Бурцева, Р. И. Баграмян урдуктУк сыаналаабыта /
                                    ъылыгынан F—Р. И. Бурцева// Арчы-Забота.

                              Баграмян

                              урдуктук

                              сыаналаабыта

    БиНиги улаханнык ытыктыыр биир дойдулаахпыт,           нэЬилиэгэр 18 тыыл ветера­
Саха Республикатын культуратын утуелээх улэЬитэ,
Россия НА Сибиирдээ5и отделениетын утуелээх вете­          на баар.
рана, Уус-Алдан улууЬун, Баатабай нэЬилиэгин бочу-
оттаах гражданина, историческай наука кандидата Пе­        Тереебут-уескээбит
тров Дмитрий Дмитриевич баара буоллар, 2006 сыл сэ-
тинньи 8 кунугэр 85 сааНын туолуох этэ.                    нэЬилиэгин дьонуттан бэрт

                                                           элбэх буойун аатын кинигэ-

                                                           лэригэр киллэрэн уйэ-саас

                                                           тухары уйэтиттэ.

                                                           НэЬилиэк килбэйэр кии-

Кини 1921 сыл сэтинньи 8      ков, Николай Степанов,       нигэр турар Кыайыы болуос-

кунугэр Уус-Алдан улууЬун     Алексей Миронов, Михаил      сатыгар сэрии ветераннары-

Баатабай нэЬилиэгэр Петров    Стрекаловскай, Виктор За­    гар анаан обелиск онотто-

Дмитрий Андреевич уонна       харов кыргыЬыы толоону-      рон туруортарбыта. Ол би-

ГоголеваАксиния Николаев­     гарсылдьан Советскай Со­     лигин кэнээн, тупсарыллан,

на дьиэ кэргэттэригэр кун     юз Геройугар туЬэрилли-      нэЬилиэк биир киэн туттар,

сирин кербутэ. Абата эрдэ     бит докумуоннарын архы-      ытыктанар миэстэтэ буолла.

елен, аймахтарыгар иитил-     ыптартан аан бастакынан      Баатабай нэЬилиэгин

либитэ. Чаранай 7 кылааста-   булан киэк эйгэбэ биллэ-     дьаЬалтата        (оччотообу

ах оскуолатын ситиЬиилээх-    рэн, кинилэр урдук           баЬылык Денис Алексеевич

тик бутэрээт "уврэх эрэ суо-  набараадаларын ылалла-       Ефимов) республика, улуус,

лун тутустахпына киЬи буо-    рын ситиспитэ. Саха сирин    нэЬилиэк сайдыытын исто-

луом" диэн санаанан салай-    олохтоохторо сэрии сыл-      рияларыгар киллэрбит кыла-

таран Дьокуускайдаабы пе-     ларыгар тыылга икки ха-      атын иЬин Дмитрий Дмитри­

дучилищеба уврэнэ киирби-     раканы ыпсаран, хоИуун-      евич Петров аатын уйэтитэр

тэ. Учуутал идэтин ылан,      нук улэлээбиттэрин, Кыай-    сыалтан кэккэ дьаЬаллары

1940-1941 сс. Чаранай оску-   ыыны уЬансыбыттарын          ылбыта. Улуу Кыайыы 50 сы-

олатыгар учууталынан, 1941-   дирикник уерэтэн, "Кол­      лыгар Кыайыы болуоссаты-

1943 сс. КурбуЬах ситэтэ су-  хозное крестьянство Яку­     гар Аба дойдуну кемускуур

ох орто оскуолатыгар уерэх    тии в годы Великой Отече­    Улуу сэрии кыттыылаахта-

чааЬын сэбиэдиссэйинэн,       ственной войны" диэн те-     рын сэргэ Д.Д. Петров мемо-

директорынан, 1943-1945       маба диссертациятын 1958     риальнай дуоската ыйаммы-

сс. Найахы ситэтэ суох орто   сыллаахха ситиЬиилээх-       та. Дмитрий Дмитриевич ии-

оскуолатыгар директоры­       тик кемускээн, историчес­    тиллибит дьонун дьиэлэрэ

нан, 1946-1948 сс. Муру ор­   кай наука кандидатын аа-     турар уулуссатыгар кини аа-

то оскуолатыгар уврэх         тын ылбыта.                  та инэриллибитэ. Н.Н. Тар-

чааЬын сэбиэдиссэйинэн,       Д.Д. Петров сыралаах на­     скай аатынан музей биир са-

учууталынан улэлээбитэ.       учней улэтин таЬынан, Саха   лаата Дмитрий Дмитриевич-

Дьокуускайдаабы педаго-       сирин буойуннара хорсуннук   кэ ананан, кини олобун, улэ­

гическай институту кэтэхтэн   сэриилэспит, олохторун то-   тин кердерер стендэлэр ый-

уврэнэн туйгуннук бутэрб-     лук уурбут сирдэригэр сыл-   аммыттара,        альбомнар

итэ. 1948-1994 сс. Дмитрий    дьыталаан улаханнык туру-    оноЬуллубуттара, тутта сыл-

Дмитриевич Тыл, литерату­     орсан, суурэн-кетен Иль­     дьыбыт маллара кердеруугэ

ра, история институтугар      мень куелгэ, Кашира, Калуга  ууруллубуттара.

