Page 1 - Суотту театра олонхо туруорда
P. 1

®ИИ1УРУ@Ьар5ата
      Ыам ыйын 22 кунэ, 2007 с. ОПТУОРУННЬУК                             Олонхо сыла


            Суотту театра                                                      BopoijOH нэЬилиэгэр «Олонгхо киэЬэтэ»


         олонхо туру орда                                                    саха олонхото ааттаныадыттан ыла кэлэр 10 сыл — олонхо сылларынан биллэриллибиттэрэ.
                                                                               Кийи-аймах тылынан уонна материальнайа суох нэйилиэстибэтин 43 шедеврин ортолоругар
                                                                             Ааспыт 2006 сылга Бородон нэйилиэгэр олонхойут Семен Семенович Татаринов торообутэ 105
     В.П. Свинобоев аатынан Суотту народной театра торут-                    сылыгар аналлаах «Олонхо дьоро киэйэтэ» ыытыллыбыта. Быйыл саас олонхойут Ефим Петрович
    тэммитэ 20 сыллаах убулуойэ урду к тэрээйиннээхтик ааста.                Барашков—Тонное торообутэ 120 сылыгар аналлаах «Олонхо киэйэтэ» тэриллэн ыытылынна.
    СР культуратын туйгуна В.З.Стрекаловская туруорууту-                     «Олонхо киэйэтин» «Олонхойут тороойунэ» инсценировканан РФ уорэдириитин туйгуна
    нан, биир дойдулаахпыт С. С. Васильев—Борогонскай тороо-                 А.С.Сокольникова, П.Е. Черкашин, II.P.Пирожкова, С.И.Ивановауоннаодолорсадалаатылар.
    бутэ 100 сылынан сибээстээн, «Батастаан Баатыр» олон -
                                                                             Бон нэйилиэгин уоннаУус-Ал-
    хо корооччу дьуулугэр тадыста. Сурун оруолларга: Батас­                  дан улууйун бочуоттаах граж­
    таан Баатыр — И. Иванов, Ньургустай Куо — II.Иванова,                    данина АР.Халдеева онордо.
    Аан Алахчын Хотун — Д.Винокурова, Айыы-Умсуурудадат-                     Кини Теппес олонхойуту илэ
    тар — Т.Габышева, Л.Сысолятина, Бэкиллэхээн эмээхсин —                   харавынан корбут, олонхолуу-
    Е.Ермолаева, Чул-Дьансалыкы — А.Иеустроева, Yc Бугусэй                   рун эт кулгаавынан истибйт
    — В.Бубякина, Алыы Мэнилэстэй — С. Черкашин, Дуодар-                     кийи буолар. Анна Романовна
    Хара Уус — П.Васильев, Кулантай баай тойон — В. Заровняев,               Теппойу кыраэрдэвиттэн би-
    Таймарыын Баай Хотун — М.Новгородова, Ньургустай Куо   «Т умулчаана» обо тэрилтэти н   лэр эбит. Ол курдук, олонхойут
                                                                             Теппес кинини аан бастаан 10
    ийэтэ — Л.Дмитриева, адата — И. Оконешников. Абаайы-   иитиллээччилэрэ Сергей Васи­
                                                    льев—Борогонскай «Менуруур   диэри ахсаанна уерэппит кийи-
    лар уонна уот ункуутун «Кустук» одо саадын коллектива
                                                    Бобо» олонхоттон быйа тар-   нэн буолар. Анна Романовна
    (тур-чы И.Алексеева), сир симэхтэрэ, кыталыктар, боо-                    обо сырыттавына Теппес уон-
                                                    дыыны кердердулэр, 1-2 кы-
    турдар ункуулэрин М.Яковлева, Л.Абрамова туруордулар.                    ча овону салайан от кэбийии-
                                                    лаас ОБОлорун «Дьээ, эрэ» фоль-
                                                    клорнай ансамбла С.С.Васи­  тигэр улэлэтэр эбит. Манна
     Олонхону сорук-боллур  сайдыытыгар кылаатын                             улэлии сылдьан Топпес ово-
                                                    льев—Борогонскай «Менуруур                        Сергей Степанович Васильевка  кийи этэ диэн сыаналыыр.
