Page 1 - 2017 с 21.12 Олоҕун үлэҕэ анаабыт Дьоруой Настаа

к ы ы м

2017 с. ахсынньы 21 күнэ, чэппиэр \ллллл/.куут.ги
50 № (22347) киит5акһа@таН.ги

иһэрдиҥ. Ону таһынан сарсыар­
О л о ш н и л э у э а н а а о / л т да аһыан иннинэ сылаас сиикэй
сымыыты биэриҥ. Ити кэннит­
тэн чаас буолан баран биирдэ
аһатыҥ. Сүөһүнү сиикэй бур-
дугунан аһатымаҥ, ол куртаҕар
Ъ ь о р и ш Н а с т а а быт буоллаҕына, кулгааҕын
ыарахан. Сүөһү иһэ ыалдьы-
аҥаарын хайа быһаҕын эбэтэр
кутуругун төрдүн быһаҕынан
быһа анньаҕын. Хааннаатахха,
үчүгэй буолуо. Сүөһү хаанынан
сыптарыйар буоллаҕына, биир
Киһи ояорон ааспытын бэлиэтэ - кэнчээри уордьанын итиэн- ыстакаан хааны тууһаан баран
ыччатыгар, алтыһан ааспыт дьонугар-сэргэти- нэ “Сиэрпэ уон­ иһэрдэр олус туһалаах”, - диэн
гэр үтүө өйдөбүлү хаалларыы. Бүгүн ааҕааччыга на Өтүйэ” Кыбыл сүбэлээбитин баччааҥҥа диэри
Сулус мэтээлин
билиһиннэрэр киһим оннук дьоҥҥо киирсэр. Баа- туттаран туран, туһанаплар.
ра буоллар, 87-с хаарын санныгар түһэриэхтээҕэ. Анастасия Семе­ Уопсастыбаннай үлэ
Кини олорон ааспытолоҕо - устуоруйа, үлэтэ - но- новна Копыринаҕа бастыҥа
мох. Биир да күн илиитин үлэттэн араарбатах саха С о ц и а л и с т и ч е -
сэмэй дьахтара, 1973 сыллаахха ССРС Үрдүкү Сэ- скай Үлэ Д ь о ­ Анастасия Семеновна оройу-
руойун үрдүк аата
биэтин Бүрүсүдьүүмүн Ыйааҕынан Социалистиче- иҥэриллибитэ. он, өрөспүүбүлүкэ уопсасты­
скай Үлэ Дьоруойун үрдүк аатын ылбыт Анастасия Д ь о р у о й у баннай олоҕор актыыбынайдык
Семеновна Копырина үгүстэргэ холобур буолар. ч и э с т э э һ и н кыттара. Оччолорго үлэһит дьон
балаҕан ыйын 26 бэрэстэбиитэллэрэ салалтаҕа
Тулаайах оҕо сааһа буолбут хоһоонугар “Биэс киһи күнүгэр Кэптэни­ кытталлара. Онон кини баар­
үлэтин биир дьахтар үлэлиир” гэ буолбута. Дьо­ тыйа кэмитиэтигэр бүрүө чи-
1930 сыллаахха олунньу 15 диэн устуруоката киниэхэ ана- руой чиэһигэр тыа лиэнин быһыытынан оройуон
күнүгэр Уус Алдан оройуонун I нар курдук. Үчүгэй түмүк үлэҕэ хаһаайыстыбатын социальнай-экэнэмиичэскэй,
култуурунай сайдыытын сүрүн
Лөгөй нэбилиэгэр Нуонарыкы хайдах сыһыаннааххыттан кэлэр. б а с т ы ҥ н а р ы н хайысхаларын, сыалын-сору-
диэн алааска Копырин Семен “Ынах үүтэ - тылыгар уонна сүлүөтэ тэриллиби­ гун олоххо киллэриигэ тиийэ
Федорович дьиэ кэргэнигэр ыанньыксыт илиитигэр” диэн тэ. Куоталаһыылаах быһаарсара. Баартыйа чилиэнэ
төрдүс оҕонон төрөөбүг. Ийэтэ саамай сөпкө этэллэр. “Настаа М эҥ э Хаҥалас, буолан, оройуонун сайдыытын
Хобороос, күн сирин көрдөрөн ынахтарын синньин төрүөхтэрин Нам оройуоннарыт- тутаах боппуруостарын туру­
баран, тымныйан, кыайан инниттэн массаастыыра, аһатар тан элбэх киһилээх
өрүттүбэтэх. Онон аҕата түөрт эрэсиими кытаанахтык тутуһара, дэлэгээссийэлэр орсара. Оччолорго үлэһит киһи
этиитэ болҕомтоҕо ылыллара.
