Page 1 - Пухов И.В. Еруу дойдутун кытта

БЭЛИЭ
“Красный шаман” П.А.Ойунского и якут­
Москубаба улахан билим эйгэтигэр улэ­
GpYY дойдутун кытта ский фольклор” диэн Былатыан Ойуунус- лии сырыттар да, тереебут дойдутун, дь-
кайы судаарыстыбаннай, уопсастыбаннай
диэйэтэл, суруйааччы, киэгг еруттээх онун-сэргэтин кытта сибээбин быспатаба.
Холобур, Уус Алдан ологгхобута Р.П.
(И.В. Пухов тереобутэ 120 сылынан) личность быбыытынан сырдатар ыстатый- Алексеев ус уйэлээх “Алаатыыр Ала Туй-
апары суруйан киин бэчээккэ табаарбыта. гун” олонхото бэчээккэ тахсарын куускэ
Эпос биллиилээх ааттыыллара. И.В. Пухов Ойуунускай талыллыбыт туруорсубута. Бу олус ер сыралабан су-
чинчийээччитэ Иннокен­ Иннокентий Васильевич, бастатан ту- айымньыларын тумэн, нуучча аабаач- руллубут олонхону И. Пухов олус урдуктук
тий Васильевич Пухов ран, эпосовед уонна саха литэрэтиирэтин чытыгар тиэрдибит ураты утуелээх. Ол сыаналаабыта, “хобоонунан кээмэйинэн
билим эйгэтигэр тебе улахан сугуруйээччитэ, тарбатааччыта курдук, 1963 с. Москубаба П.А. Ойуунус­ аан дойдуга 4-с миэстэлээх олонхо” диэн
да хойутаан киирдэр, этэ. Кини Г.П.Башарин “Саха ус реалист кай айымньыларын тылбаабын хомуурун- себен-махтайан суруйбута. Ол эрээри
олус табаарыылаахтык сырдатааччыта” диэн улэтин эрэдээктэр- ньугун элбэх тирабынан табаартарбыта. оччолорго олонхону бэчээттээн табаарыы
улэлээбитэ. Ава дойду дэриттэн биирдэстэрэ этэ. Хандьыдаатын Кэлин бу кинигэни ессе эбэн-сабан, кыаллыбатаба. Кэлин ону, Олонхо наци-
сэриитэ бутээтин кытта истиэпэнин тумуктээн суруйар кэмигэр, кэггэтэн, “Библиотека поэта” сиэрийэбэ ональнай кэмитиэтин бэрэссэдээтэлэ
кини МГУ аспирантура- уебэ ахтан абарбытым курдук, сойуо- киллэрэн, иккибин табаарбыта. Онно А.Н. Жирков этии киллэриитинэн, “Саха
тыгар, аатырбыт фоль­ лабыыга, кыбарбагггга тубэспитэ. “Мулдьу киирии ыстатыйаны норуодунай бэйиэт боотурдара” сиэрийэбэ ус кинигэнэн
клорист-учуонай проф. П.Г. Богатырев Беб©” олонхобо бэлитиичэскэй буруйдаа- С.Данилов, литературовед Г.Окороков су- табааран турабыт. Онон Иннокентий Ва­
салалтатынан, биир дойдулааьа Д.М. быны, меку дьаралыгы тубэрэ сылдьыбыт- руйбуттара. Онно уустук тыллар тылдьыт- сильевич бабарбыт бабатын, туруорсубут
Говоров “Мулдьу Bege” ологгхотугар тара. Ол ааспыт меккуер тубунан проф. тарын И.В. Пухов бэйэтэ оггорбута. туруорсуутун олоххо киллэрбиппит.
хандьыдаат диссертациятын суруйбута. Н.Н. Тобуруокап “Олонхо уонна полити­ Тылбаастарыгар этнограф, фолькло­ И.В. Пухов Москубаба олобун тибэх
Били “бибиэхэ бибиэнин курдук” диэбик- ка” диэн ыстатыйаны суруйан хабыакка рист, Арассыыйа Судаарыстыбаннай сылларыгар, уйэ чиэппэрин устата, та-
кэ дылы, Дьокуускайга Тыл, устуоруйа табаарбыттааба. бириэмийэтин лауреата Н.А. Алексеев лан ылбыт идэтинэн табаарыылаахтык
иститутугар улэлии сырыттабына, хан- Институт оччотообУ дириэктэрэ З.В. кыттыспыта. улэлээбитэ, эпосоведение эйгэтигэр
нык эрэ “сэргэх” дьон, “Мулдьу Бобе” Гоголев И.В. Пуховы сойуолаабынтан Эпосовед учуонай саха ологгхотун аатын-суолун уйэ саас тухары хааллар-
олоихобо “норуотгар добордобууларыгар куоттаран, Москубаба ИМЛИ-гэ фольклор тылбаастаан табаарыыга кыттыыта - се- быта. 1979 с. кулун тутар 4 кунугэр Орто
кулук тубэрэр тугэннэр бааллар” диэн, салаатыгар улэбэ кебербутэ. Онтон атын бумэр. Ол курдук, П.А. Ойуунускай “Дьу- дойдутуттан букатыннаахтык аттаммыта.
кинигэни бибилэтиэкэ пуондатыттан манна, бука, урун- харабын ере керде- луруйар Ньургун Боотур” олонхотун В.В. Бииргэ тереебут балта Мария Василь­
убултарбыттара, И.Пухов диссертациятын руехтэрэ суоба эбитэ буолуо. Державин тылбаастыырыгар субэбит евна, убайын кэриэбин толорон, М.В.
