Page 1 - олунньу 1 күнэ 2003 Бэйэни салайыныы
P. 1

Щүрүрадта                                Официальнай салаа                                               Олунньу 1  күнэ. 2003 с. СУБУОТА




                      Уус-Алдан  улууһа  бэйэни  салайыныыга  киирдэ





                                                   дьылларга  кымньыы  кыайан  түспэт  архитектура  министрэ  Ю.Буслаевтан,
                                                   бэттиэмэ  ыгыччы үүнүүлээх Дүпсүн талыы  элбэх  министерстволартан,  улуустар  ба-
                                                   талба  алаастарын  быйаҥар  тайаҕын  һылыктарыттан,  тэрилтэлэртэн  кэлбиттэр.
                                                   иитиммит,  төрүт  уус  саха  дьоно  уутуйан   Уус-Алдан  улууһун  олохтоох  бэйэни
                                                   үөскээбит  төрүт  түөлбэлэрэ,  күөлэһийэн  салайыныытын  бэрэстэбиитэллээх  ор-
                                                   улааппыт көмүс ньээкэ уйалара буолар. Ол  ганын  председателэ  Константин  Федо­
                                                   иһин  буолуо  саха  норуотун  дьылҕата  тович  Мигалкин,  Саха  Республикатын
                                                   быһаарыллар,  түөрэҕэ  түһэр  күннэригэр  үтүөлээх  учуутала  Анастасия  Николаевна
                                                   өбүгэ  саҕаттан,  Лөгөй  Тойон,  Сэһэн  Ушницкая  дүпсүттэр  ааттарыттан,  Найахы
                                                   Ардьакыап,  Иван  Мигалкин,  Василий  нэһилиэгин  баһылыга  Мария  Петровна
                                                   Никифоров  курдук  саха  саарыннара,  Винокурова  20  нэһилиэк  баһылыктарын
                                                   норуот  бүттүүнүн  бас-кес  дьонноро,  ааттарыттан  саҥа  баһылыгы  эҕэрдэлээ-
                                                   бэйэлэрин  кэмнэрин  политическай  тилэр.
                                                   лидердэрэ  билиҥҥи  Уус-Алдан  сиригэр-   Ыаллыы  улуустар  саҥа  талыллыбыт
                                                   уотугар  сириэдийэн  тахсыбыттара.  баһылыктара  Уус-Алдан  олохтоохторун,
                                                   Атааннаах-мөҥүөннээх  ааспыт  үйэни  саҥа  баһылыгы  эҕэрдэлии  кэлбиттэр.
                                                   анааран  керер  буоллахха,   норуот  “Мэҥэ  Хаҥалас  улууһа”  муниципальнай
                                                   былааһын  олохтооһун,  кини  кыайыыларын  тэриллии  баһылыга  Владимир  Ильич
                                                   көмүскээһин уонна бөҕөргөтүү күүрээннээх  Птицын  Мэҥэ-Хаҥалас  дьонуттан-сэргэ-
                                                   сылларыгар  норуот  бүттүүнүн  билиниитин  титтэн эҕэрдэ аҕалла, уус-алданнары сагга