оҕону бэйэтэ көрөн-харайан ула- сайыннары көөнньөрбөнөн кэлбиттэрэ. ССКП
атыннарбыт. Кыыс аҕыс сааһын аһатара” диэн биир идэлээхтэ- обкуомун сэкирэ-
ааһыыта Томторго оскуола рэ ахталлар. тээрэ И.А. Матвеев, Хоруотааһын да баара
аһыллан, күһүн онно киирбит. А н а с т а с и я К о п ы р и н а Социалистическай
Тулаайах үөскээн, ким тугу этэ- күүрээннээх үлэтин туһунан Үлэ Дьоруойдара Бэйиэт Леонид Попов ырыа
ринэн, дьаһайарынан сылдьара “Пятилетка дневнигэр” суруллу- Е.И. Бурцева, Е.И. буолбут хоһоонугар “Мин туспар,
эрээри, сытыы-хотуу, күүстээх бута. Онно этиллэринэн, үрдүк Новгородова кыт- эн долгуйа истиэҥ сириини,
санаалаах, дьоҥҥо эйэҕэс, көнө үүт ыаһынын көҕүлээччи Анас­ рэ, биһиги - кыргыттар - ыллаан тыбыттара. IX пяти­ хайҕалы, дьон хобун” диэн тыл-
майгылаах, чиэһинэй буола тасия Семеновна Копырина эйээрэрбититтэн үөрэрэ. Настаа летка быһаарыылаах үһгүс сылын лар Настааҕа эмиэ сыһыаннаах
улааппыт. “Оскуолаҕа ордук биир ынахтан үс ый түмүгүнэн эппитэ туолбатаҕа диэн суоҕа. бастыҥнарыгар - 21 киһиэхэ курдуктар. Кини ыанньыксыт
матымаатыка уруогар сөбүлээн 1110 кйилэ үүтү ыан, урукку- Олус ылыннарыылаах тыллаах, уордьан, мэтээл туттарбыттара. быһыытынан саҥа аатырар кэ­
дьарыктанара үһү. Кыра сылдь- тун курдук, оройуоҥҥа саа- киһи, чахчы, убаастыыр киһитэ мигэр элбэх эрэйи, күчүмэҕэйи
— ¥ Ү + ыалАын күннөэьитингбм*н> -ьдай- үрдүк кордоруулэммит ■ этэ”, -ДИИр. --------- -------------------- Д ьону үлаҕа ыҥы рбьҥ а _кярсубутэ. Дьон саҥатыттан,
ынахтан төһө үүтү ылбыттарын Чөмпүйүөн-ыанньыксыт IX пя­ А.С. Копырина ыстаарсай- ордук санааһыныттан утуйбатах
өйүгэр суоттуу охсорун сөҕөрүм", тилетка быһаарыылаах үһүс даах “ЫБСЛКС 50 сыла” ыч- Анастасия Семеновна Ко­ түүннэрдээҕэ. Ону барытын
- диэн кыыһа Марфа Михайлов­ сылын маҥнайгы кыбаарта- чат-хомсомуол пиэрмэтэ араас пырина дьону кытта үгүстүк күүстээх санаатынан, олоххо
на Новикова ахтар. лыгар 8288 киилэ үүтү ыыр эйгэни барытын хабан, социа- көосуһэрэ. уопутун тарватаря. дьулуурунан кыайбыта.
