Page 1 - Уйэлэргэ елбеедуйбэт утуелээх
P. 1
Уйэлэргэ елбеедуйбэт утуелээх. (Рсторик-ученай Р”.Р”. Петров
торообутэ 80 сылыгар)// Муру сайар^ата.- 2001 - сэтинньи 7 кунэ
Сэтинньи 7 РєСѓРЅСЌ. 2001 СЃ. РЎРР РДРУбулуойдэр
Киниэхэ махтаныахтара Киэн тутта
Д .Д .Петров бэйэтин иннигэр иннигэр улэлээбит чинчи- б и э р и э х т э р э . Ол э р э н , ха н н ы к ', саныыбын
туруорбут сыалын дьобуннаахтык йээччилэр окгорбут ыллыктарын
РѕРєРѕСЂ РѕРё , далаабыннаахтык хабан сатгаттан РєРё СЌ РєРЅ Рё Рє тэлэппитэ, бабарар ученай СЃСЌСЂРёРё тематын ; 1943 сыллаахха РјРёРЅ НайаВ
Саха сирин норуоттара, чуолаан с а ка аартыктары аспыта, ки э к
ырытарыгар Р” Рј итрий Р” митриевич С…С‹ 7 кылаастаах оскуолатыВ
аатын, кини в к в т у н ум нуо суоба, j гар интернакка ылыллан оч-
сахалар, Кыайыы тубугар бэри- суолларь: тэлбитэ. кини улэлэриттэн yryhy туба- чотообУ II 0спех нзбилизгин
ниилээхтик, килбиэннээхтик сэ- Билигин архивтара сытар ныахтара, киниэхэ махтаныахтара тугэбиттэн «Чагдаайы» к о л -.
риилэбэн, туруктаахтык, тахсыы- диэн булгу эрэнэбин. хозтан кубун хойутаан (бука
лаахтык улэлээн чахчы патриот, урукку «кистэлэк» докумуоннарга ерус турбутун кэннэ буолла-
интернационалист буолалларын тиийэр кыах баар буолла. Сэрии ба) 5-е кылааска уерэнэ тах-
те Рј Р° та РєРё.СЌСЊРі, Рґ Рё СЂ Рё Рє , СЃ Рё РіСЌ СЂ Рё сыбытым. РћРЅРЅРѕ директорыВ
толору кердербутэ, итэбэтиилээх- уерэтиллибэтэх РґР° элбэх. Р§РёРЅ- Р .РЎРВЦЕВ , историческая нан Дмитрий Дмитриевич
тик арыйан история наукатыгар чийээччилэр са ка докумуоннарга
септеех кылааты укпута. Бэйэтин олобуран РѕРЅСѓ ситэрэн-РѕР±РѕСЂРѕРЅ РЅ Р° Сѓ РєР° кандидата, доцент, Петров, уерэх чаабын СЃСЌР±РёСЌВ
РґРёСЃСЃСЌР№РёРЅСЌРЅ Березкин Рван
Уйэлэргэ елбеедуйбэт утуелээх!IССТХРректора. Георгиевич диэннэр улэлиил-
лэрэ СЌР±РёС‚ этэ. РРєРєРёСЌРЅ дабаны
киби ейуттэн санаатыттан
суппэт бэлиэ дьон этилэр.
(Рсторик-ученай Р” .Р” . Петров тереебутэ 8 0 сылыгар) Дмитрий Дмитриевич исто-
СЂРёСЏРЅС‹, Рван Георгиевич гео-
графияны уерэтэллэрэ. Оч-
чоттон киэгг билиилээх-ке-
Баатадайтан теруттээх биллиилээх историк-учена\ Ученай туйах хатарааччы лара |руулээх, оболорго чахчы чин"
Дмитрий Дмитриевич Петров 1921 сыллаахха сэтинньи 8 билиини биэрэр, инэрэрДьо-
кунугэр Соболоох алааска тереебутэ. Адата кыра эрдэдинэ
елбутэ. Рйэтэ РђРєСЃРёРЅСЊСЏ иккиЬин Кебекентен теруттээх 1 Петров Анатолий Дмитриевич. РЈСЂРґСѓРє Рванова Светлана Дмитриевна. бурдаахтара.