    мае аттаах уол (толорооччу  ийин» бэлиэлэри уеруулээх   Монуруемэр Тойон» олоихо-   лорго омурваина олонхолоон   ыыппытын, кинигэ буолан та-   Олонхо киэйэтигэр Е.П.Ба­
    Суотту орто оскуолатын алын  быйыыга туттарда.  туттан быйа тардыыны толор-   ийитиннэрэрэ уйу. Ол курдук,   Быставына бавар Теппес харчы  рашков—Теппес хос-хос сиэн-
    cyhyox уерэнээччитэ В.Нов-   «Мичээр» сынньалан  дулар, улахан дьон «Уелэн Хар-   кини «Ньургун Боотур», «Буду-   ылыан себун туйунан кэпсиирэ  нэрэ Алеша уонна Алик Бараш-
    городов) суурэн киирэн ыл-  киинин дириэктэрэ Е.В.   дааччы» олонхоттон быйа тар­  руйбэт Мулдьу Беве» уо.д.а.   уйу.     ковтар кыттыыны ыллылар.
                                                    дыыны ийитиннэрдилэр. «Дьу-   олонхолору толортуур. Теппес
    лаан аста. Онтон Суотту олон-  Ксенофонтова «Бэлиэ                                                 Биирдэ 1958-59 сылларга  Алеша «Дьээ, эрэ» диэн «Обо
                                                    луруйар Ньургун Боотур» олон­  олонхолуох буоллавына, ово-
    хойуттара: Иван Гоголев,  знактары» бэтэрээн ар­                         лор уу байан, уот оттон чэй   уонча кийилээх экспедиция  уонна олонхо» улуустаавы
                                                    хоттон Айыы Умсуур удаван
    Алексей Старков, Данил  тыыстарга, театр бастакы                         ереллер. Олонхолуо суох буол-   кэлбит. Композитор Марк  керуугэ кытган тыл уонна лите­
                                                     ырыатын М.В.Винокурова то-                       Жирков, ункууйут Посельская  ратура институтун анал бирии-
    Максимов ыллаан дьиэрэтэн  режиссеругар Т.А.Гоголе-   лордо. Бу киэйэТ.Г. Габышева   лавына, оволор«сиикэйдаууну   бааллар эбит. Онно кэлэннэр  йинэн навараадаламмыт фоль­
    олонхону савалаатылар.   ваБа, театр бастакы худуо-  салайааччылаах «Ньургуйун»   ийиэхпит» диэн куттууллар.   ус куну быйа Теппес олонхо-  клорнай ансамбл кыттыылаа-
      Театр 20 сыллаах убулуе-  йунньугар А.Шадринтга,  фольклорнай белех, СР уерэ-   Ыаддьыаххыт, уруггуоххутдиэн   луурун устан барбыттар. Анна  Ба. Кини «Менуруур Мену-
    йун уеруулээх чаайын нэйи-  Суорун Омоллоон аатынан   Бириитин туйгуна, туйгун катего-   олонхолуох буолан чэй оргут-   Романовна: «Теппос иннигэр  руемэр Тойон» олонхоттон бы­
    лиэк байылыга Н. Н. Неустро-  «ДоБордойуу» музей дирек-   риялаах учуутал В.П.Петрова   тарар эбит. «Оволор олонхону   туерт муннук дьаайык турар  йа тардыыга Айыы Умсуур уда-
                                                     салайааччылаах 4 кылаас фоль­  истэ олорон, бухатыырдар ох-
    ев аста. Ыггырыылаах ыал-  торыгар, духуобунай нас-                      суйууларын туйунан истэн бара   этэ, араайа устар тэриллэрэ буо-  Бан ырыатын толордо. Оттон
                                                     клорнай ансамбла, олонхойут
    дьыттарынан Ил Тумэн депу­  тавнигар, спонсорга Р.Р.   хос-хос сиэнэ Тумул орто оскуо­  туруохпутун баварар этибит»,-   луо»,—диэн кэпсиир. Анна Ро­ Алик кылаайын салайааччыта
    тата А.Н.Жирков, тыа хайаа-  КулаковскаяБа, уйуен аан  латын 4 кылаайын уерэнээччи­  диэн Анна Романовна ахтар.   мановна Теппес олонхойуту  В.П.Петрова тэрийбит фоль­
                                                                                                      кийи быйыытынан учугэй сала­ клорнай ансамблыгар кытын­
    йыстыбатын министрин пле­ дойду билиниитин ылбыт  тэ Алик Барашков кыттыыны   Кини эйэтигэр Н.Н.Пестряков   йааччы, кулэ-уерэ сылдьар, ха-  на, А.А.Габышев баяныгар до-
    менной холбойугун генерал ь-  бийиги ытыктыырдьомму-  ыллылар. Олонхойут Е.П.Ба­  диэн учуутал олоро сылдьыбыт.