5 0 - с с ы л л а р былааннааҕын 15544 киилэнэн, листическай эбэһээтэлистибэни Уопсай мунньахтарга кини Анастасия Семеновна уһун
саҕаланыыларыгар холкуостары кыбаарталлааҕы былаанын 187,6 ылынара. Үлэҕэ-хам наска, ылыннарыылаах, туруорсуу- хатыҥыр уҥуохтааҕа: үлэҕэ
бедөҥсүгүү кэмигэр Лөгөйдөөҕү бырыһыан аһара толорбут. А.С. иитэр-үөрэтэр, култуурунай-ма- лаах тыл этиитин дьон сэр- эриллибитэ дьэҥкэтик көстө
“Лысенко” холкуос Кэптэнигэ Копырина кэтэхтэн куотапаһар ассабай уонна спортивней үлэҕэ гиирэ. “ Кыым” хаһыатынан сылдьара. Үлэтин билэ-көрө
кииннээн тэриллибит. Онно киһитэ, Амма оройуонун аа- ылыныллыбыт соругу ситиһиигэ ааҕааччылары аһаҕас кэпсэти- сылдьар дьон: сорох аһынан,
уруккута Сыырдаах нэһилиэгин тырбыт ыанньыксыта, эмиэ ыстаарсай ирдэбилэ улахана. игэ ыҥырара. Онно кини хас сорох сиилээн “Настаа хотонугар
үс холкуоһуттан Баалыга өрөспүүбүлүкэ чөмпүйүөнэ Петр Онон бүтүн кэлэктиибинэн биир да туруорсар боппуруостааҕа. охторо буолуо” дииллэрэ. Онон
чулуу буолбут буруйугар бэйэтин
бөһүөлэктээх “Киров” холкуоһу Ионович Яковлев буолбута. Икки киһи курдук турунан үлэлээһин Холобур, биир суруйуутугар ула-
Кэптэнигэ аҕалбыттар. Настаа саамай күүетээх, чулуу ыанньык­ тиһигэ тэриллибитэ. хан болҕомтону сүөһү аһылыгар кэмигэр арааһы истэн, билэн
кэлбитэ.
дьоно - олохтоох лөгөйдөр. сыт илин-кэлин түсүһүүлэрин “Д эрги” сайылыктан Кэп­ уурарга ынырбыта. “Сүөһү үүгэ
Дьоно Кэптэниттэн балтараа өрөспүүбүлүкэ бүттүүнэ кэти- тэнигэ эбэтэр Даалыга, биир - тылыгар” диэн этиини үгүстүк
көстөөх хоту Нуонарыкы диэн ирэ. Ити улэнэн кинилэр Со- көс икки биэрэстэлээх сиргэ, туттара. Турунуопуһу дэлэй- Үлэни былаах оҥостубут
алааска олорбуттар. Сэрии ин- циалистическай куоталаһыы ииндийэлэр киинэлэрин көрө дик үүннэрэргэ, оту кэмигэр чулуу киһи
нинэ тулаайах хаалбыт оҕо ситэ знамятын хаста даҕаны күөрэччи сатыы барар этибит. Бөһүөлэккэ күрүөлүүргэ, сиилэһи, сенаһы
үөрэммэтэх, ааҕар, суруйар көтөхпүттэрэ, атыттары сырапа- сүүрэн-сиэлэн кэриэтэ тии- кичэйэн бэлэмнииргэ туруорсу- “Настаа, күүстээх үлэттэн
эрэ эбит. Онон кыра сааһыттан ах үлэҕэ көҕүппүттэрэ, үлэһит йэрбит. Анастасия Семеновна бута. Маны таһынан ыанньыксыт киһи доруобуйата мөлтүүр дуо?”
