Page 1 - Кунду ырыатын кемус туораага
P. 1

КУНДУ ЫРЫАТЫН                               K0MYC                                    Сергей ВАСИЛЬЕВ

                           ТУ0РАА6А

                                                          ' 'и э К X -          БЭЧЭЭТТЭНЭ ИЛИК XQhOOHHOPTOH
     БиЬиги келуенэ дьон би-   лэхтээтэ. Ол кинигэ таЬы-   курдук. Икки кырдьавас
   лэрбитигэр, Сергей Степа­  гар маннык суруйбут эбит:   чочумча куннээБини, улэни-
   нович Васильев тыа сири-   «Вася! Буугунай кулута бу-   хамнаЬы эргитэн кэпеэп-
   гэр советскай тутууну бе-   хатыырдаах бу дойдуну   пэхтээтилэр, ол быыЬыгар   УЛУУ ЛЕНА                           ДЬОЛ УОННА со
   Бергетуспут, Якутскайга   туораан иЬэбин. Сэргэй.   эдэр суруйааччылары кыт­
   горисполком председатели-   20.11. 69 с.» Бэйэтиттэн вы­  та улэ суовун ахтан ahap-
   нэн улэлээбит, олох эпди-   дан балыс, ОБотун курдук   дылар. Суруйар идэбэ боч-   Урдуктэн,                Дьол икки
   рин билбит, итэБэстэри хар-   киЬиэхэ итинник ИСТИН-НИК,   чумнаахтык сы11ыанна11ыы   Yc хайа арБаЬыттан    Сор икки
   са суох этэр (ол уксэ кэлин   бэйэтигэр сыЬыара, урдук-   баар буолуохтаавын туЬу-   Ондейен, анааран кердеххе,  Тобо куруук аргыстаЬаБыт,
   суруйталаабыт очеркалары-   тук тутан суруйбут эбит   нан, бавар, миэхэ аадырыс-   Лена эбэккэм барахсан,   Тугу еруу былдьаЬаБЫт?
   гар костере), кырдьыксыт,   буоллава. «Бу дойдуну туо­  таан тус-бас тыллары эп-   Кырыйыы кемус курдуу
   принципиальнай киЬи этэ.   раан иЬэбин»,—диэн тылла-   питтэрэ буолуо дни саныы­  КылбаЬыйа сытаБЫН.        Бэгэччэк бэгэччэктэн тардыалаЬан,
   Норуот хаЬаайыстыбатын   рын мунаахсыйа ааБарым,   бын. Тутатына ону уксун                                  Хары харыттан харбыалаЬан,
   сайыннарыыга улахан суол-   Кэлин ейдеетехпунэ, оччо-   кудээринэ истэвин, суолта-   Долгуйа бигиир кытылгынан  ОЬуен-н-ут тобо сурдээБЭЙ!
   талаах проблемней ыстаты-   Бо даБаны кинини шарахан   тын кэлин ейдуу сатыыгын.  Торбо куеххэр неруен нергуйбутунэн
   йалары «Кыымн-а» бэчээт-   ыарыы аала сылдьарын сэ-   Сергей Степанович лите­  Кытыыгар суурэн киирэбин,    Сарсыарда cahapfia тыгыыта,
   тэтэрин ейдуубун. Кини   рэйэ саныыбын. Поэт бэ-   ратура кэскилин мэлдьи   КыЬыл кумаххар дугунан          Caira кун даллайа тахсыыта,
   'биллиилээх поэт буоларын   лэхтээбит бу соботох кини-   саныыра, ол иЬин эдэр су-
   таИниаи, ити олоххо быЬач-   гэтин харыстабыллаахтык   руйааччыларга ейденен   Кылыгырас уугун кэЬэбин.     Дьол кынатыгар куустарбытым,
   чы opoohop публицистиката   уура сылдьабын. Аахтах-   хаалар имигэс тыллары то-                             Халлаан чзбылыныыи сырсыбытым.
   норуоту, аа^ааччыны кытта   пына, харахтара сирэличчи   Боостоох туГэггн-э эппит   Олон-хобо ойууланар бухатыыр дьахтар   Толооммор туйаарар дьурулаабыта,
   ордук чугаса!гыннарар кур-   умайан, баттава орукуйэн   буолааччы.        УЬун суЬуорунуу субулла сыыйыллан,   Кырдалбар кыталык ун-куулээбитэ...
