Page 1 - Мүрү саһарҕата, кулун тутар 16 к., 2018 с., с. 6
P. 1

«Мүрү саһарҕага»                                                                                                         Далбар Хопгун
Кулун тутар 16 күнэ, 2018 сЫл

                                                                               Анастасия Николаевна БОЖЕДОНОВА 70 сааһа

САХА ЛИДЕР ДЬАХТАЛЛАРЫТТАН БИИРДЭСТЭРЭ

«Төһөнөн гугу эмит ситистэҕим ахсын, саха дьахтара хайаан                                                                вуһунан, методист-инспскторыиан
      да күүстээх санааны оро тутуохтаах дии саныыбын»                                                                   21 сыл ситиһиилээхтик үлзлээбитз.
                                                                                                                         Саха бастакы президснэ Михаил
                                                    • СО уорэ^ириитип үтүолээх үлэһитэ, норуот үорэгдриитип туйгуна,     Ефимович Николаев бары общее-
                                                   социология онлнмнн кандидата.
                                                    •Дьокуускай 20уонна 14 оскуолаларыгаручууталлаабыт, завучтаабыт.     твеинай үлэҕэ кохтоох эдэр киһини
                                                    ГУНО инспектор-методиһмчан үлэлзэбит.                                таба корой, 1992 с. IOHHCKO Саха
                                                    • 1993 сыллаахха Саха ороспүүбүлүютии бщпсидьитин иһинэн үлэлиир     сиринээҕи комитстын хос бэрзссо-
                                                   Д ы м юргзн, дьахтар, огд кыИлцаларыи уонна демография политика-      дээтэлинэн аиыыр. Ити сыл олуниьу
                                                    тын К ш ипиит ин салайааччыта буолан, «Саха-Алия оголоро» пуонданы   6 күнүттэн Дьиэ кэргэн, дьахталлар
                                                   салайбыта.                                                            уонна демография проблемаларыгар
                                                    • Анкориджка (Аляска, AX1II) Хотугу форум секретариатыгар СО бэрэс-  Саха Рсспубликатын Прсзиденигэр
                                                    тлбиитэлинэн үлэлээбит. Канадагд олоро сылдьыбыт.
                                                    • ЮНЕСКО СО Национальной юмитилтин блрлсодллтллллрипотн              Комитет председатели! юн апапар.
                                                    биирдлстлрл.
                                                                                                                         Дю, маитан кипи эйгоҕэ тахембыта:
                                                                                                                         «Саха —Азия оҕолоро», «Хотугу Фо­
                                                                                                                         рум» программаларыпап элбэх үлэпи
                                                                                                                         ыытыһап, дойду тас оттүгэр тиийэ
                                                                                                                         үлэлээбиттэрэ. 1999 —2013 сылларга
                                                                                                                         Аляскаҕа үлэлозбитэ. Опои еаха дьах-
                                                                                                                         талларыттан бастакынаи кыраиыысса
                                                                                                                         таһыгар үлэлээбит дипломат буолар.

                                                                                                                         Социологический паука кандидата,

Сарсыи, кулун тутар 17 күнүгэр,

Саха сиригэр, Россияҕа, дойду тас от-

түгэр үлэтинэн-хамнаһынан киэшшк

биллэр лидер дьахтар — Анастасия

Николаевна Божедонова 70 сааһын

туолар. Кини оҕо сааһын туһунан

кылгаетык сырдатгахха, Чэриктэй

нэһилиэгэр холкуостаах, гоҕус 050-
лоох дьиэ кэргэшгэ бастакы оҕонон
күн сирин корбүтэ. Ийэтэ Аграфена
Никитична Матвеева, аҕата Николай
                                                                                                                         Саха Ороснүүбүлүкэтин үорэҕирии-
Петрович Рожип —сэрии кэмин 050-
лоро. Кинилэр, начаалынай кылаас                                                                                         тин үтүолээх үлэһитэ, государствен-

үорэхтээх дьон, сэрии кэмигэр ула-                                                                                       пай гражданскай сулуусна туйгуна.

хан дьону кытга тыылга кыайыыны                                                                                          Билигин бйэнсийэҕэ олордор да, об­

уһансыбыттара, үлэии оро туниуттара.                                                                                     ществен пай тэрээһиннэргэ кохтсюх-