убайдарын кытта холкуоска киһи аатын инники күөҥҥэ биһигини, 45 киһини, сүүрэн үлэтин мэхэньисээссийэнэн сол- диэн ыйытыыга: “Ити этиигэ мин
сылдьыбыт. 14 сааһыттан ыан- таһаарбыттара. барыбытын кыайара. Оннук буйуу боппуруоһун көтөҕөрө. Со­ төрдүттэн сөбүлэспэппин. Төһө
ньыксыттаабыт. Сэрии сут сыл- кытыгыраһа. Спортсмен буол­ циалистическай куоталаһыыны да итиигэ-тымныыга буспутуҥ-
ларын, эрэйи-кыһалҕаны этинэн Настаабынньык бэрдэ бута буоллар, элбэҕи ситиһиэ хаһаайыстыбапар салайааччы­ х а п п ы т ы ҥ , т и р и п п и т и ҥ -
билэн улааппыта,- “Ас-таҥас < этэ хааллаҕа”, - диир үлэҕэ үөрэппит лара, исписэлиистэр күннэтэ тэ- хоруппутуҥ иһин, киһи үлэҕэ
кэмчи кэмэ этэ. Суоратынан, оҕото, үлэ бэтэрээнэ Анна Ива­ рийэллэрин модьуйара. Үүттээх, ыстаал курдук хатарыллар. Үлэ
бутугаһынан аһылыктанан сыл- Үтүө киһи эдэр көлүөнэни новна Охлопкова. эттээх боруоданы дэлэтиигэ киһиэхэ хаһан даҕаны куһаҕаны
дьарбыт. Аччыктаан, ааммытын үүннэриигэ үлэлэһэр. Анастасия “Настаа - үлэттэн дьол- эмиэ туһунан көрүүлээҕэ. Ыч- оҥорбот. Киһи күн сиригэр
бүрүйбүт сүөһүбүт тириитин Семеновна сопхуос үлэтигэр ломмут, киэн туттар киһибит. чаты тыа хаһаайыстыбатыгар хайдах доруобуйалаах айыл-
иккитэ көтүрэн ылан сиэн ту- сыстаҕас ыччакка аламабай Киһи бы һы ы ты нан к и э ҥ - сыһыарыыга, бэйэ бородуук- лан кэлбититтэн доруобуйата
рардаахпыт. Кэлин, 1944-1945 сыһыаннааҕа. Ыанньыксыттаан холку дууһалааҕа, аламаҕай суйатын дэлэтиигэ санаатын тутулуктаах”, - диэн хоруйдаа-,
сылларга, 2-3 киилэ бурдугу баран, инструктор-ыанньык- майгылааба, дьоҥҥо-сэргэҕэ мэлдьи этэрэ. быта. “Улууһум дьоно-сэргэтэ,
биэрэр буолбуттара. Кыайыы сыт дуоһунаһыгар көһөрүгэр үчүгэйи эрэ баҕарара. Биир Үлэ дьоруойа пиэрмэлэри- үлэттэн илиигитин араарымаҥ.
буолбутун Төбүрүөн диэн сир- сүөһүлэрин итэҕэйэн хаалпарбыг б э й э м ки н и ү л э л и и р и н - нэн сылдьан ыанныксыттарга Инники сайдыыга кэскиллээх
гэ ыанньыксыттыы сылдьан кыыһа, тыа хаһаайыстыбатын хамсыырын илэ көрөн, улахан- туһалаах сүбэлэри биэрэрэ. Со- үлэни, барыгытыгар кытаанах
истибитим. Оччолорго биһиэхэ эйгэтигэр өр сылларга үлэлээн, нык сөҕөрүм. Чахчы, саха чулуута рох сиргэ үлэ тэрээһинигэр ула- доруобуйаны баҕарабын!” - диэн
араадьыйа диэн суоҕа. Биригэ- биэнсийэҕэ тахсыбыт Розалия этэ”, - диэн үөлээннээҕэ, үлэ, рытыы киллэрэргэ туруорсара. Социалистическай Үлэ Дьоруойа
дьиирбит атынан көтутэн кэлэн Ильинична Олесова настаабын- баартыйа бэтэрээнэ Юрий Ива­ Холобур, Биэттэ биригээдэтин Анастасия Семеновна Копырина
иһитиннэрбитэ. Үөрүү бөҕөтө ньыгын туһунан иһирэхгик ахтар: нович Артамонов үтүө тыллары пиэрмэлэрин үлэтин эрэсиимэ этиитин түмүкгүүр идэлээҕэ. Бы-
буолбуппут”, - диэн Анастасия “Оскуола кэнниттэн Даалыга этэр. табыгаһа суох оҥоһуллубутун, йыл кини салайбыт “ЫБСЛКС 50
Семеновна ол кэми ахтара. кулууп сэбиэдиссэйинэн үлэлии сарсыардааҥҥы ыам 6 чааска сыла” пиэрмэтэ тэриллибитэ 50
тиийбитим уонна эһиилигэр Дьоруой үрдүк аата саваланар буоллаҕына, күнүскү сылынан бииргэ үлэлээбит биир
Күүрээннээх үлэ ыччатгары батыһан сайылыкка ыамы 12 чаастан оҥорор ор­ дойдулаахтара көрсөн, бэлиэтэ-
кэмнэрэ тахсыспытым. Анастасия Се- А н а с т а с и я К о п ы р и н а дук диэн сүбэлээбитэ. “Ман- эн тураллар.
