Page 1 - Сэргэй ологун ыар куннэрэ
P. 1
«МУРУ САЬАРБАТА» 2 — От ыйын 17 кунэ, 1997 сыл.
,т
С. С- Васильев —Борогонскай твреебутэ 90 сила туолуутугар
(УИМ ‘ Дь-к
Суотту куох ньаассын 1938 с. алтынньы 9 куну-
курсылаах сириттэн уу- Сэргэй оло$ун ыар куннэрэ нээби уураабыиан тутуу
НЭН Тахсыбыт саха норуо- боппуруостарыгар ситэтэ
тутГ биир чацылхан уола, суох чахчыларга олоау-
поэт, очеркист, публицист, ран, урут сэмэлэммит бон
государствеипай, общсст- обкомун секретариаты!! политикатыи толоостук тэрэ. Партия обкома Сер дьыалата керуллуохтээх», ну руойугар хаттаан баа-
веннай деятель Сергей ; уураабыиан Мэнэ-Хаюалас кэспиттэрин, токуруппут- гей чиэйинэйин, партия —диэн кэпеээн тарбаммы- йыллан, буруйдаммытын
Степанович Васильев бы- райисполкому!! председа- тарыи туйунаи - ыстатыйа- дьыалатыгар бэрини нлээ- та. Оннообор кипи библио- дакаастаабыта. Партия
Йыл балабан ыйын 25 ку телинэн анаммыта. Онио лар республика хайыат- бпп,'" буруйдаайын дуона текатаабы аабааччы кар- Кипп комитетын хонту-
нугэр торообутэ 90 сыдын КИЭ1Г далаайыинаах тэри- тарыгар нууччалыы, саха- суог,ун ейдоон, билэн, ки- точкатын хайыта тыыттар- руоллуур комисснятын
туолдр. Саха дьонун сурун йэр улэтйнэн, саталлаах лыы тылларынан бэчээт- нини партпяттан тайаараат быттара... 1939 с. муус устар 1 ку-
■арайата дьаданытын кере салалтатынан улуус дьо- Гэммиттэрэ. Сэргэйи оччо- да, тута сууттуурга санк Ол эрээри Сергей туох нунээби уураабыиан Сер
сылдьац,. тиийиммэт-ту- нуи Убаастабылып, ытык- тообу кэм ыар баттыгайа, ция биэрбэтэбэ. Москва да улэтэ суох сыл airapwii гей Степанович Васильев
гэммэт. - кырыымчык ОЛО- табылын ы'лбыта. Элбэх эрэйэ эмиэ тумнубатЯба... дьайалын кууттэрбитэ. Бу устата дьйэтигэр олорбут партия кэккэтигэр чолу-
6У бэйэтигэр билэн, дьа- тутууну ыыттарбыта. Ма 1938 сыллаахха алтын- Сергей олобУн усталаах бириэмэтигэр сымыйа бу- гэр' туйэриллибитэ. Кипи
дан-ы кэргэггнэ иитиллэн, йи— Бэстээх суолун он’от- иьы 9 кунугэр партия Са туоратыгар саамай ыара- руйдаайыниарга харда урдунэп халыйбыт реп
('Сергей обо саайыттан ха- торбута. Итиэннэ манна ха сиринээби обкомун бю- хан куннэр этилэр... биэрбитэ. Кини апелля- рессия хара былыта хал-
гра 0ДУРР даэРИ комму улэлии сылдьан «Мэ!гэ- рота бу икки салайааччы 1938 с.' алтынньы 10 ционнай дьыалата Партия барыйбыта.