кемускуурун тохтотторо сатаабыттара. Иннокентий Васильевич билим киэгг быбыытынан быбаччы кыттыбыта, кэ- Пухов кемус уггуобун Дьокуускай куорат
Ону, хата, Дьокуускай да, Москуба да эйгэтигэр киирэн билиитэ-керуутэ кэ- мэнтээрийдэри, тыллар быбаарыыларын кылабыыбатыгар кетехпутэ. Кини иннигэр
учуонайдара ылымматахтара. Горькай ггээбитэ, дойду улахан учуонайдарын оггорбута, “Ологгхо - древний эпос яку­ олохтон барбыт кэргэнэ Зинаида Павлов­
аатынан Аан дойду литэрэтиирэтин ин- кытта бодоруспута. Кини ол сыбыана тов” диэн бэртээхэй ыстатыйаны суруйбу­ на кремацияламмыт кулун кинини кытта
ститутун учуонайдара И.Пуховы 1954 с. саха бастакы реалист суруйааччыларын та. Билигин П.А. Ойуунускай “Дьулуруйар бииргэ кемпуттэрэ. Онон кинилэр иккиэн
билим улэбитинэн ылбыттара, 1962 с. септеехтук сыаналаабыгггга, сырдатыыга Ньургун Боотур”олонхотун атын омуктар Москубаттан кэлэн Туймаада туонатыгар
“Якутский героический эпос: основные бигэ тирэх буолбута. Кини Москубаба тылларыгар тылбаастыырга В.В. Держа­ уйэ саас тухары хараллан сыталлар.
образы” монографията бэчээттэнэн тах- бииргэ улэлиир кэллиэгэтэ, литературо­ вин улэтин, И.В. Пухов быбаарыыларын Иннокентий Васильевич тереебут
сарыгар кемелеспуттэрэ. Онон, тебе да вед уонна фольклорист Арфо Петросян уонна ыстатыйатын мэлдьи тубаналлар. туелбэтигэр - Курбубах нэбилиэгин Дьа-
Саха сиригэр кимнээх эрэ кинини кырыы “Споры о наследстве” диэн ыстатыйата Биллиилээх олонхобут И.Г.Теплоухов- арыгг сирин Туерэ сайылыгар - оболорго
харахтарынан керделлер, Пухов улахан А.Е. Кулаковскай, А.И. Софронов, Н.Д. Тимофеев “Куруубай хааннаах Кулун Кул- олонхону убуйааччы, эпосовед чугас
эпосовед-учуонай быбыытынан били- Неустроев айымньыларын сиэрдээхтик лустуур” олонхото “Эпос народов СССР” аймаба Н.И. Мордосова кэпсэтибэн, ме-
ниллибитэ, олонхону уорэтиигэ улахан сыанапыырга аан бастакы суолу тэлбитэ. сиэрийэбэ бэчээттэнэн тахсыытын ИМЛИ- мориальнай дуоскалаах керуехтэн дьикти
кылаатын киллэрбитэ. Онно И.В. Пухов быбаччы кыттыгастааба гэ бииргэ улэлиир кэллиэгэлэрэ киниэхэ учугэй Мэггэ таас туруоруллубута. Ол
Иннокентий Васильевич тебе да ула­ саарбахтаммат. итэбэйбиттэрэ. Дьиггинэн, бу олонхону эрээри, эпос биллиилээх чинчийээччитэ,
хан ааттаах-суоллаах учуонайдары кытта Иннокентий Васильевич олобун тибэх 1959 с. саха фольклористара Г.У. Эргис, саха олонхотун билим еттунэн урдук
улэлээтэр, эпос-фольклор туеруйэтин куннэригэр диэри саха литэрэтиирэтин А.А. Попов бэчээккэ бэлэмнээн киллэр- табымгга табаарбыт учуонай аатын-суолун
уерэтии уебугэр сырыттар, тереебут-уес- нэбилиэстибэтин боппуруостарыгар ыал- биттэрэ да, араас уустуктар уескээннэр, уйэтитиигэ аймахтара, биир дойдулаахта-
кээбит дойдутун, норуотун, олонхотун- дьар, ис сурэбиттэн кыбаллар этэ. улэ бэчээттэммэккэ хаалбыта. Иннокен­ ра эрэ кыбаллаллара - кыра. Иннокентий
литэрэтиирэтин меккуердээх боппуру- П.А.Ойуунускай сырдык аата тиллиби- тий Васильевич аба келуенэ фолькло- Васильевич Пухов тереебутэ 125 сылын
остара септеехтук быбаарылларыгар тин кэннэ, И.В. Пухов Москубаба улэлии ристар улэлэригэр харыстабыллаахтык туолуутугар ереспуубулукэ еттуттэн кэлим
учуонай быбыытынан дьобун кылаатын сылдьан “Платон Ойунский”, “Ойунский сыбыаннабан, онно кинилэр ааттарын дьабаллар ылыллаллара буоллар!
киллэрсибитэ. Ол да ибин кинини сорох- - основоположник современной якутской кыттыгас ааптар быбыытынан киллэрбитэ. В.В. ИЛЛАРИОНОВ,
тор “Саха сирин Москубаба посола” диэн литературы", “Писатель-революционер”, Этиллибитин курдук, И.В. Пухов ыраах тыл билимин дуоктара, профессор.
L....,/<.:l:vSt..<. ....-. .....„ .. . . ... .... . ; .. . .