                                                   ылбыт,    революционней     охсуһуу  баһылыктарыгар  көх-нэм  буолан  көмөлө-
                                                   хотойдоро,  күүрээннээх  үлэ  геройдара  һөллөрүгэр ыҥырда,  “аймахтыы улуус дьо­
                                                   эмиэ  биһиги  улууспутуттан  иитиллэн  но  сэргэстэһэн-өйөнсөн  бииргэ  үлэлиэх-
                                                   тахсыбыттара.  Итилэринэн  гражданскай  пит” диэн  эттэ.                 сылдьар  бары  үлэһиттэргэ,  ытык  кырдьа-
                   (Бүтүүтэ.  Иннин  1  стр.көр).  сэрии,  культурней  революция  геройа   “Нам  улууһа”  муниципальнай  тэрил­ ҕастарга,  улууспут  бары  олохтоохторугар,
                                                   Гаврил   Васильевич   Егоров,   саха  лии  баһылыга  Дмитрий  Панкратьевич  президент  уонна  правительство  аппара-
              сэргэбит  дьарыктаах,  кырдьаҕастарбыт  дьахталларыттан  бастакынан  ССРС  Корякин  “үтүө  дьыала”  хамсааһынынан  тыттан  биһиги  улууспут  дьонугар-сэргэ­
              көмүскэллээх,  олоххо,  үөрэххэ  тардыһар  Верховнай  Советын  депутата  буолбут,  сибээстээн  Иннокентий  Бочкарев  аатын  тигэр үтүө тылы этэ кэлбит К.К.Корякиҥҥа,
              ыччаттарбыт  инникилэригэр  кэскиллээх  “Бочуот  Знага”  ордены  ылбыт  Ирина  билбэт  киһи  суох  буолуо диэн  туран,  Нам  правительство  бары  чилиэннэригэр,  төһө
              буолалларын  туһугар  мин  Россия,  Саха  Дмитриевна  Олесова,  Социалистическая  улууһугар  бу  хамсааһын  аҕалбыт  туһала-  да ыраах буоллар үөрүүнү-көтүүнү уллэстэ
              сирин   Конституцияларынан    уонна  Үлэ  Геройдара  Елизавета  Ивановна  рын  аҕынна,  мэҥэ-хаҥаластартан  Уус-  кэлбит,  киэн туттар,  ийэбит диэн ааттыыр
              муниципальнай  тэриллии  Устаабынан  Бурцева, Анастасия Семеновна Копырина,  Алданныын уруулаһыыга бастакы миэстэни  киһибитигэр  А.С.Копыринаҕа,  биһиги
              салайтаран  үлэлиэм-хамсыам  уонна  бар-  сахаттан  бастакы  Россия  Геройа  Михаил  “былдьаста”.             көлүөнэҕэ  салайааччы  быһыытынан
              дьоммор кырдьыгынан, көнөтүнэн үлапиэм  Михайлович  Стрекаловскай  о.д.а.  саха   “Чурапчы  улууһа”  муниципальнай  улаханнык  ытыктаммыт,  билигин  даваны
              диэн  мэктиэ  тылбын  биэрэбин”.     норуота  киэн  туттар.  Норуот  хаһаайысты-  тэриллии  түс-бас  баһылыга  Иннокентий  сахатын  дьонун  туһугар  өйүнэн-санааты-
                Россия  гимнин  уонна  Василий  Про­ батын  бары  салааларыгар  уус-алданнар  Николаевич  Аммосов  эбэрдэлииригэр  нан үлэлии-хамсыы сылдьар С.С.Аржаков-
              тодьяконов  мелодиятыгар  “Саха  гим­ үлэһит дьон быһыытынан биллэллэр. Саҥа  эппитинэн,  кинилэр  “бары  советскай  ка,  өйүү  кэлбит  Ил  Түмэн  бары  депу-
