Page 1 - МС 2000, сэтинньи 1 к.

С уурбэЬис уйэ бутэЬик
сыла биэтэккэ тахсар
биЬирэмнээх куннэринэн
ураты уйгу буолла. Маннык
кэрэ-бэлиэ тугэннэри
кэрэЬэлиир уонна кэлэр кэмнэ
уйэтитэр ейдебунньук
кинигэлэр хойуутук тадыстылар.
Онтон биирдэрин, улуус
олохтоохторун интэриэстэрин
киэнник тардыада диэн эрэнэн
туран, билиЬиннэриэхпин бадарабын. учуутал кыыс сырдык аатын уйэтитэргэ
Уус-Алдан олохтоммут остуоруйата 70 сылын КурбуЬах орто интернат-оскуолатын
туолбут буолладына, онтон 10 сылыгар райком учууталлара уонна туристара улэлээбитгэрин
I секретари н быЬыытынан оройуону салайбыт эмиэ манна аадыахха сеп.
РФ утуелээх экономиЬа, СР норуотун Степан Степанович ордук чугас бодоруспут
хаЬаайыстыбатын утуелээх улэЬитэ, ус улуус дьонун: суоппардар Н.М.Иванов, М.Н.Ох-
бочуоттаах олохтоодо С.С.Аржаков «Уус-Алдан
лепков уонна урдук YYHYY звенотун тус­
улэЬитдьоно» диэн очерк-ахтыы кинигэтэ кун тарынан кылгас эрээри умнуллубат тугэн-
сирин керде. 1996 с. таЬааттарбыт маннайгы,
нэринэн уустаан-ураннаан истиггник ахтар.
бэйэтин олодун, улэлээн кэлбит кэмин
Кинигэ тумугэр улахан справочнай
туЬунан «Олоххо уЬаарыллан» диэн
кинигэтигэр кини бу курдук суруйбута: суолталаах архыып матырыйаала
«Сатыырым, кыайарым эбитэ буоллар Мэнэ- киллэриллибит. Ол курдук, улэ бары
Ханалас бастын одуруоччуттарын салааларыгар «утуелээх» аат 1944 сыллаахха
Г.С.Самсонов, Д.А.Сивцев, Нам чулуу олохтонуодуттан 2000 сылга диэри бу урдук
одуруоччутун В.В.Замятин, Уус-Алдан маастар аакка тиксибит биЬиги 225 биир
бурдук ууннэрээччилэрин Ф.Ф.Ефимов, дойдулаахтарбьгг, 8 герой, 177 орденнаахтар
Н.Н.Сивцев, С.Н.Копырин, уЬун сылларга испииЬэктэрэ бэриллибит. Республика
сылайары билбэккэ улэлээбит суоппар Президенин надараадада отделын
М.Н.Охлопков, республикада киэнник
архыыбыттан ылыллыбыт чахчылар чуолкай
биллибит ыанньыксыттар А.С.Копырина, бэриллибит кэмнэрэ ыйыллар буолан,
И.М.Дмитриев, Тимофей, Елена, Николай интэриэЬэ урдуур.
Бурцевтар уо.д.а. тустарынан сиэдэрэй ис
хоЬоонноох сэЬэн суруйуох, баай тыллаах Автор биир тыЬыынча экземплярынан
поэма аныах этим. Итинник улэЬит, кене тахсыбыт кинигэтин угус еттун босхо улууЬун
библиотекаларыгар, музейдарыгар, бары
суруннээх дьону кытары чугастык алтыЬыы
диэн дьэ бу буолар эбит, быЬыыта, киЬи нэ11илиэктэр кырдьадастарыгар уллэрэр гына
Дьиннээх Дьоло диэн!». Степан Степанович бада санаатын этэн ыыппыта киЬини эрэ
бу ыра санаатын толорон, ыарыытын кэрэхсэтэр.

аахсыбакка улэлэЬэн, тереебут улууЬун
уеруулээх убулуейугэр кунду бэлэди, СааЬырбыт дьон куннэрин бэлиэтиир
уолээннээхтэригэр угус сылларга хаалар утуо дьоро киэЬэдэ Хоро нэЬилиэгин
ейдебулу бэлэхтээтэ. кырдьадастара бу кинигэни кытта
биЬирэмнээн билисгилэр. Улууска биир
♦ ♦ ♦
бастакынан тэриллибит «Маяк» колхоз,
Бу кинигэдэ биЬиги улууспутугар уйэ онтон 30-с сылларга Россияда бастаабыт Хоро
устатыгар тереен-уескээн, аар саарга аатырбыт
нэЬилиэгин сэбиэтин бэрэссэдээтэлинэн
хорсун хоодуот геройдарбыт, утуелээх улэлээбит, сахаттан биир маннайгы Улэ
улэЬиттэрбит, ураты талааннаахтарбыт
Геройа Д.Г.Бурцевка анаммыт ахтыыны туда
тустарынан автор тус ейдебулунэн, иЬирэх
уелээннээхтэрэ сэЬэргэстилэр. С.С.Аржаков
тылынан кэлэр келуенэ ыччат улэдэ-олоххо
Данил ГаврильевиЬы 60-с сылларга
утуе угэстэри утумнаатын диэн бада санаанан
суруйбут. Кырдьык даданы, сананы, учугэйи билсибитин, кырдьадас коммунист
быЬыытынан мунньахтарга угустук
ким хайа иннинэ олоххо киллэрэргэ сытыы
кыттарын, ол эрэн керсуе-сэмэй, ордук-хоЬу
ейдеех, холооно суох улэлэринэн холобурга
боппуруостаспат, улэдэ-хамнаска эриллибит
киирбит туруу дьоммут сырдык суолларын
омооно оспот гына одо дьонно тириэрдэр киЬи сиэринэн дуоспуруннаахтык быЬаарсар,
ытык иэспит. таба субэлэри биэрэр этэ диэн дирин'
Сахалартан маннайгы учуутал дьахтар, убаастабылынан ахтар. «Маяк» колхоз хара
гражданскай сэрии номоххо киирбит геройа, маннайгыттан аатын курдук маяктар
бастакы Улэ Геройа, саха бастакы профессора, кэккэлэригэр сылдьыбыта. Кырдьадас
дьахталлартан маннайгы Социалистический салайааччы суруйарынан 8-с, 9-с
Улэ Геройа Уус-Алдантан тахсыбыттара. пятилеткалар тумуктэринэн колхозтар
Алта уонус сыллар садаланыыларыгар, куоталаЬыыларыгар инники тахсан РСФСР
Хрущев «уларыта тутууларынан» сибээстээн, Министрдэрин Советын, профсоюзтар Бутун
эмиэ да Майада управление, онтон Намна Союзтаады Киин Советтарын Kehe сылдьар
оройуон кииннэрин тэрийэн, биЬиги знамяларын 2 тегул ылбыта.
