Page 1 - РЈСѓСЃ Алдан Рльмень Геройдарыгар СЃСѓРіСѓСЂСѓР№СЌСЂ
P. 1
Р« С‚ ык Рльмень 75 сыла
РЈРЈРЎ АЛДАН РЛЬМЕНЬ ГЕРОРДАРЫГАРСYР“YР YРРР
музейыгар туттарбыппыт.
1998 сыллаахха олунньу 17-18
куннэригэр Старай Русса не-
мецкэй-фашистскай халабырВ
дьыттартан босхоломмута 55
сылыгар аналлаах убулуейгэ
Саха сириттэн делегация сыл-
дьыбыта. Ол тэрээкинтэн кэ-
лэн баран, С.С.Аржаков уонна
республикада ер сылларга са-
лайар улэдэ сылдьыбыт Сидор
Афанасьевич Филиппов буо-
ланнар, Рльмень куел тайыгар
саха саллааттара кемуллубут
сирдэригэр тутуллубут ей-
дебунньугу Улуу Кыайыы 55
сылыгар анаан санардан оно-
рор туйунан этии киллэрбит-
тэрэ. Ол этии ейеммутэ уонна
2000 сыллаахха мемориальнай
ейдебунньугу акыы буолбу-
та. Бу уеруулээх тэрээкиннэ
Нуучча биир бэйиэтэ: ”Б ^ и г и агаларбыт сэрииттэн кэлбит- Саха бреспуубулукэтин бы-
тэрэ, ол аата би!шги эмиэ кыргыс хонуутуттан твщннэхпит”,
- диэн бэргэн этиитин санаан кэллим. Сэриигэ ылбыт баа^гт - рабыыталыстыбатын бэрэссэ-
тан влбYС‚ фронтовик огото буоламмын, Рльмень С‰ РІР» РёСЌРґСЌСЌРЅРёРЅ дээтэлин солбуйааччы Матвей
туhунан кинигэлэри аахпыппыттан сиэттэрэн, ол алдьархайдаах
сэриигэ сылдьыбыт фронтовиктары, Албан Аатуордьан YhYс Васильевич Мучин салайаач-
истиэпэнинэн нагараадаламмыт Михаил Николаевич Ушницкайы, чылаах улахан делегация кыт-
Kbthbrn Сулус уордьаннаах Роман Порфирьевич Гоголевы кытта тыыны ылбыта. Онон елбут
ДYnсYЦЦэ 1971 сыл сэтинньититтэн 1977 сыл атырдьах ыйыгар
диэри бииргэ алтьЖаммын уонна сэлии муоhугар ол алдьархай буойуттарбытыгар анаан ик-
туhунан Yлэни оцорбут Аким Акимович Бурцевы билэр буолам кис, уйэлээх ейдебунньук
мын, итини тэцэ улуус бэтэрээннэрин сэбиэтигэр Yлэлиир сыллар-
бар ыччаты патриотическай вйгв-санаага иитиигэ Yлэлэhэммин, турбута.
буолбут чахчыларга ологураммын - Рльмень С‰ РІР» РёСЌРґСЌСЌРЅСЌ буолбу- РҐРѕРѕРґСѓРѕС‚ дьоммутун РєСЌСЂРёСЌСЃ-
та 75 сылынан бэйэм санааларбын суруйарга холоннум.
тээн “Рльмень СѓСЂРґСѓРЅСЌРЅ ту-
руйалар” киинэ оноhуллубута.
Киинэ сценарийын суруйбут
Егор Неймохов, туруорааччы
режиссер Никита Аржаков,
сурун оператор, бикиги биир
“Рльмень куел, РќРѕРІРіРѕВ Рльмень KYвлгэ РћРЅРЅСѓРє СЃРёСЂРіСЌ, РѕРЅРЅСѓРє событие- “Бакылайап аадыылара” СЃРё- дойдулаахпыт Рннокентий
да, оннук кэскилгэ ананан тикиилээхтик ыытыллыбыт- Аммосов П.А.Ойуунускай аа-
родский уобалас Уус Алдан кыргыйыы тейе да туруорулунна” (71 стр.) Сер тарыгар махталбыт улахан. тынан Государственнай би-
гей Васильев айымньылары- Новгород уобала^пир Саха риэмийэ лауреатын урдук аа-
улууйун олохтоохторугар тодо хобдох тYMYKтээqин гар сугуруйэн суолта биэрэн, сирин сыаналаах бэлэдэ —Ада тын ылбыттара.