препараторынан, лабораны-     куораттар аттыларыгар паа-   Биир саамай кэрэхсэбил-

нан, ученай секретарынан,     матынньыктар туруоруллу-     лээбэ диэн Баатабай орто ос­

младшай, онтон старшей на­    буттара. Бу ейдебунньуктэр   куолатын урдук ситиЬиилэ-

учней сотруднигынан улэлэ­    уйэлэр тухары Аба дойдуну    эхтик бутэрбит бастын об­

эбитэ. Дмитрий Дмитриевич     кемускуур Улуу сэриигэ Са­   щественник уерэнээччигэ

Петров ити кэмнэ Аба дойду-   ха сирин буойуттара дьоЬун   нэЬилиэк дьаЬалтатын аа-

ну кемускуур Улуу сэриигэ     кылааты киллэрбиттэрин       тыттан "Петров Дмитрий

кыттыбыт Саха сирин уолат-    туЬунан кэпсии туруохтара.   Дмитриевич аатынан стипен-

тарын уонна кыргыттарын       Дмитрий Дмитриевич           дияны олохтуур туЬунан"

хорсун быЬыыларын уйэти-      наЬаа дойдутумсах киЬи этэ.  дьаЬал (1996 сыл сэтинньи

тиспитэ, атыннык эттэххэ,     Сылын аайы дойдутугар Уус-   21 кунугэр) тахсыбыта буо-

кемус        унуохтара        Алдан Баатабайыгар тахсан,   лар. Бу дьаЬалга олобуран,

кетвбуллубут, геройдуу ох-    кырдьабастары, ыччаты кыт-   10 сыл устата Дмитрий Дмит­

тубут, сураба суох суппут     та керсуЬэн, аймахтарыгар    риевич Петров аатынан би-

дьылбаларын  чуолкай-         хонон-ереен, айылбаба сын-   риэмийэ стипендиаттарынан

дааНынна кинилэр сырдык       ньанан барар угэстээбэ.      бэрт угус уерэнээччи буолла.

ааттарын тилиннэриигэ, ха-    Биир саас сэрии ветерана     Петров Д.Д. 85 сааЬыгар

аннарын тобон туран ылбыт     Самсонов Прокопий Алексе-    анаан суруйуубун Бурцев

уордьаннарын, мэтээллэрин     евичтыын Баатабайга кэл-     Константин Афанасьевич

ирдэЬэн, дьонноругар тутта-   биттэригэр   оскуолаба       хоЬоонунан тумуктуубун.

рыыга сурдээх улахан кыла-    керсуИуу тэрийбиппит. Дмит­  Уйэлэргэ ааттаныа
                                                           Бар дьонун- олобун,
аты киллэрбитэ. "Якутия в     рий Дмитриевич намыын,       Сорун-мунун, эрэйин
                                                           Уйэтитэр санааттан,
годы войны. Якутяне в бо­     холку куолаИынан ыпсаран-    Учууталлыыр идэттэн
                                                           Ордорбутук олоххор
ях с немецко-фашистски­       хопсорон учугэйдик да кэп-   Буорах сыттаах суругу.

ми захватчиками" (1979        сиир эбит этэ. Прокопий

с.), "Якутия в годы войны.    Алексеевич Курскай тобой го

Трудящиеся в тылу" (1992      сэриилэИэ сылдьан, би-

с.) монографиялара сэрии      лиэннэ тубэЬэн, сору-муну

историятын уерэтиигэ          кербутун субу баардыы кэп-   Элвр-тиллэр хапсыбыы
                                                           Ааспыт ынчык суолларын
дьоЬуннаах улэлэринэн         сээбитин оболор ылы-чып      Утумнаахтык уерэтэн,
                                                           Ууран-тутан чочуйан,
ааттаммыттара. Д.Д. Пет­      олорон кулгаах-харах буо-    Олох сырдык кэрэбитин
                                                           Суруйаннын хааллардык.
ров бу улэлэрин Совет-        лан истибиттэрэ. Олус истин

скай Союз Маршала И.Х.        учугэй дажерсуИуу этэ.

Баграмян урдуктук сыана­      1941-1945 сс. Аба дойду­

лаабыта. Советскай Союз       ну кемускуур Улуу сэриигэ

оборонаба уонна сэбилэ-       Баатабай нэЫлиэгиттэн 137    Ахтыллыаьа уйэлэргэ
                                                           Ыстаал бврувн- ыллыгар
ниилээх куустэрин архы-       киИи кыттыыны ылбыта. Он­    Сурэх-dyyha айымньыта.
                                                           Олбвт тыыннаах улэлэрик
ыптарыгар сыралаах улэ-       тон 60 буойун сэрии толо-    Квлувнэттэн квлувнэни
                                                           Уврэтиэьэ мэлдьитин.
тин тумугэр "Фронтовая        онугар геройдуу охтубута,

печать о воинах из Яку­       Бугунну туругунан икки эрэ

тии", "Вспоминают вете­       сэрии ветерана Аманатов

раны", "Саллааттар сурук-     Дмитрий Петрович уонна

тара" диэн кинигэлэри бэ-     Ушницкай Семен Дмитрие­           Римма БУРЦЕВА
                                                                    Уус-Алдан ул.,
чээттэппитэ. Саха хорсун      вич Дьокуускай куоракка
                                                           Биэттэ сэлиэнньэтэ.
уолаттара Николай Конда-      олороллор.   Баатабай