низм идеяларыи, сэбиэс- лэр — хййа урдугэр» диэн туйунаи боппуруойу кор- кунугэр Сергей Степано KjiHH комитетыгар икки Поэт быраата, кырдьа-
кэй былаайы, соцйализмы ырыа-хойоон кинигэтин бутэ. Иккиэннэрии пар- вич кичэйэн бэлэмнээбнт тегул керуллубутэ. Баста бас учуутал Георгий Ва
тутууну булгуччулаахтык тайааттарбыта. тияттаи тайаарбыттара, киэн' ьигырыылаах гор кы коруутугэр Партия сильевич ' Васильев этэри-
ылыммыта уонна ити ха- 1934 сыллаахха ахсын- улэлэриТтэн устубуттара. совет презндиумун мун- Киин хонтуруоллуур ко- нэн, Сергейи «горсовек-
йысхапан халбаюнаабакка ньы 5 кунугэр БСК(б)Г1 Оччолорго Сергей Степа ньа$ыц ыыттарбатахтара. мйсс.ията партия Саха си кар тонун эбэтэр прави-
улэлэзбитэ, охсуспута. Ки обкомун бюротун уураа- нович Дьокуускай горсо- «Мунньахха миигин пред- ринээби обкомун 1938 с. тельствоба культура боп-
ни ' бэрипиилээх пионер, бынан Мбгэдьэк' (Ньурба) ветын председателинэн седательбиттэн уура'тар алтынньы 9, кунунээри пуруойугар солбуйааччы-
комсомолец, коммунист райисполкому)! председа- улэлии]ээ. Ити бюро уу туйунаи совотох боппуруо- уураабын бнгэргэппитэ. лаа» ди?н, 40—50 сыл-
$тэ, куруутун циники кир- тединйй туруоруллубута. раабын иккис муунугар й'у кербуттэрэ. Бу прези Ити кэмн'э С. С. Васильев лардаахха хаста да это
биигэ.- бастакылар кэккэ- Сергей Васильев бу оро- Сергей Васипьев туйунаи диум уураацар Горсовет отут биир эрэ саастааца, сылдьыбыттар уйу. Онуо-
Лэригэр сылДьыбыта, са- йуонлга кэлэн, эмиэ дьа- туох суруллубутай? пленумун састаабыттан ол гынан баран элбэви ха Сергей Степанович се-
лайсыбыта, сытыы кыдыс ныардаахтык улэлиир. «2. За допущение купли та.йаарар, Саха АССР" аахпь1'г; киэгг билиилээх. булэммэтэх. Ону Георгии
тылынан, боруотунэн оч- Икки сыл ийигэр Ньурба- и продажи колхозной зем Всрховнай Советын депу- улэвэ-хамнаска эриллибит, Васильевич тута быйаа-
чотообу олох хаалынньагг- ны хаалыылаахтар кэккэ- ли, допущение внелимит- татын эбээйинэйин толо- опыттаах салайааччы эта. рара: «Тобо да себулэ-
нарын кытта охсуспута. лэриттэн тайаарар. Ньур- иого строительства и ряда рорбун кытаанахтык бо- Партийная хонтуруоллуур йиэй, обУС тириитэ икки-
баба сынньалан’ паарка- комйссиява Сэргэй элбэх йин сулуллубэт, биирдэ
С, С. Васильев 1931 незаконных обложений бор, Саха суруйааччыла- докумуону эбии булан,
сыллаахха БСК (б) П кэк- тын, дьайалта дьиэтин, хас колхозов II колхозников рын Союйуттан тайаарыл- иккистээц апелляция су- себулвнэн улэлЭэн сыл-
да уоисай дьиэлэрп тутта-
кэтигэр киирбитэ, 1285761 рар. Ити тутуулар кол- на это строительство (что .лыахтаацым туйунаи этил- руйбута. Бу сырыыга Сер дьыбыта, ону еврей карье-
№-дээх партийная билиэ- хозтаах баайынайдар куус- вызвало массовое и за либитэ. Опои алтынньы 10 гей Степанович партия рнстара эккирэтэн, сугун
ти оро котобуллэн т.ураи тэринэн ыытыллыбыттара. конное возмущение, недо кунуттэн кунус 11 , чаас- обкомун бюротун 1937 с. улэлэппэтэхтэрэ». Оттон
илиитпгэр туппуга. Оччо вольство колхозников и тан, ' оннооГ)Ор дьыалабын от ыйын 28 кунунээби уу- с. с. Васильев бэйэтэ:
лорго туох барыта ити Онтон атын кыах суоба ослабление колхозного туттарбакка, горсоветтан раавынан оройуон киини «Певзняк, Жельвис-Куц-
дабапы... -
билиэттэн тутулуктаах строительства) — Васи тахсарга куйэллибитим», гэр рутууларыгар колхоз- нер, Зызо уо.д.а. мин
курдуга, кырдьыга да он- 1937-38 сс.— дойдуга льева С. С., члена ВКП(б) —диэи быйаарыытыгар су- тар куустэрин толебурэ дьыалабар объективнайа
нук этэ... 19.30 сыл Рлуп- кырыктаах оспрессиялар с 1931 г. происходящего руйар. . суох туйаиыыга буруйда- суох сыйыаннайар, олус
ньу- 2 кунугэр кини Уус- угэннээц бара турар кэм- из крестьян, бывшего НКВД-лар, горсовет са- нан, сэмэлэммитин, 'быы- хасыйар дьон бааллара».