   дуга.                   кэлэргэ дылы. Кини ава та-   Ол бэлэхтээбит «Сурэх   Налыйан-нэлэЬийэн туЬэн-н-ин,
     Билэр киЬитигэр олус   баарыс быЬыытынан утуе   ыллыыр» кинигэтигэр ман­                                  Онтон,
   болг>омтолоо50, оонньуур-   тылын, ыллыктаах субэтин   нык строкалар бааллар:  НаБЫлтын-нарынттын даБаны!
   кчлэр, хайа эмэ еттунэн   ейдеен кэлэбин. КиЬи уерэ,                                                        Оннук уаруулэ>х .,........
                                                                             Ардыгар, буурра тустэринэ,
   бэйэг,ин характеристика-   кэрэхсии керер тас керун--   Мин даваны                                          СурэБим нуелуйэн, мехсен ылбыта...
   лыыр, ойуулуур тыллары   ИЭЭБЭ, ону ситэрэн биэрэр   КуЬунум кэлэн,       Абаккарбыт-уордайбыт бухатыырдыы,   Сурдээх соЬумар биллэрии кэллэ...
   туттарын себулуурэ. Мии-   кэрэ ис дууЬалаава. Оннук                      Ахсымыран туллэн-нии мехсен-н-ун,
   гин тобо эрэ керустэБин   дьон бэрт авыйахтар. Сер­  Кетер кынатым        Адаарданар-арБастанар эбиккин!    Обом эрэйдээх эмлекэ ыалдьыбыт,
   аайы: «Буугунай кулута   гей СтепановиЬы киЬи ба-   Куех куорсуннанаарай?                                   Оонньуур ата таЬырдьа тулаайахсыйС
   уол, тугу улэлиигин?»—   рыта дири1гник ытьжтыыра.   Кунду ырыам          Кыракый сиккиэртэн бигэнэн
   диэн баран эриличчи керен   Бука, ылыннарыылаах ты-                                                         Сырдык санаам хара кулуктэннэ,
   турара, ол эйэ дэмнээх кэп-   ла-ehe, кырдьыгы толлу-   Кемус туораахтанаарай?   КыЬыл кумаххар эЬиэкэйдиир курдук,   Дьиэм иЬэ барыта барыйда.
   сэтиигэ бэйэтигэр чугаЬа-   бакка аЬавастык этэрэ дьо-   Норуот тылынан уус-   Кылбачыйар кыракый долгу :пгар
   тар ньымата быЬыылааБа.  ну тардар быЬыылааБа.  уран айымньытыттан силис   Кыргыттар мичээрдэрин булабын!   Туйаарарым, ырыата быйытталанан,
     Радиокомитекка элбэхтик   Кун ДьирибинэБЭ дьук-   тардыбыт Сергей Васильев   ИЬирдьэ дирин-ник эБирийбэхтиир   Туналыйа суппут курдук,
   сылдьарым. Кини онно улэ-   каах олорбутум. Сергей   поэзиятын кемус туорава   Ин-эриилээх-иччилээх уораантгар   Кыталыгым, кылана-кылана,
                           Степанович чугас ыала этэ.   Саха литературатын киэн-                               Кый ырааБЫнан кетерге дылы.
   лиирэ. Биирдэ ьпгыран ылан                      бааЬынатыгар торолуйа бу-   Улуу олон-хоЬут ырыатын дорБоонун
   xohyrap киллэрдэ, «Сурэх   Биирдэ киирэн кэллэ, на-   Ьяо.                Онно истэргэ дылыбын!             Ол оннугар,
   ыллыыр» диэн дьонус кини-   мыЬах мае дьиэ урдун ку­  Василий СИВЦЕВ,
   гэтэ тахсыбытын миэхэ бэ-  банка бэргэЬэтэ тургуутуур           поэт.     Кунтэн кулумурдуу сырдыыргар      Оройум урдунэь
                                                                                                               Хара суор, халаатыы-.хаЬыытыы,
                                                                             Кунду поэтым иэйиитин керебун,
                                                                                                               Хайраллаах быарбар xapairapap курду:
     Сергей Васильевы комсо­                                                 Бутуннуу ин-иэттэр Э1ГСИИГЭр
   мол кэккэтигэр кииоэрин                                                   БелуЬуек доБорум толкуйун булабын.  УЬун санаам кылгаан, саппаБыран,
   кытта, I уонна П-с влтех,
   Счотту нэЬилиэктэригэр,                                                                                     Униьу-санньы туЬэн бардым.