Суотту орто оскуолатыгар саха дойду сэриитигэр Улуу Кыа-
РѕСЂРґСѓРє чугакый?” —диэн Р±СЌР№СЌРј РёР№РёРЅ, Р±РёhРёРіРё уолаттарбыт тылын СѓРѕРЅРЅР° литературатын йыы 25 сылыгар анаан СерВ
Р±СЌР№СЌР±СЌСЂ ыйытык биэрбитим ест ее^ утары геройдуу учууталынан улэлиир сылла- гей Васильев “Улуу Рльмень” 2015 сыллаахха Бутун
ыраатта. Маны улууйум РґСЊРѕ- охсуспуттара, РР№СЌ дойдула-
нугар, чуолаан, ыччаттарыгар рын иннигэр ытык иэстэ-
хайдах тиэрдэрбин элбэхтик
толкуйдаан баран, бу курдук рин чиэстээхтик толорбут- рыгар, Улуу Оксекулээх сиэнэ балладатыгар уонна оройуон Россиятаады III-с “Бакы-
хоруйга кэллим. Уус Алдан тара. Ол иhин, биhиги биир Раиса Реасовна Кулаковская 40 сылыгар олодуран, ааптар лайап аадыыларыгар”
оройуонун Баатадай нэкилиэ- дойдулаахпыт, биллиилээх “Бакылайап аадыыларын” бэйэтин субэтинэн, эргиччи Суотту оскуолатын уерэ-
тэрийбитэ. Маны оскуолат- дьодурдаах РђРєРёРј РђРєРёРјРѕРІРёС‡ нээччитэ Рлья РџРёСЂРѕР¶РєРѕРІ,
гин хорсун, патриот, чулуу салайааччы, бэйиэт Сергей тан садалаан республикада Бурцев сэлии (мамонт) муо-
тайаарбыта. Бу бырайыак- hугар кыДан онорбут улэтэ Хонодор оскуолатыттан
уола, Ада дойдуну кемускуур Степанович Васильев - Бо- ка кемелеhееччY, тэрийээч- буолар. Бу суду улэни Степан Саша Ермолаев, терут-
Улуу СЃСЌСЂРёРёРіСЌ сахалар кыт- рогонскай “Улуу Рльмень” чи, ааптар быкыытынан, Степанович Аржаков 1970
тыыларын туhунан байыаннай Ада дойдуну кемускуур сэ- сыллаахха партия оройуон- тээччи Р.Р.Кулаковская,
историяны СЃСѓСЂСѓР№Р±СѓС‚ учуонай баллада Р±СЌР№РёСЌРјСЌРЅРё СЃСѓСЂСѓР№- СЂРёРё кыттыылаада, Берлини наады кэмитиэтин I-РєС‹ сэ тэрийээччи Рћ.Р.Тимофее-
ылыыга кыттан кыайыыны кирэтээринэн улэлии олорон, ва (Стручкова), С.С.Васи-
Дмитрий Дмитриевич Петров бута. ”Бу eлYYHY кыайыы- адалсыбыт хорсун саллаат, оройуон салалтатын кытары
РіР° аналлаах eР№РґeР±YРЅРЅСЊYK Дупсунтэн теруттээх Рлья СЃYбэлэhСЌРЅ, саха саллааттарын льев-Борогонскай аатынан
улахан утуелээх. Биир дойду- этэ”, - диэн Климент Сергеевич Стручков кыыка уйэтитэргэ анаан оноттор- улуус кииннэммит библио-
лаахпыт, ер сылларга партия Ольга Рльинична Стручкова буттара. Сэлии РјСѓРѕhСѓРЅ Р±РёРёСЂ
оройуоннаады кэмитиэтин Егорович РљРѕСЂСЏРєРёРЅ суруйан улэлэспитэ. Бу аадыылар РєСЌ- дойдулаахпыт Абрам Васи текатын дириэктэрэ ВарВ
I-кы сэкирэтээринэн улэлээ- турар. Сергей Васильев бу лин Россия такымыгар тии- льевич Аммосов кеметунэн вара Николаевна Окоемо-
ва, библиотека отделын
бит Степан Степанович Аржа- CYДYайымньытын ийин
салайааччыта Ольга РќРёРєРѕВ
ков эрэдээксийэлээкининэн П.А.Ойуунускай аатынан лаевна Павлова баран,
кини уонна Александр Алек Государственнай бириэ- ситикиилээхтик кыттан
сандрович Калашников, Егор мийэни ылбыта.