Анастасия Николаевна улахан дьиэ                                                                                         түк кыттар. Республика, улуус, пэһи-
                                                                                                                         лиэк тэрээһиннэригэр кыра-улахан
кэргэн түбүгүн оҕо сааһыттан билэ,
                                                                                                                         диэн араарбат, ис сүрэҕиттэн кыһал-
дьонугар туох кыалларынан, кыайа-
                                                                                                                         лар үлэһит, киһи киһитз киһи.
рынан комо киһитэ буола улааппыта.
Бу дьиэ кэргэшгэ дьоиуттан ураты                                                                                         Билигин урут үлэлээбит комитстта-
                                                                                                                         рын, тэрилтэлэрин кытта ыкса сибээс-
иистэнньэн эбэтэ Мария Николаев­
                                                                                                                         тээх, туох кыалларынан сүбэ-ама,
на, хара үлэттэн атыны билбэтэх сэ­
                                                                                                                         комо буолар. Француз тылын үорэтэр
рии бэтэрээиэ —сулумах таайа Гаврил
                                                                                                                         Нам Хамаҕаттатын оскуолатын кытта
Никитич Матвеев бииргэ олорбутта-                                                                                        шефтэһэр. Оройуонугар Анастасия
ра. Саха таиталлаах суруйааччыта                                                                                         Николаевна үлэтин сыаналаап, Уус
Н.Е. Мординов — Амма Аччыгыйа                                                                                            Алдан бочуоттаах олохтооҕо буолбу­
«Саасюл кэм» романа ХХ-с үйэ саҕа-
лапыытыттан 30-е сылларыгар диэри гэр, сүрэҕэр орүү үчүгэй ойдобүлү этэ. Манна мин биир суолу бэлиэ- та. Улуус куоракка ыытар тэрээһини-
саха педагогиката дэнэр буоллаҕына, үоскэтэр. Мин оскуолаҕа тороппүт тээп ахтыахпын баҕарабын. Биһиги гэр, мунньаҕар орүү кытгар. Торообүт
Рожиннар дьиэ кэргэннэрип олоҕо кэмитиэтигэр чилиэнинэн талыллан, дьиэ кэргэн оҕолорбутугар бастакы Чэриктэйин үорүүтүн-хомолтотун
ХХ-с үйэ иккис анаарын педагоги­ оскуола олоҕор уонпа нэһилиэккэ үорэҕи, сырдыгы киллэрбит киһинэн тэнтгэ үллэстэр, бэйэтэ этэринии,
ката диэххэ сон. Бу бэрт борустуой хаста да депутат буолан үлэлэһэрим. норуот үорэҕириитин туйгуна, улахан дойдутугар, дьонугар сырытгаҕына,
олохтоох ыал чол олоҕу 'ryiyhan, бэ-                                                                                     күүс-сэниэ ылар. Aacin.iT сыл балаҕан
                                        Улаатан эрэр 050 игилэри син биир      уонуттаах учуутал Мария Михайлов­         ыйын 2 күнүгэр боһүолэк 65 сылын
йэлэрин холобурдарыиап оҕолоруп         истэ-билэ сылдьар. Арыгыһыт, мол-                                                бэлиэтээһишгэ, аймахтарын хому-
ииипиттэрэ. Аҕалара Николай Пе­         тох олохтоох, дьон убаастаабат торон-  на Стручкова буолар. Маныаха туох         йан, Рожиннар ааттарыттан нэһилиэ-
                                        пүттэрдээх ыал оҕолоро хоргус, санаа   барыта хайдах саҕаланар да, оннук         гэр баҕа санааларын эипитэ, күпдүтүк
трович 2006 сыллаахха дьиэ кэргэ-       түһүүлээх, олоххо коҕо суох буолал-    түмүктээх буолар диэн номоҕу киһи         саныыр дьонноругар бэлэх туггарбы-
нин олоҕун маннык ахтан суруйбута       лара чуолкай. Оннук оҕо килбик буо­    барыта билэр, ойдүүр. Мария Михай­
баар: «Ийэбит Аграфена Никитична        лан, билэрин да кыайан таһаарбат...    ловна кыысныт үчүгэйдик үорэнэрин         та уонна элбэх оҕолоох ыалга хар-
ajrra саастааҕар ийэтэ олон, тулаайах                                          таба корон, болҕомтотун ууран, оссо       чынан комо онорбуттара. Таиталлаах
050 бары кыһалҕатын, мунун-эрэйин       Онон, оҕо киһи-хара буолуута торои-    сайыннаран, туйгуннук үорэнэригэр         эбэтин Мария Николаевна туостан
билэ улаанпыт буолан, олус аһыны-       пүттэриттэн улахан тутулуктаах. Ити    кырата суох кылаатын киллэрбитэ           оноһуктарын илдьэ кэлэн, быыстап-
                                                                               буолуо дии саныыбын. Мария Ми­            каҕа кыттыб!.па. “Түбүктээх үлэҕэ
гас дууһалаах, эр дьонтон хаалсыбат     өттүнэн, биһиги холкуоска, сонхуос-    хайловна Настябытын аан бастаан           сылдьан, дьиэ кэргэммэр ситэ биэр-