                                                                              Николай Николаевич Теппес   йан да кыыйырбат, мехпет-эп-  вуйуоллатан ырыа ыллаан
    най директора С.С.Охлоп­  тугар, ону тайынан икки   рашков—Теппес туйунан ах-                     пэт, субэлии-амалыы, ыйа-кэр-  ийитиннэрдэ.
    ков, А.Кулаковскай аатынан   оскуола коллективыгар   тыыны СР культуратын туйгу­  хас да олонхотун тэтэрээккэ   дэ сылдьар улахан саналаах   Обугэбит утуе угэйэ, уйэттэн
                                                                             суруйан биэрбитин, олонхойут
    культура кииниттэн Е.С.   туттарда. Ил Тумэн депута­  на, тыыл, улэ бэтэрээнэ, Боро-                                      уйэвэ уостан уоска бэриллэн
    Ощепкова, республика на-   та А.Жирковтеатры ойеен,                                                                       сиик буолан симэлийбэккэ, би-
    роднай театрын суруннуур   инникитин улэтигэр                                                                             йиги уйэбитигэртиийэн кэлбит
    специалийаС.Г.Лукина, Саха   ситийиини баваран туран,                                                                     аан дойду чулууттан чулуу
                                                                                                                              айымньыларын ахсааннарыгар
    театрын литературнай чаа­  копировальнай ксерокс                                                                          киирбит улуу олонхобут, ессе
    йын сэбиэдиссэйэ, СР куль­  бэлэхтээтэ.                                                                                   даугускелуенэни, норуоту суду
    туратын утуелээх улэйитэ   Олонхо туйунан этэр                                                                            кылаатынан, тылынан-ейунэн
    И.А.Дмитриев, улуус байы-   буоллахха, киэргэтиитэ                                                                        сехтере, дьиктиргэтэ турдун.
    лыгын солбуйааччы Е.С.За­  сурдээх табыллыбыт. Ху-
    болоцкая, улуус культуратын   дуойунньук А.Охлопков,                                                                         Наталья ЛУКА ЧЕВСКАЯ,
    управлениетын начальнига   комелейееччутэ Артур Ва­                                                                                         Тумул.
                                                                                                                                        Хаартыскаларга:
    Б.И.Заровняев, о.д.а. буоллу-   сильев, музыкатын Ариан                                                                      РФ уорэдириитин туйгуна
    лар.
                             Васильев оггордулар. Уот-                                                                        А.С.Сокольникова; “Дьээ, эрэ’’
      Ил Тумэн бочуотунай гра-                                                                                                      фольклорнай ансамбль;
                             куес, сырдатыы оттугэр Ф.
    мотатынан, урун кемус бэ-   Габышев улэлэстэ. Сцена-                                                                       П.Е. Черкашин, С.И.Иванова,
    лиэтинэн театр режиссера                                                                                                  Н.Р.Пирожкова - “Олонхойут
                             рийын У.А.Борисова су-
    В.З.Стрекаловская, эмиэ                                                                                                         тороойунэ ” туруорууга.
                             руйда. Олонхо етерунэн
    маннык грамотанан, кыйыл
                             бийиги улууспутугар сце-
    кемус дуйдаах хары чайыты-
                             наБа тура илик. Онон бас­
    нан театр худуойунньуга                                     Улуус уЬуйааннарын уонна оскуолаларын икки ардыларыгар ыытыллар
                             такы холонууну керееччу
    A. Охлопков, театр сурун ар-                       «Оло1гхо туЬулгэтэ» диэн Государственнай уонна общсственнай деятель, П.А.Ойуунускай
                             бийирээтэ. Тимир Дьуос
    тыыстара Д.И.Винокурова,
                             балык киириитин тус бэ-   аатынан Государственнай бириэмийэ лауреата, суруйааччы Сергей Степанович Васильев—
    B. В.Заровняев наБараадалан-
                             йэм олус севе кердум. Олус        Борогонскай торообутэ 100 сылыгар аналлаах курэхтэЬии балайыанньата
    нылар. «СР культуратын туй­
                             табыллыбыт. Харава кы-
    гуна» аат «Туйулгэ» сынньа-
                             таран, лаапчааннара хам-   Куоикурсу тэрийэллэр:                         гына табыгастаахтас кестуутэ;
    лан киинин аккомпониато-                            - Улуустаавы обо библотеката;                   - Сценава костер культурата, сирэйинэн-харавынан ис хо-
                             саан, бедене-садана бэрт
    рыгар Ариан Васильевка,                             - Боровонноову улуус историятын уерэтэр музей;  йоону тириэрдиитэ, толоруу маастарыстыбата;
                             этэ. Оссе бухатыырдар
    Суотту музыкальнай оскуо­                           - «Мурусайарвата» айар-полиграфическай холбойук;  - Репертуарытабатайаныы, саайыгарсептеехайымньыны
                              киирсиилэрин, Батастаан
    латын художественнай кы­                            - Улуустаавы ыччат политикатын отдела.        талыыта;
                              Баатыр Ньургустай Куону   Сыала-соруга:                                   - Толоруу 10 мунуутэттэн ордубат.