Алданнаацы БСК(б)П рай' нэрэ этэ. Улуустартан. председателя РиКа, нын^ ira салалтата Сергейи су габар ылбытын туйунаи Ыраас суобастаах, киэ!г
комунан (7 №-дээх боро- куораттартан уонунан, суу- работающего председате гун олордубатахтара, докумуоннары туйэрбитэ. дууйалаах, халбан-наабат
токуол) просздрав еэбиэ- йунэн дьоннору тутан, лем Якутского горсовета, араастаан киирэллэрэ-тах- Итиэннэ Саха АССР 15 санаалаах, норуот туйугар
диссэйипэн анаммыта. Ити «норуот остоохтеро», «то- из рядов ВКП(б) исклю саллара. олорор дьиэтит- сыллаах убулуойугэр ьпгы- сылайары-элэйэри билбэк-
сайын райком бюротун роскуустар» диэн аат биэ- чить и с работы председа тэп холдьохторо кун аайы рыллан. баран, ургулдьу кэ улэлээбит, доруобуйа-
22 №-Дээх боротокуолун рэ-биэрэ, бэрт солуута да теля горсовета сиять». кийи ыыталлара, Ол дьон Дьокуускай горсоветьгн тын харыстаммакка ту-
уураабыиан Саха КСК суохха, коннору улэ итэ- Дьэ, бу уураах кэннит- ааттарын да эппэккэ дьиэ председателинэн ананан рууласпыт бийиги Сэргэй-
сессиятыгар комапдиров- бэстэригэр сигэнэи, суут- тэи сабаламмыта киии хосторугар теттеру-таары хаалларыллыбытын, онон_ бит бэйэтигэр эрэлэ. кыр-
каламмыта, итиннэ кинини таан. хаайан, суорума сыл. аюардаах дьиэ хаа- хаама сылдьан, «бу'хос Жельвис-Куцнер (уп нар-' дьыкка дьулуура куус-
Саха КСК тэрийэр-инст- суоллаан испиттэрэ. ■йыытыгар ЬлорууТа, миэхэ аччыгый буолсу. кома), Зызо (обком ул.э- тээх буолан, сап саваттан
рукторскай отделыгар сэ- Ньурба оройуонуи пар Н КВД-лар кэлэн ылалла- миигин астыннарбат», йитэ) буруйдаайыннара тутуллан. кыл муччу реп-
биэдиссэйинэп улэдэ хаал- тия комитетын бастакы рын, хаайалларын кейу- диэн уо.д.а. киггир-хан-ыр, кини (С. С, Васильев) рессияламмакка, НКВД-
ларбыттара. секретаря К. И. Шара бо туута. Оттон НКВД-лар быйы.та-орута саиалаах Пьурбаба 16 ый устата лар тимир-дэгиэ тьпгырах,-
Сергей Степанович 1932 рин, райисполком предсе Сергей -дьыалата партйй- буолаллара. «Сергей Ва суох кэмигэр тубэйэллэрин тарыттан куоппута.
с. муус устар .5 кунугэр дателя С. С. Васильев пар най ертунэц быйаарылла- сильев НКВД органнары- тойоболоон бэлиэтээбитэ.
БСК(б)П Саха сиринээби тия, Правительство ыытар рын куутэргэ куйэллибит- нан хаайыллыбыт, сотору Онон кини обком бюротун Иван ПИрОЖКОВ.
тап баран санаатахиына, нович миигинниин ИЛИИ юбилей аата юбилей, ки- баны уербутэ, сургэтэ ко-
Иван Мигалкин ити эрэ ипнинэ, Саха си тутуспута, байыыбалаабы- йибин урдэ суох хайгыах товуллубутэ. ■
рин пионердарын делега та, хойоонноох кумаабы- тустаахпын, олохсуйбут Сергей Степановийы ти
0ло5у та буоламмын Бутун Со- бын ылан хаалбыта. Дьэ, угэс оннук. Оттон Сергей йэх тогул, улаханнык
юзтаабы III пионерскай онно улаханнык да кыбыс- Степанович сэмэй, нуйэр
слекка Артек лаабырга тыбытым. Ыксаабытым... да совус кийи маны себу- ыалдьыан эрэ иннинэ Дьо-
куускайга кербутум. Дьу-
истингник сылдьан кэлбитим торуо- Хайа.икки ардыгар эбитэ луо дуо, хайдах эре орто- дэйбит, ыарытыйар чин-
тунэн буоллаца. Дьин-эр, буолла, хас да сиринэн тунан оломноотоххо та-
бийиги кылааска биир ча бук тутуллан кумаавым быллар, ол кыаллыа дуо чнтэ биллэр' курдуга.