Матвеев БаЬылайга кэргэн тахсан, икки одолонор. Ол | уерэхтээх, Саха сиринээби научнай киин Урдук уерэхтээх, РД ьМ -ка улэлиир.
одолоро БаЬылай СѓРѕРЅРЅР° Варвара Матвеевтар билигин ; геологическай наукаларга Рнститутугар РљСЌСЂРіСЌРЅСЌ - Юрий Владимирович, РДьМ I Дмитрий Дмитриевич
Намн-а олороллор. Онтон Дмитрий Дмитриевич Бетуруеп улэбитэ. Кыыба Таира, уола Тимур. уерэхтэри! эр учугэй оболору
Борокуоппай-Буохайга иитиллэр. Манна олорон уерэнэн, улэ харыстабылын кылаабынай специали-
сэттэ кылааЬы бутэрэр. Ч а р а ка й ситэтэ суох орто Петров Семен Дмитриевич. Урдук урдуктук сыаналыыр быбыы-
оскуолатын ситибиилээхтик бутэрэн, Дьокуускайдаады ! бынан улэлиир. Кэргэнэ - Альбина Васи уерэхтээх, коммерческай структураларга
педагогическая училищены 1940 сыллаахха бутэрэн, улэлиир. Кэргэнэ - Ольга Николаевна, лаах эбит. Оччолорго туох да
Чаракай оскуолатыгар учууталынан ананар. 1941-1943 сс. льевна, учуутал. Уола Виталий, кыыба экономист. Уола Алеша.
Курбубах ситэтэ суох орто оскуолатыгар уерэх чаабын грамота араас диэн бэлэм на-
сэбиэдиссэйинэн, директорынан, 1943-1945 сс. Найахы Наташа. Артам онова Агния Д м итриевна.
ситэтэ суох орто оскуолатыгар директорынан, 1946-1948 j Петров Панкратий Дм итриевич. Урдук уерэхтээх, омук ф ирматы гар ! бараада кумаабыта суобар
тылбаасчыт. РљСЌСЂРіСЌРЅСЌ - Рван
РЈСЂРґСѓРє уерэхтээх, республика кэлэр Рннокентьевич, научнай улэбит. Кыыба ; хас чиэппэр аайы лиис кумаа-
Лена, уола Алеша.
, келуенэлэрин туе сыаллаах Фондатыгар быга махтал СЃСѓСЂСѓРє РґРёСЌРЅ СЃСѓСЂСѓВ
Бурцева Евдокия Дмитриевна. Урдук
кылаабынай специалибынан улэлиир. йан туттараллара. Мин оннук
\ Кэргэнэ - Татьяна Захаровна, научнай
j сурукка тиксибиппин бэрт
J улэбит. Кыргыттара Майя, Аня. кундутук санааммын хойукка
i Петров Ю рий Д м итриевич. • диэри уура сылдьыбытым.
Сыл аггардаах тум угунэн
С ака дьыл быраабынньыгар
j учугэй уерэнээччилэри учи-
сс. М у р у орто оскуолатыгар у е р э х чаабын Рсторическай факультет декана, доцент, у е р э х т э э х , РД ь М ул эб и тэ . К э р г э н э - \ тельскайга мунньан прием
сэбиэдиссэйинэн, история учууталынан улэлээбитэ. исто ри че ска й наука д октора. К э р гэ н э - В а с и л и й П е т р о в и ч , р е с п у б л и к а окортуура. Биирдэ оинукка
Дьокуускайдаады педагогическая институту кэтэхтэн | Т а м а р а Ф е д о р о в н а , врач. Уола М итя, спецсибээбин улэбитэ. Уола М аксим, тубэспиттээбим. Онно музыка
кыыба Оля. тыастаах ост^-ол чабылаах-
уерэнэн бутэрбитэ. кыыба Надя. тарын кордербуттэрин ьа1таа
«Уйэтитэр ытык иэЬим» Даты уйэтитии сехпутум.