    лаайын преподавателигэр,
                             быыйаан ылыытын ордор-     -  С.С.Васильев—Борогонскай олонхолорун билсийии,   Усунуос:
    урукку сылларга театрга ху-
                             дум. Барыта 60-тан тахса   уерэтии, пропагандалаайын, киэиэйгэвэтайаарыы;  - Биирдиилээн толорооччуттан — 30 солкуобай.
    дуойунньугунан улэлээбит                            -  Толорор маастарыстыба тайымын урдэтии уонна ону   - Белевунэн— 100 солкуобай.
                             кийи кытынна. Хонобор,
    уонна билигин даманы куус-                        байылаайын;                                       Куонкурус программата:
                              Суотту орто оскуолалара,
    кеме буоласылдьар Е.Я.Пор-                          - Санаталааннарыарыйыы;                         - 9.00 ч.-10.00 ч. — регистрация;
                             балыыйа, «Туйулгэ» сын­
    тнягинаБа инэрилиннэ.                               - Сергей Васильев олонхолорун уйэтитии уонна тарБатыы.   -  10.00 чаастан — куонкурус айыллыыта, белевунэн
                              ньалан киинэ, обо саадтара   Буолар сирэ:                               олонхону толоруу;
    Театр биир чаБылхай артыы-
                             уо.д.а. тэрилтэлэр ейеету-   - БоровоннооБУ улуус историятын уерэтэр музей этногра-   - 13.00 ч,-15.00 ч. — тебуруеннээн олорон туйулгэвэ айаайын,
    ha В.С.Бубякина, уус-уран
                             лэр, кемелестулэр. Театр   фическай балабана                             сиэр-туом толоруута;
    салайааччы М.Н.Новгоро-                             - Обо библиотеката.                             - 15.00 ч.-16.00 ч. — экскурсия, навараадалаайын.
                             режиссера Варвара Заха­
    дова, бэтэрээн артыыс Н.П.                          Ыытыллар кэмэ:                                  Олохтонор бириистэр:
                             ровна, анал уерэБЭ суох ки­
    Заровняев культура, духуобу-                        - Бэс ыйын 14 кунэ, 2007 сыл.                   - Белехтерунэн олохтоммут биирдии улахан бириис уонна
                              йи, айылБаттан бэриллибит
    нас министрин грамотатынан                          Кытталлар 4 белевунэн:                        анал ааттар;
                             талаанынан, сыралаах улэ-   - Уйуйааннар (улахан уонна бэлэмнэнии белеве);  - Хас биирдии кыттааччыга сертификат бэриллэр.
    навараадаланнылар. Улуус
                             тинэн, кэпеэтиитин туму-   - Алын суйуех кылаас уерэнээччилэрэ;            Сайаапкалары бэс ыйын 10 кунугэр диэри туйэрэргит булгуч-
    культуратын управлениетын
                              гунэн элбэх кийи кытта-   - Орто уонна урдуку кылаас уерэнээччилэрэ;    чулаах. Билсэр телефоннаргыт: музей 41-751, обо библиотеката
    начальнига Б.И.Заровняев                            - БелеБУнэнтолоруу.                           41-342.
                             рын ситистэ.
    бэтэрээн артыыстарга И.С.                           Дьууллуур субэ сыаналыыр ирдэбилэ:                                                Тэрийэр болох.
    Оконешниковка, Р.И.Тата-                            - Олонхо тылын-ейун тиэрдии уонна уобарайыгар септеех             --- --------- J
                                    Фаина ШИРЯЕВА.
    риноваБа «Улуус культуратын
   1