туруу үлэһит киһи этэ. Ол гынан ба­     ка үчүгэйдик үлэлээбипнитинэн да,                                                бэтэх болҕомтобун, танталбын аны
ран, олох, үлэ ыарахана, элбэх оҕоло-   уопсастыба ортотугар да, оҕолорбут     кыһыл комүс буукубанан саҕалаан           сиэннэрбэр биэриэм”, — диэн эттэр
нуу эрдэ доруобуйатын айгыраппыта.      кыбыстыбаттарын курдук олорбуп-        үөрэпнит эбит диэх санаам кэлэр           да, билигин да олох оргуйар үоһүгэр
1958 сыл күһүнүгэр доруобуйатынан       пут дии саныыбын. Оҕону хаһан эмэ
                                        биирбит моҕор түбэлтэтигэр, хайабыт    уонна тыыннааҕар махталлаах үтүо          сылдьар. Саха омук айар тылын аҕа-
үлэттэн тохтообута, түорт эппэрээе-                                            санаабын тус бэйэтигэр эппэтэхпит-        та Оксокүлээх Олоксой ааспыт үйэ
сийэни ааспыта. Элбэх оҕопу иитии,      да тотторү комүскээбэт принцибин                                                 санатыгар, дьахтар аймах баттыгас-
                                        кытаанахтык тутуһарбыт. Элбэх оҕону    тэн хомойобун... ».                       таах кэмигэр «Кыраһыабай кыыс»
үорэтии, ыраах сылдьан үорэнэллэ-       иитии, киһи оноруу тороппүккэ ула­                                               диэн айымньытыгар саха бастынтан
рин хааччыйыы тороннүттэн элбэх         хан эппиэгинэһи сүктэрэр.                Анастасия Николаевна Чэриктэй           бастьнг кыыһын, дьахтарын хоһуй-
сыраны-сылбаны эрэйэр.                                                         начаалынай оскуолатын бүтэрэн,            бута, баҕа санаатын эппитэ. Кыыс
                                          Биһиги оҕолорбут улаатар, оскуо-                                               костор дьүһүнэ, ойо-санаата, суобаһа,
  Oijony ииТиигэ Ki.ipa сааһыттан олус  лаҕа үорэнэр кэмнэригэр арыгы, табах   отуттан тахса биэрэетэлээх Дүпсүн         маЙ1'ыта кэрэ (кыраһыабай) буолуох-
                                        caira күүскэ тарҕапан, дьон боҕонү     орто оскуолатыгар салгыы үорэнэ           таах диэн. Арай билигин, С)ксокүлээх
элбэхтик хат-хат лэбэйбэккэ, 050 саа-   сутуйан эрэр кэмэ этэ. Ону биһиги      тахеыбыта. Оччолорго оҕо тоһо да          иннигэр биһиги Анастасия Николасв-
май боччумурбут эбэтэр анаан боч-       таба ойдоон, кытаанахтык тупунан,      дьонун аҕыннар, санаатах аайы кэл-        набыт үлэтин-хамнаһын, бэйэтин
чумурдан баран ойдотор, сүбэдиир        чөл олоҕунан олорон оҕолорбутун        бэт-барбат кэмэ этэ. 1960 сыллаахха       билиһиннэрэрбит буоллар, бу айым-
                                        ииппинпит. Ыа,ч бастакы оҕотугар                                                 ньым биир кэрэ кыыһа, киһитэ диэх
ордук тиийимтиэ. Оҕоҥ туохха эрэ        улахан болҕомтотун уурара, хайаан да   бастыҥ үорэиээччи буолан, Бүтүн           этэ... Биһиги, 'биир дойдулаахтара,
аралдьыйа, бүгүн да буолбатар, хан-                                            Союзтааҕы «Артек» пионерскай лаа-         Анастасия Пиколасвнанан киэн тут-
на эрэ чугастааҕы кэмҥэ күрэхтэһии-     ордук наада дии саныыбын. Биһиги       ҕырга сынньанаи кэлбитэ. Лааҕыр-          табыт уонна бары кзрэни, үтүонү
гэ дуу, оонньууга-корго дуу бараары,    бастакы оҕобут Настя нулевой кыла-     га тылга дьоҕурдаах оҕо нууччалыы         баҕаран туран, олоҕун биир кэрэ-бэ-
                                                                                                                         лиэ күнүнэн эҕэрдэлиибит.
ойдүү-саныы сылдьар кэмигэр, онно       астан туйгуннук үорэниитэ —быраат-     наһаа хомоҕойдук, ыраастык сана-
сои түбэспэт сүбэни оҥоруу туһа-        тарыгар, балыстарыгар үтүо холобур,    рарга үорэнэн кэлбит. Дүпсүн орто                                        Анна АНДРЕЕВА,
та суох. Торопнүт тус олоҕо, уопсас-                                           оскуолатын кыһыл комүс мэтээлинэн
тыбаҕа хайдах сыһыаннаһара, 050         угуйар сулус буолбута саарбаҕа суох.                                                              педагогический у:п ветерана,
ойө-санаата сайдарыгар улахан туту-     Кыысныт бастаан туйгуннук кылаа-       бүтэрэн, Саха государствен!шй уни-
луктаах. Торөппүт уопсастыба олоҕор     һын бүтэриитэ, биһиэхэ үорэх диэни     версигетыгар омук тылын салааты-                                 журналист. Дьокуускай.
кохтооҕо, оҕо туһугар кыраны да         олох умнубут, хара үлэһит дьошго       гар эмиэ гуй!уннук үорэнэн, 1971
оҥорбута, атын оҕолор тороппүттэ-       соһуччу уонна улахан үорүүлээх түгэн   сыллаахха бүтэрбитэ. Дьокуускай 14
рин убаастыыра, оҕо барахсан ойү-                                              №-дээх, 20 №-дээх оскуолалары-
                                                                               гар француз тылын учууталынан, за-
   1