меновнаттан үүттээх, үчүгэй үлэтин-хамнаһын салалта хара нык эрэсиимҥэ ыанньыксыкка Норуоттан тахсыбьҥ үлэ чулу­
А н а с т а с и я С е м е н о в ­ көрүүлээх сүөһүлэри тутар - маҥнайгыттан кэтээбитэ. Ол да сынньанар бириэмэ тиксибэт. ута Дьокуускай куоракка олорон,
Оттон ыанар ынахтар үчүгэйдик
2007 сыллаахха сэттис ый сэттис
на үлэлээбит 40 сылын уста- туһугар эппиэтинэс. Үлэтигэр иһин үлэ дьоруойа курдук үрдүк мэччийбэттэр, ыанньыйбаттар, кунугэр 77 сааһыгар Орто дой-
тыгар ынаҕы ыаһын, төрүөҕү олус ирдэбиллээҕэ: сарсыарда аакка түһэрэргэ өрөспүүбүлүкэ хотонноругар төттөрү хомул- дуттан арахпыта. Айыы киһитин
көрүү уустук ньымаларын 3 чааска хотонугар тахсара. Ол салайааччылара биир санааҕа лаллар”, - диэн туран, күнүскү айылҕата ылбыт күнэ-дьыла да
баһылаабыта. Мындыр өйдөөх, саҕана эбии аһылыгы дэлэтиигэ кэлбиттэрэ. Үлэһит, киһи да ыамы көһөрөргө туруорсубута.
үлэҕэ дьулуурдаах кыыһы хол­ үлэ үгэннээн турара. Онон ыам- быһыытынан бастыҥ саха чулуу Маны таһынан сүөһү ыалдь- ураты. Дьоруой Настаа олоҕун
куос салайааччылара бэлиэ- нар быыстарыгар лабыкта хо- дьахтара үгүстэргэ холобур ар, дэҥнэнэр түгэнигэр бэйэ­ бүгүн кыыһа, сиэннэрэ, хос сиэ-
тии көрөн, сүөһү иитиитигэр муйан, былах быһан, көөнньөрбө буолар кыахтааҕа. Онон ССРС тэ норуоттан утумнаабыт үтүө нэ салгыыллар. Утум салҕанар,
саҥа ньыманы олохтооһуну бэлэмниирбит. Оҕуһунан буочу- Үрдүкү Сэбиэтин Бүрүсүдьүүмүн сүбэлэрдээҕэ. “Бэс лабаатын үтүө киһи туһунан өйдөбүл өрүү
киниэхэ итэҕэйбиттэрэ. Ньирэйи канан уу таһан, кутаа отгон, онно 1973 сыл балаҕан ыйын 6 ууга оргутан иһэрдиҥ. Биирдии тыыннаах.
кыһыл оҕолуу көрөн-истэн, 100 буһарарбыт. Настаа ол аһы олус күнүнээҕи Ыйааҕынан сүөһүттэн килиэби оргуйбут ууга сиигирдэн
бырыһыан тыыннаах таһаарбыт кыһаллан бэлэмниирэ, бэл, туу- б о р о д у у к с у й а н ы ылыыга сиэтиҥ. Сытан хаалбыт сүөһүгэ “Үлэҕэ анаммыт олох”
кинигэҕэ олоҕуран
киһинэн биллэр. Улуу бэйиэт стуура-тумалыыра. Үлэһитдьону уһулуччу үрдүк көрдөрүүлэри балык миинин 1-2 киилэни Оксана ЖИРКОВА.
Эллэй “Өкүлүүн” диэн ырыа убаастыыра. Ырыаны кэрэхсии- ситиспитин иһйн иккис Ленин