              нин”  кэннилэриттэн  Саха  Республикатын  тэриллибит  Уус-Алдан  улууһун  олохтоох  былаас кэмигэр үлэттэн үүнэн салайааччы  таттарыгар  махтал  тылын  этэбин.  Биһиги
              Тас  сыһыаннаһыыларга  министра  Алек­  бэйэни салайыныытын олохтоохторо! Саҥа  буолбут  дьоннор.  Көлүөнэ  көлүөнэни  улууспут дьоно-сэргэтэ, сирэ-уота, быйаҥа
              сандр  Мигалкин  төрөөбүт  улууһун  саҥа  кэрдиис  кэмҥит  саҥа  баһылыгын  тула  солбуйсуохтаах”  (уонна  ити  тылларын  -  республикаҕа  элбэх  кылааты  киллэрбит
              баһылыгар  эҕэрдэ  тылларын  тиэрдэригэр  түмсэн айар-тутар үлэҕэ үтүө үгэстэргитин  кэнниттэн Чурапчы бэрэстэбиитэллээх ор-  улуус.  Быыбар  күннэригэр  барытын  кэ-
              маннык  диэтэ:  “ Бу  бүгүҥҥү  күнүнэн  ыһыктыбакка  XXI  үйэҕэ  киириэххит  диэн  ганын председателин,  Уус-Алдан күгуөтүн,  рийэн  көрдүм.  Боростуой  үлэһит  дьон
              эһигини  бука  барыгытын  уонна  ыаллыы  эрэнэбин”.                      эдэр  Михаил  Дмитриевич  Гуляевы  дьон  олохторун  урут  да  билэр  этим,  билигин
              улуустар  манна  кэлэн  олорор,  саҥа   Дьокуускай  куорат  дьаһалтатын  иннигэр  таһааран  билиһиннэрдэ),  “эдэр  да   көрдүм.   Олохторо-дьаһахтара,
              талыллыбыт баһылыктарын эҕэрдэлиибин.  аатыттан  Иннокентий  Бочкареву  эҕэр-  эрдэьиттэн  ыгыктыыр,  көрсүьн  баьарар  уөруүлэрэ-көгүүлэрэ  барыга  биир  -  бары
              Бэйэбит төрөөбүт  республикабыт  туһугар,  дэлии  кэлбит  куорат  мунньаҕын  предсе-  ытык  киһитин”  Степан  Степанович  Аржа-  оҕо  туһугар,  дойдубут  туһугар,  дьоммут
              дьоммут-сэргэбит  туһугар  айымньылаах  дателин  солбуйааччы  Говоров  Анатолий  ковтуун  илии  тутуста.      туһугар үлэлии-хамсыы  сылдьаллар.  Онон
              үлэни  баҕарабын.  Сомоҕолоһуу  туһунан  Николаевич  бу  республика  саамай  киин   “Таатта  улууһа”  муниципальнай  мин этиэхпин баҕарабын, бу улууска, улуус
              этэр  буоллахха,  соторутааҕыта  Ил  Түмэн  муниципальнай  тэриллиитигэр  уус-  тэриллии  баһылыга  Михаил  Алексеевич  иһигэр  хаһан  да  атарахсытыы,  туоратыы
              председателэ  Николай Иванович Соломов  алданнар  үһүөлэспиттэрин  иһитиннэрдэ:  Протодьяконов  этэринэн,  “үтүө  көтөр  боппуруостарынан  олох  дьарыктаныам
              көрдөһүүтүнэн,  президент  уонна  бары  кини;  Леонид  Вячеславович  Александров,  дойдутугар теннер, ол кэриэтэ Иннокентий  суоҕа.  Үлэ-хамнас  барыта  биир  тэҥинэн
              общественнай  түмсүүлэр  мустан,  бииргэ  куорат  сэбиэтин  бюджекка  комиссиятын  Бочкарев  дьонугар-сэргэтигэр  теннен  тупсарыыга  сыалланыах  кэриҥнээх,  ол
              түмсэн  үлэлииргэ  диэн  дуогабарга  илии  председателэ;  Петр  Васильевич  Гоголев,  кэллэ” .  “Үтүө  дьыала”  хамсааһынын  оннук  буолуохтаах  дии  саныыбын.