«Дьэ кырдьыы барда, ту-
туойан былхай уерэнээччи баара, номнуо киртийэн, эбиитин, — итинник муиаахсыйа- луйуо.м дэнэрим да. мел-
«ханна эрэ тэп диэбиттэ- мунаахсыйа, дакылааппар
кэлии наука доктора, рес
публика уорэбин минист рйн» курдук, биэчэргэ бэлэмнэнним. Бавар, мух- тоон эрэбин», — диэбитэ.
Тыа олобун. билэр дьонун
ра, Госдума депутата буо- кэлиэм эрэ иннинэ куобах мах бара туруом диэн, ис
X X сураспыта. Оттон миэхэ со-
ла сылдьыбыт Гоша Жир сиэбитим ол арыыта-сыа- хойоонун олоччу сурун- йуччу санааны эппитэ:
ков. та тохто охсубут этэ. нум.
1967 сыл, балацан Паи, ойдуур-саныыр да «Бэрээдэк молтоото. улэ-
ыйын 29 кунэ... Мин ки толкуну биэрбэккэ нууч Оччолорго мин, суру- Биэчэр тумугэр Сергей Суотту кулуубугар олох- бэ-хамнаска пай барыы.
нини аан бастаап уонна чалыы биир тыынынан йааччы эбэтэр поэт диэн- Степанович бэйэтэ тыл тоохтор—эдэр. кырдьавас ыйыктыныы сурдэннэ.
тийэх каруум... Ол керсу- кутан кэбистэ: нэриц хайан да харахтаа- эгшитэ, оройуон салалта- бутуннуу кэлбиттэрэ. Ку- Быстах дьайалга бэрпм-
йуу тойо да кылгайып — Ваня, эн бнлигпп батах кийи, Сергей Васи тыгар махтаммыта. Нико лууп хайдарыпаи кийи. мэт буола сатарыйдыбыт.
ийин, хайан да умиуллу- учительскайга баран Ия льевы чугастан корор ба- лай Данилович он’орбут Сергей Степановпйы кыт Маны дыпгпээхтик конно-
баттык ойбор-санаабар баттан, син балачча уйун ‘дакылаатыи собулээтим та кэргэнэ Анна, кыыйа рорго аны биир револю
шгэн хаалт'а... Петровна Рыбкинаны ко- хойоону дьиэбэр кэлэн но диэбитэ. Светлана, саха биллиилээх ция наада буолла»,—диэн.
рус, кини эйиэхэ хойоои
1}иир дойдулаахпын, биэриэ, ону нойосуус уо- йосуус уорэтэн кэбиспи- С. С. Васильевка анал прозаига А. С. Сыромят Улэцз сыйыан мелтоейу-
тим.
Саха сиригэр кнэнжик бил- РЭТИЭ1Г киэйээнчгэ диэри. лаах литературней киэ- никова, поэт И. И. Арта нун, арыгылаайыны, ха-
монов бааллара. Дакылаап- рацы баайыыны. куорвал-
либит чабылхай талаан- уонна киэйэ 7 чаастаи Эппит кэмнэригэр, эрдэ йэттэн ейдоон хаалбытым пын оюордум; Биэчэр кэн- лаайыны, онтон да атын
наах поэты, П. А. Ойуу- поэты кытта керсуйуугэ собУС оройуоннаацы ку- итинник. нйттэн Сергей Степанович берукутэ суох еруттэри,
нускай аатынаи Саха Рес- ол хойоончгуп аабыанЧ луупка тиийбитим, мааны Оччолорго дакылаат илии тутуспута, учугэйдик олору утары охсуйуу нэа-
публикатын Государствен-' Туйэн биэрбэт инигин, по бабайы тан-астаах-саптаах оюорбут сэрии уонна педа- онюрдугг диэн санаабын далаацын кийи уксэ билэр.
пай бириэмийэтип лауреа эт аата Сергей Степанович дьон 'баар буолбут эти гогическай улэ ветерана кетехпутэ, Дьин-инэи туох
та Сергей Степанович Ва Васильев диэн, умнумаар! лэр. Кимтэи эрэ ыйыппып- И. Д. Бурцев ол кэм ту- учугэйэ кэлиэй. Кини кы- ейдуур этэ. Оттон рево
сильев— Борогонскайы 13 Мин саи'ардыы «ээх» нар, поэт Сергей Василье йунан маннык ахтар: ра да утуену таба керор. люция наада буолла диэн
саастаахиар Бутун Союз- диэн истэхиинэ, Александ вы ыйан кордерде. Кини — 1967 сыллаахха Сер кийини урдэтэрин собу- hthjihh, кырдьыгынан эт-
таабы Артек пионерскай ра Захаровна илиибиттэн аттыгар эмиэ мааны баба гей Степанович 60 саайа луур этэ. Ити тубэлтэни тэххэ, мин оччотообуга
лаабыртап кэлэн баран, сойон дэллэритэн иккис йы кийи, поэт Иннокентий бэлиэтэнэр буолбута.. Биэ билинчгэ диэри умнубап-
активист пионер быйыы- этээскэ тайаара обуста. Артамонов турара. кыайан ойдеебетевум.