оройуоммут утурумсутуллэ сылдьыбыта. Ол Ааспыт сылга Герой тереебутэ 100 сыла
кэнниттэн, 1965-75 сс. Уус-Алдан чахчы туспа туолбута улууска аныаха диэри бэлиэтэнэ
оройуон быЬыытынан бедергууругэр уонна илигэ, республикада урут тахсыбыт геройдар
республика инники куенугэр тахсарыгар
туЬунан кинигэдэ Данил Гаврильевич аата
кедулээбит, утуе тумуктэри ситиспит киллэриллибэтэдэ хом санаа буолан
салайааччы быЬыытынан С.С.Аржаков киэн этилиннэ. Д.Г.Бурцевы чугас билэр, бииргэ
туттан туран суруйуон суруйар. Кинини кытта
улэлээбит кырдьадастар Е.В.Бурцев,
бииргэ улэлээбит, уйгулаах олоду уЬансыбыт
Н.А.Орлов, кыыЬа Л.Д.Пестрякова иЬирэх
производство бастыннарын: Герой
А.С.Копырина, Улэ Албан Аата орден толору ахтыыны онордулар, авторга махтаннылар.
кавалера М.Н.Готовцев, утуелээх сылгыЬыт Чаран’ оскуолатын 6 кылааЬын уерэнээччитэ
А.И.Артамонов, ус тегул утуелээх улэЬит Ваня Гуляев Улэ Геройун туЬунан дакылаат
суруйан «Инникигэ хардыы», Уваровскай
И.П.Готовцев, народнай художник
Т.В.Аммосов онтон да атыттар тустарынан аадыыларыгар, конференцияларга
билэр чахчыларыгар олодуран суруйар. ситиЬиилээхтик кыттыбытын туЬунан
Бээрийэттэн теруттээх Е.С.Аржакова иЬитиннэрдэ. «Уус-Алдан улэЬит дьоно»
Дьокуускайдаады дьахталлар гимназияларын диэн кинигэдэ Хороттон теруттээх 22 бастын’
бутэрэн, 1913 с. Бахсыга учууталлыы тахсыбыт. улэЬит аата киирбитин, кинилэр
ЭЬиилгитигэр сана оскуола дьиэтин акылаата кимнээхтэрин К.Г.Бурцева чуолкайдаата.
туЬэрин ситиспит, аан маннай кыргыттары Кини 1947 сыллаахха «Бочуот Знага»
уерэтэри садалаабыт. Ити сыл Саха уобалаЬын орденынан Бурцева Парасковья Афанасьевна
миссионерскай оскуолатын съеЬигэр надараадаламмыта кинигэдэ Бурцева Анна
«Сахаларга дьахтары уерэхтээЬин наадатын Петровна диэн алдас киирбит буолуон себун
туЬунан» улахан дакылааты нууччалыы бэлиэтээтэ.
онорбут. Съезд кытыылаахтара кини Онон, олус наадалаах, ис киирбэх тылынан
дакылаатын олус биЬирээбиттэр, онтон суруллубут, угус кырдьадас бэлэх
«Ленские волны» сурунаал ис хоЬоонун толору быЬыытынан тиксэр кинигэ иЬин авторга,
бэчээттээбит. Дьэ, ити курдук, «сахаттан биир
улууспут бочуоттаах олохтоодор
уерэхтээх дьахтар тахсан бутун уобалас, Саха С.С.Аржаковка махталбытын хаЬыат ненуе
сирин устун олох, инники кэскил, сайдыы,
тириэрдэбит, - дэЬэллэр кырдьадастар.
одо туЬугар, тумугэр, норуот дьылдатыгар тыын
З.МИГАЛКИНА,
боппуруоЬу» туруорсубутун туЬунан угус киЬи В.А. Протодьяконов - Кулантай аатынан
билбэтэ буолуо. Баара-суода 25 сааЬыгар албут
Литературной комплекс директора.