                                                                             Эргиччи Эн киЬи курдуккун:
   оройуон атын кытыы уоиу-                                                                                    Урдубэр ус мэн-эЬик былыт сабарда:
   нан кветевх сирдэригэрсир                                                 Эрэйгин, уеруугун этэргэ дылыгын,   Ypyir кунум елбеедуйбутунэн суттэ
   тун-этигин ыытарга боло-                                                  Хараастан ылэбын, сырдыыгын,      Хара суор обургу, тулурбэхтэнэн туй:
   муочунай оиорбуттара.                                                     Хас биирдии ыччатын- дьылБатын
                                                                                                               Хас Tyhyy-тахсыы аайы ситтэ:
     Хас да куннээх меккуер-                                                 Хас бипрдии долгунтгар кытыарбыт
   дээх мунньахтар тэрилли-                                                                           эбиккин!  Орто дойду оЬолугар умсарда,
   биттэрэ. Дьадан-ылар баай                                                                                   Аан дойду аЬыытыгар чачатта!
   теруттээхтэри утары, баай                                                 Ол иЬин Эйиигиттэн иэйиибит куедьуйэр,   Аанайбын-айабын!
   теруттээхтэр дьадаггылары
                                                                             Ол иЬин Эйиигиттэн санаабыт сырдыыр,   Айаммын сарбыйбыт
   хам баттыырга, икки еттут-                                                                                  Хара суох хара далады кынатын
   тэн сытыы киирсиилэр буо-                                                 Ол иЬин Эйиигиттэн тапталбыт уоттанар,
   луталаабыттара.                                                           Ол иЬин Эйиигиттэн уеруубут уксуур.  Харбаан ыламмын хадьыктаан
     Сергей Васильев итй ута-                                                             * * *
   рыта киирсиигэ олох кут-                                                                                    Чолбоодуйар сойуо-дэгиэ тумсун
   таваЬа суовун кердербутэ.                                                                                   Чолоччу тутан тоЬутан бардарбын!
                                                                            •Куурээннээх ырыа салгьипгар
   Партия ыытар политикатын
   ейдвтен, чуордук, ahapac-                                                                        дьиэрэйэрэ,              * * *
   тык уонна табатык быЬаа-                                                  Куустээх мотуор сууруккун         Ол эрээри
   ран дакылааттары он-орбу-  АХСЫМ АТ АРГуАЬЫГАР                                                 кеенньерере...  Орто аан дойдубар—
   та. Ыйытыыларга хаайтар-                                                  Барыта Эн холку долгун-н-ар бигэнэр,
   бат этэ. Оскуолара «Полит-                                                                                  Онноорор улаханы—
   бой», «Коммунистическай   биттэрин туЬунан «ЭЬиэ-   иаабыт этэ. Ол да буол-   Бааравай музыка буолан кутуллар.  Дьол сору кыайарын
   бой» диэн охсуЬууларга   кэй» тыла гынан илиинэн   лар, сир туиэтигин ыыппыт,                               Норуоппар былааЬым кердеерте!..
   кыттыбыта улаханнык ке-   суруллар хаЬыакка таЬаат-   мунньахха дьон мустубут   ХаЬан,                      Оттон мин дьылявбар—
   мелеспутэ.              тарбыт.                 миэстэтин, араатардаабыт,   Хайзаллаах Улуу Волгалыы,
                                                   тыл эппит халанчатын он-                                    ОЬоллоох сордоох олохпор
    Мунньахтаан баран, нэ-   Ити 1929 сыллаахха этэ.                         Тимир чугуун кирилиэИинэн         Дьол сору кыайарын
   Ьилиэк сис баайдарын,   Сергей Васильев «ЭЬиэкэ-   нугар уЬуннук тохтоон тур-   Тигинии-ньирилии СУУРЭБИН?
                                                   бута, эргиччи уЬуннук
   ойууннар сабардаабыт    йин» дьадан-ылар бука                             Куустээх электро уотунан          Ором утуерэн кердеруе!..