              баттаатылар.  Бу  саха  норуотун  хайытар  сокуону  олохтооһуҥҥа  комиссия  пред­ долгуна  Таатта  улууһун  30  араас   Күндү  доҕоттор!  Мин  үлэбин-хамнас-
              буолбакка,  бииргэ  сомоҕолуур,  түмэр  седателэ.  Бу кэнниттэн  куорат  мунньаҕын  объектарынан байыппытын иһин махтанна.  пын  салайааччы  быһыытынан  хайаан  да
              суол  буолар  диэн  тус  бэйэм  эрэлбин  уонна мэриятын эҕэрдэлэрин аахта:  “Быы­  “Амма  улууһа”  муниципальнай  ыытыах кэриҥнээхпин, бу биһиги ыччаппыт
              тиэрдэбин.  Эһиэхэ,  Уус-Алдан  дьонугар-  барга  кыайыыгынан  уонна  дуоһунаскар  тэриллии  баһылыгын  1-кы  солбуйааччы  олоҕо-дьаһаҕа  туруктаах,  кэскиллээх
              сэргэтигэр  сомоҕолоһууну  баҕарабын”.  официальнай  киириигинэн  эҕэрдэлиибит.  Николай  Гаврильевич  Захаров  бастаан  буоларын  туһугар.  Үөрэхтээх,  үрдүк
                Саха Республикатын үтүөлээх быраа-  Уус-Алдан  улууһа  уонна  Дьокуускай  урук-  баһылыктара  тоҕо  бэйэтэ  кэлбэтэҕин  культуралаах,  улахан  сыаннаһы,  киһилии
              һа,  Нью-Йорк  академиятын  академига  куттан  бииргэ  үлэлэһиигэ  үтүө  үгэстэрин  быһааран  баран  (“делегация  састаабыгар  сыһыаны  өрө  тутан  сайдалларыгар.  Мин
              Иван  Яковлевич  Егоров:  “Сыыстарбатах-  харыстыахпыт,  бөҕөргөтүөхпүт  уонна  Киин  Россияҕа сылдьар”),  “саҥа  кэрдиис  үлэм-хамнаһым  барыаҕа,  хайаан  даҕаны,
              хыт  буолуо.  Иннокентий  Васильевич  бэрт  элбэтэн  иһиэхпит  диэн  эрэнэбит.  Биһиги  кэмҥэ  кэлбиппитин  бэлиэтээтэ”.  биһиги  ыччаппытыгар  улууска  үлэ
              таһаарыылаахтык  үлэлиэ  диэн  эрэнэбин",  саҥа  балаһыанньабыт,  боломуочуйабыт   Эдэр  ыччат,  үүнэн  иһэр  көлүөнэ  миэстэтин  тэрийиигэ,  куһаҕан дьаллыктан
              -  диэтэ,  Иннокентий  Бочкаревка  кэс­  биһиэхэ ыкса дьыалабыай сыһыаны сайын-  аатыттан саҥа баһылыгы эҕэрдэлиир чиэс  ыччаттары  араарыыга,  тулаайах,  үлэни-
              киллээх ситиһиилэри баҕарда, “Үтүөдьыа-  нарарбытыгар  кыах  биэриэ.  Бэйэҥ  бы-  Мүрү  1-гы  Ы-дээх  оскуолатын  туйгун  хамнаһы  була  илик  дьоҥҥо  көмөлөһүүгэ.
              ла”  хамсааһын  доруобуйа  эйгэтигэр  кил-  лааннаргын дьонуҥ-сэргэҥ уйгулаах олох-  үөрэнээччитигэр  Ида  Рублеваҕа  тигистэ.  Биһиги  бу  бэйэни  салайыныыга  билигин
              лэрбит элбэх кылаатын үрдүктүк сыанапаа-  торун  туһугар  олоххо  киллэр,  баҕарабыт  Кыыс  бэрт  ылбаҕайдык  И.В.Бочкаревы  киирдибит,  онон  бу  бэйэни  салайыныы
              та,  Уус-Алдан  үлэҕэ  үтүө  үгэстэрин  эйиэхэ, эн чугас дьоҥҥор кытаанах доруо-  эҕэрдэлээтэ.  Улуус  бастыҥ  оскуолатын  күүскэ  киирэригэр  уонна  наукаҕа  үлэ-
              олохтообут  С.С.Аржаков,  В.В.Румянцев,  буйаны,  дьолу-соргуну!  Улууһуҥ  дьонун  учууталлара кыыстарынан астынапларыгар  лиэхпит.