Петрович Неймохов хомуйан йэ тадыстылар. Ол курдук, Аллайыаха оройуонуттан бу- кэлбиттэрэ. Улуу Новго-
2008 сыллаахха олунньу 19-23 луллан, 1969 сыл кукунугэр родка буолбут аадыыларга
онорууларынан 2002 сыллаах-
куннэригэр бикиги улууспу- адалыллыбыта. Аким Акимо кыайыылаадынан тахсы-
С…Р° тахсыбыт “Рльмень куелгэ Рльмень куелгэ кыргыкыы- туттан “Бакылайап аадыыла- РІРёС‡ Р±Сѓ улэтин РјРёСЌС…СЌ иккитэ быт Рлья РџРёСЂРѕР¶РєРѕРІ ыам
— иэдээн” РєРёРЅРёРіСЌРґСЌ сурулла- РЅС‹ уерэппит Р”.Р”.Петров Саха рыгар” кытта барар Суотту кердербутэ. РњРёРЅ оччолорго ыйын 9 РєСѓРЅСѓРіСЌСЂ ЛенинВ
рынан, Д.Д.Петров чинчий- АССРбырабыыталыстыбаты- оскуолатын одолорун Р.Р.Ку- милиция оройуоннаады от- град уобалакыгар Синяв-
Р±РёС‚ улэлэригэр олодуран, 1942 гар Р±Сѓ кыргыкыыга РР№СЌ РґРѕР№- лаковская, Рћ.Р.Стручкова делыгар учаастактаады боло- скай урдэлгэ, элбэх РєРёРєРё
сыллаады ынырыыга тубэспит дуларын туйугар охтубут саха салайан баралларыгар СЃСЌСЂРёРё муочунай этим. YhYСЃ тегулун РёРЅРЅРёРіСЌСЂ “Улуу Рльмень”
саха саллааттарыттан 597 кики саллааттарыгар ейдебунньук бэтэрээннэрэ Николай Дани керееру эргэ кулууп керер баллаадатын нууччалыы
19-с туспа хайыкар биригээдэ- баар буолуохтаадын туруор- лович Бурцев, Михаил Ми саалатын кэтэдэр баар кыра аадан, байыаннайдар, мус-
тигэр киллэриллибиттэр. Хас сан, ханан туруохтаах сирин хайлович Аммосов, Дмитрий хоско киирбитим, Сергей Ва тубут дьон бикирэбиллэ-
да ыйдаах бэлэмнэнии кэн- кытары ыйан биэрэн, ол ейе- Васильевич Копырин, сэрии сильев Акимныын кэпсэтэ рин ылбыта. Бу кун улуус
ниттэн, олунньу 22 РєСѓРЅСѓРіСЌСЂ, нен, 1968 сыллаахха сэтинньи кыттыылаадын огдообото, РїРµ- олороллор этэ. Онтон тол- делегацията Санкт-ПетерВ
туун 11 чааска, манан халаат- 20 кунугэр Устрека дэриэбинэ дагогическай улэ бэтэрээнэ лон тахсан барбытым. Аким бург олохтоохторун кы-
таах, хайыкардаах саллааттар такыгар, Рльмень куел СѓСЂРґСѓ- Матрена Семеновна Гоголе Акимович Р±Сѓ СЃСѓРґСѓ РѕРЅРѕhСѓРіСѓРЅ тары Невскай проспект
куел мууhугар киирбиттэр. гэр ейдебунньук туруоруллу- ва, сэрии толоонугар охтубут Кыайыы 70 сылыгар анаан, устун Кыайыы параады-
Олунньу 23 кунугэр сарсыар- бута. Онно маннык суруктаах: хорсун буойун кыьДа, тыыл сэрии уонна тыыл, улэ бэ- гар, биир дойдулаахтарын
’’Старай Русса оройуонун бэтэрээнэ Мария Егоровна тэрээннэрин улуустаады фон- — Советскай Союз Ге-
РґР° 5 чааска халлаан сырдаан 1943 сыллаахха немецкэй-фа- Фомина бэйэлэрин Р±РёСЌРЅСЃРёР№СЌ- датын, улуус депутаттарын СЂРѕР№Р° Владимир ДенисоВ
эрдэдинэ 1-кы уонна 3-с ба- вич Лонгинов, Россия Ге-
шистскай халабырдьыттартан лэриттэн харчы биэрэн, ону Сэбиэтин бэрэссэдээтэлин ройа Михаил Михайлович
