хону одо­
еттунэн ыллахха, врачтар сепко кил- дэех-санаалаах буоларбытыгар кы- лорго анаан ожоруунан-сурунуунан
лэрбэтэх буолуохтаахтар. Окно биир йанара. Биирдэ мин, ийэбиттэн исти- улуйуйбут буолуохтаах. Билигнн ки.
врач адабыттан: «Ити эн содотох одой биппэр олодуран, биир аймахпытын: ни дьиэтээди архивыгар «Уелэн Хар-
дуо?» — диэн ыйыппытын хойукка «Кини найаа кэччэгэй, шгсэлээх ки- дааччы» олэн-хо курдук кээмэйдээх
диэрн суоргулуу истибитин кэпсиирэ. йи yhy буолбаат»,— диэбиппэр, адам бнэс-алта олонхону оиорбута баар.
Кнни: «Биир да, биэс да одо суолтала- улаханнык сэмэлээбитэ. «Тус бэйэ1Г Мин адам туйунан санаатахпына,
ра тэи ини, одо аата одо»,— диирэ. билэ иликкинэ, туораттан истэн, дьо­ кини «Талыллыбыт айымньыларын»
Ол этэрин курдук, адабыт бийиэхэ ну куйадан-учугэй диэн сыана быйа аан тылыгар: «...эрдэ туруоххун,
барыбытыгар бнирдик сыйыаннайара. сылдьыбат буол. Кийини холуннарар хойут утуйусххун, элбэдн улэлиэххнн
«Мара, мааны» днэннэргэ араартаан дьон баар буолааччылар, ол дьон ты-
ииипэтэдин мин балтыларым, быраат- лыи тардаппат буол»,— диэн сэрэп- бадарадын...»— диэн суруйбут тыл-
тарым даданы биир куолайынан питэ. ларын еруу ейдеен кэлэбин.
этнэхтэрэ. Аймахтарын одолоругар Кырдьыксыт буоларга еруу этэрэ. Адам туйунан кыракый ахтыыбын
эмиэ амарахтык сыйыаннайара. Биир- «Кийини сымыйалаан самнарардаа- кунду аадааччылар бэйэлэрин олохто-
гэ тэреобут убайдарын уоллаах кыыс- дар, кырдьыгынан этэн кыайтарбыт ругар сыйыаннаан, ис хойоонун ситэ-
тарын бийигини кытта бииргэ олор- быдан ордук»,— диирэ. Ол ийин би- рэн, кэрииин кэиэтэн, санаатын ди-
дон уорэттэрбитэ. Кинилэр олорбутта- йиги хайан эмэ сымыйалаатахпытына рииэтэн ейдууллэригэр эрэнэбин. /
рын былайын тухары бийигнттэ’н, одо- улаханнык модере. Буруйданан да
лоруттан, намтата туппутун ейдое- туран кырдьыгы эттэхпитинэ, хай- СНИМОКТАРГА: 1. (Уойэ)
гыыра. Сыыйабытын кыыйырбакка
бояпун. Атын да аймахтарын одоло­ быйааран, ойдотен биэрэрэ. С. С. Васильев уола Толяны (би­
ругар айынан-таиайынан мэлдьи ко­ лигнн инженер), кыыйа Светаны
Адам нти утуо угэстэри одолоругар (врач) кытта. 2. Сергей Степано­
ииэрэргэ дьулуспут сырдык бадатыт- вич радиокомитекка улэлиир додот-
тан адыйах еттун ылыммыт эбиг -торо М. П Зырянованы, Н. А. Га-
буоллахпына, кнниэхэ мутгура суох бышевы уонна Н. А. Кондаковы
махтанар эбээйинэстээхпин... кытта.
Поэт быйыытынан адабын биир эрэ
орутун ахтыахпын бадарабын. Поэт- С. С. ВАСИЛЬЕВА-
тар бары даданы оннуктара буолуо ДОНСКАЯ. врач.
с. ВАСИЛЬЕВ
' Тургэнник уобалаата.
Кини диэтэх —
Торбос у 0 Р Y Y Т э Аигарьш холобурдаады
Атадынан тэбистй,
Yc гыммыттан бийрин
(угэ оннугар). Урдугэр ы11ынна,
Кэмчилиир туйунан
Долборуктаах томуйах Киэн’и-куон’у санаабата...
Туомтаммытын туура тардан,
Тусайада тадыста.
Ол тахсаат силбиктээн,
Кехсун бугдуттэ, . • , Куок o.ieir кылдьыылаах ■
Кулгаадын кунньутта. Келуйэ куел атада.
Туорт атадын Убадас бырыылаах
Туурэ уктээбитинэн - Оборчо бадараан садата.
Туннугу аннынан дьогдьоруйдз,
Тэмтэрийэ-тэмтэрийэ,
Тэлгэйэни ийинэн дэдэрийдэ. ■ Сол бадараап кытыытыгар
Содотох чокчо1го| санылаата,
Кун корор ылаатгытыгар
Ол сылдьан Куокэйэ-куекэйэ ‘ кыпчыыктаата
Одуруот ааныгар
Утулуктээх бэргэйэ сада Солуома умнайын курдук
Укэр куех оту булан уердэ. Сотото урдугун, ?
Кутуругун Tohogo тимир курдук
KbiHOaffHaTa-KbiiieairnaTa, Туглса уйунун, р
Куучугураччы кемуллээтэ. Бэйэтэ-бэйэтигэр кэпсэннэ,
Теботун хантатгната-хантан-ната. Бийирэннэ, хайдйнна.