   алаастарын, Туйма урэри   бары, алаас, сыЬыы, урэх   одууласпыта...
   наар дьадан-ы- бааЬынай-   аайы ырыа-xohoon он-осту-   Кырдьарас суруйааччы   Кемус суЬуоххун тараанадын?            О5ОННБОР,
   дарга туи-этэн биэрбитэ.  буттар. Билигин кырдьа-   ер саиата суох туран ба­
    Сири барытын бэЬээики-   растар, сэрии уонна улэ ве-   ран эппитэ: «Субу саман-   Ол кэм кэлэрин
   нэн (уЬун ситим быанан)   тераннара Сергей Васильев   тан, сир тун-этигин ыыппы-   Олус чугас курдук саныыбын:  Хаатын'ка уллугга, элэйдэбинэ,
   мээрэйдэтэн, мае анньан,   сир туиэтигэр суруйбут хо-   тым кэннэ, Олтех дьадаиы-   Онно билигин улэлэИэр курдукпун,   Хаарга ыллыы оонньуурунуу,
                                                   лара ааттаах суурук аты,
   эркээйи охсон остоолбо ту-   Ьооннорун, ырыаларын ум-
   руортаран, сул урарас ас-   нубакка ааваллар.   ын-ыырдаан туран, сэргэт-   Ону билигин туойсан эрэр курдукпун!  Курун-ах хайа хаттаБына
   таран кэбиспит.          Колхозтары тэоийиигэ   тэн теле тардан ыыппытта-                                   Хомобой хо!гоонньут буоларыныы,-
                                                   ра. Ахсым ат арраИыгар    Эн угус уйэлэри кер,бут,
    Сирдэрин былдьаппыт    Сергей Васильев «Арамаан   олороот, ойута турбутум»,
   баайдар Сергей Васильевка   артыала» диэн аатырбыт   —диэн.               Иэдээни да, уерууну да билбит     Кырдьыбыт да обонньор
   естуйбуттэр оттон дьада-   поэматын П. А. Ойуунус-   Сергей Васильев олоро   Урдук очуоскар дабайан тахсаммын,   Кыыкыныы ыллыы сылдьыахтаах,
   н-ылар олус махтаммыттар.   кай хайраабыта. Поэманы   буус-бутуннуутэ caira уйэ   Уерэ-кета тураммын,—      СурэБэр сен-мут санааларып,
   Сир туиэтигин туЬунан до-   .саха норуота бутуннуу бил-
                                                   тутуутугар ахсым ат арра-                                   Сергутэн, салгын-н-а таЬаарыахтаах
   кумуону киллэрэн Муру   битэ, таптаабыта.       Ьыгар олорон, тыалы, сил-   Ол, Эн инники сырдык дьылбэбын
   Томторугар улуус ситэрии-   Сергей Васильев кырдьан   лиэни утары кетутэн иЬэр   Уруйдуу-айхаллыы турабын!  Олох буппэт уеруутун
  лээх комитетыгар бигэргэт-   баран, елуен иннинэ, сир   курдук ааспыта.    ХоЬоонньут, белуЬуек да санаатын   Онон кини булуохтаах,
  тэрбит.
                          •тунгэтигин ыыппыт Олтех       Н. ПЕСТРЯКОВ,       Холбооммун бу ырыа анаатым!
    Онтон ханнык баайдар,   нэЬилиэгэр тахса сылдьы-           Уус-Алдан.                                      Кырдьыы кыЬайар кырыыЬар
   ойууннар сирдэрин был-   быта. Онно «Арамаан ар­  СНИМОККА: С. С. Ва­     УмсулБаннаах yehyir,              Кыайтарбакка олоруохтаах!
                           тыала» диэн поэматыгар   сильев суруйааччы Николай
  дьаабыттарын, ким диэн си-                                                 Уолары керсубэтин!
                           суруйбут «Арыылаах эбэ-   Заболоцкайдыын.
  рэ суох быстар дьадан-ы-
                           тигэр» тиийбитэ. Тымныы        А. ВИНОКУРОВ       Тапталлаах бар дьонун-
  ларга сири тун-этэн биэр-   туспут, тон-уу хаар халы-  репродукциялара.    Татыарыйары билбэтин!              Редактор э. т. Г. ЕГОРОВ.
   1