тальоннар куелу ситэ туо- босхолуур кыргыкыыга елбут кытта улуус бэтэрээннэрин Рван Рванович Колодез Стрекаловскай, РЅРѕРјРѕС…С…Рѕ
руу иликтэринэ, ньиэмэстэр киирбит буойун, ус сэрии
30-ча — 40-ча семелуеттэрэ саха буойуттарыгар СѓР№СЌ-саас фондата СЌР±РёРё СѓРї керен: ”Бла- РЅРёРєРѕРІ субэтинэн респуб- кыттыылаада Дмитрий ДаВ
тухары албан аат”. 0 йдебун- годаря якутскому поэту, ав ликатаады гранна кыттан, нилович Оллонов, Албан
кетен тахсан, харса суох буом- тору баллады “Священный кыайан, улуус историятын аат уордьан II, III степен-
балаан барбыттар. Онно муус ньугу акыыга Саха АССРннэрин кавалера, аатыр-
тоhСѓРіР° баран, элбэх РєРёРєРё СѓСѓРіР° YСЂРґYKY Сэбиэтин Президиу- Рльмень” Сергею Степано музейын кытары Р±РёРёСЂРіСЌ улэ- быт минометчик Рлья
мун бэрэссэдээтэлэ Алексан вичу Васильеву и доктору лээн, Емельян Ярославскай Сергеевич Бочкарев, ону
тимирбит, елбут, баакырбыт. сэргэ бэйэлэрин адала-
Бу кинигэдэ киирбитинэн дра Яковлевна Овчинникова исторических наук Дмитрию аатынан ереспуубулукэтээди рын, экэлэрин, аймахта-
Рльмень куелгэ 237 РєРёРєРё салайааччылаах делегация Дмитриевичу Петрову пос музей дириэктэрэ Егор Его рын мессуеннэрин тутан
тавлен памятник воинам “0 лбет-суипэт полкада”
елбут. Ол курдук, Сунтаартан кыттыбыта. Сергей Васильев якутянам, павшим за новго рович Шишигинниин дуога- хаамсыбыттара.
33, влуехумэттэн 46, Yеhээ 1975 сыллаахха бэчээттэм- родскую землю. От Совета бардаhан адалан республика
Булууттэн 37, Чурапчыттан РјРёС‚ “Бикиги гвардеецтарбыт” олохтоохторугар кердеруугэ Рван РљРђР›РРќРРќРЎРљРђР™,
ветеранов войны и тыла Усть
РґРёСЌРЅ кинигэтигэр суруйан туруорбуппут. Ртини тэнэ, улэ бэтэрээнэ, РђРіР° РґРѕР№РґСѓ
28, Горнайтан 31, Ньурбаттан турар: ”Бикиги буойуттарбыт Алданского района Респуб бу улэ РѕРЅРѕhуллубут терут СЃРёВ
20, РњСЌРЅСЌ Ханаластан 12, Таат- чиэстэригэр Р±Сѓ, Улуу Рль лики Саха (Якутия)” РґРёСЌРЅ СЂРёРіСЌСЂ Бородонно СЌРјРёСЌ ада-
таттан 17, Намтан 1, Булунтан мень урдугэр, Новгород уоба- суруктаах мрамор таастан би- лыллыбыта. Муос хараллыыта
2, Ленскэйтэн 6, Марийскай лакын сиригэр пааматынньык лиитэни 1968 сыллаахха ту- табыллыбакка, хайыта барбы-
АССР-тн 1, Уус Алдантан 1, мээнэдэ турбата. Кини ис руоруллубут пааматынньыкка тын, норуот маастара Танда
Дьокуускайтан 1, Ханаластан С…РѕhРѕРѕРЅРѕ улахан. РљРёРЅРё СѓР№СЌС‚- сыкыаралларыгар кердеhен мындыр СѓСѓhР° Роман Рльич сэриитин Р±СѓРѕР№СѓРЅ
1 саха ньургун уолаттара суо- тэн-уйэдэ ынырык буолар, ы^шп^шпыт. КердеhYYбYт Готовцевка челугэр тукэт- саллаатын уола.
рума суолламмыттара. алгыс буолар ис хоhоонноох. туолбута. Бутун Россиятаады тэрэн, Старай Русса куорат (Салгыыта бэчээттэниэ).