              Г.Г.Никифоров,  Р.П.Попов  уо.д.а.  аатта-  үрдүк  итэҕэллэрин  түһэн  биэриэҥ  суоҕа  өссө биир төрүөттэннилэр, ол гынан баран   Тыа  сирэ  сайдарыгар  ылыллыбыт  пре-
              рын  ытыктыы  бэлиэтээтэ,  уус-алданнары  диэн  эрэнэбит”.  Дьокуускай  куорат  мэрэ  биир  түгэн  өйдөммөт:  тобо  саха  омук  зидентскэй программаҕа хара маҥнайгыт-
              биир  өйүнэн-санаанан  салайтаран  түм-  Илья  Филиппович  Михальчук,  Дьокуускай  төрүккүттэн  түөлбэлээн  олорор  улууһун  тан  күүскэ  ылсыһан,  бары  салааларыгар,
              сэргэ  ыҥырда.                       куорат  мунньаҕын  председателэ  Алек­  саамай  улахан  оскуолата  оҕолорун  наар  кэҥэтэн  улэлиэхтээхпит.  Производствоны
                Улуус  ытыктанар  кырдьаҕас  сала-  сандр  Александрович  Саввинов”:.  нууччалыы  саҥардарый?  Билиҥҥитэ  саха  кэҥэтии,  дьон дохуоттаах  буолуутун  улаа-
              йааччыта  Степан  Степанович Аржаков  бу   Иннокентий  Бочкаревка  аадырыс-  сахатыгар  мустан  олорор  буолбатахпыт  тыннарыы,  дьиэ-уот  культуратын  таһымы-
              үөрүүлээх  түмсүүгэ  маннык  диэтэ:  “Күндү  таммыт  эҕэрдэ  телеграммалартан  дуо?  Эбэтэр  Мүрү  1-гы  оскуолата  куорат  гар  барытыгар  депутаттар  өйүөхтэрэ  дии
              биир  дойдулаахтарым!  Табаарыстар!  Уус-  А.К.Акимов  телеграммата  ааҕылынна:  2-с  оскуолата  дуу?         саныыбын.  Дьиэ-уот  итии-тымныы  уулаах
              Алдан  улууһун  муниципальнай  тэриллии-  “Ахсынньы 29 күнүгэр государствоны тутуу   “Уус-Алдан  улууһа”  муиниципальнай  буоларыгар ааҕан-суоттаан күүстээх үлэни
              тин  бастакы  баһылыга,  убаастабыллаах  биир  улуу  соруга  толоруллубута  -  Саха  тэриллии  баһылыга  бар  дьонун  иннигэр  киллэриибитигэр  Ил  Түмэн  депутаттара
              Иннокентий  Васильевич!  Биһиги,  Уус-  Республикатыгар  олохтоох  бэйэни  сала­  киис бэргэһэни  кэтэн,  саха быһаҕын иили-  өйүөхтэрэ.
              Алдан  оройуона  чэчирии  сайдарын,  кини  йыныыга  көһүү  оҥоһуллубута  уонна  нэн  сиэр-туом  быһыытынан  дуоһунаһыгар   30  сыллааҕыта  “Октябрь”  колхозка
              эконом и ката,  социальнай-культурней  улуустар,  республика  үрдүнэн  суолталаах  киириитэ  мероприятие  быһыытынан  ыччат  биригээдэтигэр  биригэдьиирдии
              таһыма  бөҕөргүүрүн,  дьон-сэргэ  олоҕо  Дьокуускай  куорат  кыраныыссаларынан  табылынна диибит. Политическай тылынан  сылдьан, оччотооҕу райком 1-кы секретара
              бигэ  туруктаах  буоларын,  итиэннэ  муниципальнай  тэриллиилэр  биир  кэлим  эттэххэ,  инаугурацияны  искусство эйгэтин  Степан Степанович  миэхэ грамота биэрэн
              республика  тыа  хаһаайыстыбатынан  системалара  тэриллибитэ.  Бу  күнтэн  биллиилээх  дьоно  кэлэн  өссө  киэргэт-  турар.  Онно  санаабытым  “үлэлиэм-
              дьарыктанар  оройуоннарын  ортолоругар  республика  сайдыытын  историятын  саҥа  тилэр,  бэйэтэ  концерт  буолла.  Ол  курдук  хамсыам” диэн,  ол  бастакы  грамотам  этэ.