тынап керен турардаах- Мин долгуйан, # келейун чэр икки сиргэ, Суотйгуга пын. Оройуон кулуубугар Сергей Степанович олох-
Поэкка аналлаах дакы- уонна оройуон киинигэр oiropop6op, сылбаахы буол
пын. Билигпн да. кипи тахсыбыт сууснун корон лааты саха тылын уонна ыытыллыахтаава. Дакы- бут диэи. дакылаатым кэ- хо тахсар процесстары.
кырайыабай нс киирбэх айыннаба буолуо, Ия Пет лнтературатын утуокэн лааччытынан мин анаммы- лин ортуттэн кыратык
дьуйупун. КПЙ1ИП! тардар у л а р ы й ы ы л а р ы, учугэй и,
намыын куолайын. сыыс- ровна холку бабайы куо- пропагапдийа, Уус-Алда)г- тым. Ааспыт ортугэр су- (сарбыйтарбыта. Суоттуга, куйабаны дириюпик ыры-
1га ытыктанар учуутал- руйааччылар, биирдиилээн оройуон киинигэр дабапы
тан-киртэн тэйбит курдук лайынан: лартан биирдэстэрэ Нико айымиьылар тустарынан тэрээйии уЧугэй. кийи к.э- (галаан, ыраацы ото кор-
ып-ыраас тан'айын-сабын , Туохха ьпгыттарбып- лай Данилович Бурцев дакылааттары син онюро- лиитэ дэлэччи боцо этэ. бутун билигин улаханнык
чуолкайдык ейдуубун. Он- пып Александра Захаров оггорбута. Элбэх дьон поэ рум. Бу сырыыга олутта- «Сэргэй», «Бийиги Сэр- собобун. Аны итинник ки-
ра санаабытым. Дакылаа-
.тон ол тубэлтэни кэпсиир на эттэ ини. Хойоонун бу ты 60 саайынап итиитик- ты Сергей Степанович бэ гэйбит» дэйэ-дэйэ, ордук чпмэ санаатын миэхэ, ба-
буоллахха маннык: баар. Киэйэ хойутаабакка, истшгник эб-эрдэлээбитэ. йэтэ баарыгар он'оробуи, авамсыйа барбыт дьон бар, доловойугар тохтотуо
...Уйун перемена кэми- чаас а>гарын инниттэн ку- Онтон уорэпээччилэр аат- ол миэхэ толлуулаах кур анаан кэлэн илии туту- ДИЭН, МТЭбЭЙЭН. эппнтит-
гэр, Муру орто оскуола- луупка кэлээр. Чэ учугэй- тарыттап тылы миэхэ дук, астыныа cyoga, дии йаллара, уеруулэрин бил- тэи махтана саныыбын
тын VII «а» кылаайыгар дик аанаар. биэрбиттэрэ. Трибунаба санаабытым. Маннык лэрэллэрэ. Общественна!! уонна кини бугунчгу, тор-
уорэиэ сырыттахпыиа клас- Сергей Васильев курдук тахсаммын хойооммуи но тубэлтэвэ к у л у к т э- деятель, поэт, публицист дуттэн уларыйыылар кэм-
соводум Александра За улахан поэты кытта кор- йосуус аа^аи биэрбитим. тээччибин, тылым-ойум быйы.ытынан бар дьоно нэрпгэр тппйбэтэбиттэи
харовна Андросова 1>пгы- суйуугэ хойоон аацар чиэс Сити кэнниттэп, миэстэбэр тахсааччыта суох, кэнэн- астыналлара, дприюник хомойобуп».
ран ылан. еруу ыксаллаах тиксибитин, тобо миэхэ олоруох курдук буолан ник иитиллибитим таайа ыт ы кты ы л лара ч ацы л хай-
уонна тиэтэтэр куолайы- сорудахтаабыттарып улаа- истэхпипэ, Сергей Степа турааччы. Атын ертуиэн дык кестубутэ. Бэйэтэ да- (Салгыыта бэчээттэииэ).