              инники  күөҥҥэ  тахсыы  туһугар  күүспүтүн  этаба саҕаламмыта -  государство мунньа-  Варя  Аманатова,  Константин  Иванов,  1983  сыллаахха  Анастасия  Семеновна
              биэрбит урукку салайааччылар ааттарыттан  ҕын  Ил Түмэн  саҥа ынырыылаах депутат-  Клавдия  уонна  Герман  Хатылаевтар,  инструктор  буола  сылдьан,  “Абалаах”
              2002  сыл  ахсынньы  29  күнүгэр  ыытыл-  тара,  олохтоох  бэйэни  салайыныы  бэрэс­  “Кэнчээри” академическай ырыа ансамбла,  совхозка  тиийэн  миэхэ  сүрдээх  улахан
              лыбыт  үс  таһымнаах  быыбарга  муници­  тэбиитэллээх  органнарын  депутаттара,  “Дьиэрэй”  эр  дьон  ньиргитэр  хордара,  көмөнү  оҥорбута.  Күндү  доҕоттор!  Эһиги
              пальнай  тэриллии  бастакы  баһылыга  муниципальнай  тэриллиилэр  баһылыктара  Клавдия  Мурукова  (“Мүрү  күөрэгэйэ”)  кэс  тылгыт  тиийдин  диибин,  эппит  тыл-
              буолбуккунан  нөрүөн  нөргүй  буоллун!  Үс  талыллыбыттара.  Билигин  биһиги  олох­  официальнай  биэчэри  официальнай-  ларгыт  программа  буолан  сүрэххэ  иҥни-
              саха  үҥпүт-сүгүрүйбүт,  үс  үөстээх Өлүөнэ  тоох  бэйэни  сапайыныыны  киллэрии  кэн­  культурнай  оҥордулар.  Сиэрин  ситэрэн,  нэр.
              өрүс  уйгулаах  уутунан  утахтаммыт,  ахса  ниттэн  Россия  биир  быраап-сокуон далы-  музыка  үрдүкү  оскуолатын  кырыымпалаах   Бу  үйэ  хайдах  буолара  билигин  хайдах
              биллибэт  баайдаах  Алдан  өрүс  бэлэх  гар  киирдибит  диэн  этэр  кыахтанныбыт”.  кыргыттара  кэлэннэр,  дьиггнээх  классика  дьаһанарбытыттан,  олохпутун  оҥостор-
              илгэтин  иҥэриммит,  Тойон  Мүрү  курдук  Ыытааччы  биллэрбитинэн,  маннык  телег-  долгуннара  сааланы  саба  сүүрдүлэр.  бутуттан  тутулуктаах  буолуоҕа,  акылаатын
              толуу алааһы тумус туттубут, Танда, Туйма  раммалар  Государственнай  Дума  депу-   Харда  түмүк  тылыгар  Иннокентий  билигин  уурабыт”.
              курдук тардыы үрэхтэринэн тарҕаммыт, өҥ  татыттан  В.Басыгысовтан,  тутуу  уонна  Бочкарев  маннык  эттэ:  “Үлэлии-хамсыы
                                                                                                                                               А. ИННОКЕНТЬЕВ.
   1