Рнтернат оболоругар РёСЃВ
К и э к билиилээх, наукаба сыстаьас эдэр бибирэбили ылбыта. Олохтоох да, киин да j ' Биир дойдулаахпыт улуус уонна нэбилиэк бочуоттаах
1 тория уруоктарыгар барар
: гражданина Д Д.Петров аатын уйэтитэргэ нэбилиэккэ араас i былырть) биллиилээх дьон-
нору (ыраахтаабылары, пол-
РљР1 -РЅРё РЎРЎР РЎ РќРђ Саха РѕРёСЂРёРЅСЌСЌР±Рё филиалы- Р± СЌ С‡ СЌ СЌ РєРєСЌ элбэх научнай ыстатыйалары ; еруттээх улэлэр ыытыллаллар. 1996 сыллаахха Р” Р”.Петров ководецтары, философтарь:
г а , аспирантураба ылаллар. Д.Д.Петров cypyHcyia. i 960 сыллаахха Саха сиро Улуу . 5 саабын тусг.ар уоулуе^ш т©рэоо\т кэби пи з"эр - Бзага- О.д.к.) тэтарэ; ' ихкм личбггн
195*3 сыллаахха «Саха сирин колхозтаах- Кыайыыны убансыыга кылаатын тубунан байта урдук табымнаахгык ыытыллыбыта. Булуу улуубуттан, тэниччи тарды ллы бьпы гэр
баабынайа Aga дойду Улуу сэриитин Д.Д.Петров ыстатыйатын сонуннары киэтг- ■Дьокуускай куорагтан, улууспут нэбилиэктэриггэн Дмитрий портрет онгорон харандаапы-
нан урубуйду'/рбутугар сору-
сылларыгар» диэн темаьа кандидатскай ник тарбагар Бэчээт Агенствота бэ- Дмитриевич бииргэ улэлээбит дьонноро, сугуруйээч-
диссертацияны ситибиилээхгик кемускээн, чээттээбитэ СѓРѕРЅРЅР° араас РѕРјСѓРє тылынан чилэрэ, оболоро, аймахтара кыттыыны ылбыттара дах биэргэлиирэ. Олору С…РѕВ
историческай наука кандидатын ученай табаартаран, киэн- аабааччыта тиэрдибитэ.
степенин ылбыта. РЎРЎР РЎ РќРђ Рсторияба институтун историчес Рти сыл сэтинньи 21 РєСѓРЅСѓРЅСЌСЌСЊРё нэбилиэк дьабалтагын I1 муйан ылан еаамай табыллы-
кай докумуоннары хомуйан бэчээккэ табаа- 1 уураабынан (бабылык Д А.Ефимов) олохтоох оскуола саа- быгтарын кылааспыт истиэ-
Дмитрий Дмитриевич олобун бутуннуу- рыыга специалиба Р’.Р.СтрижкоЬ Р”.Петров j май басты Рє уерэхтээх, бэрээдэктээх, общественник выпус-
тун «Саха сирэ - 1941-45 сс. Аба дойду Улуу «Саха сирин норуоттара кыайыыга кылаат I книгар сыл ахсын Д.Д.Петров аатынан стипендия олохтом- нэтигэр уебэ кэккэлоччи ыйа-
сэриитин кэмигэр» диэн к и э к теманы уерэ- тара» диэн ус томнаах улэтин Аба дойду
тиигэ анаабыта. Кини хасга да ф р о кка сэриитин историятыгар биирдиилээн но- мута. Стипендиат урдук аатын ылан, залай лиэнтэни кэп- галыыра - ол кылааспыт
ыкырылла сылдьыбыта. РћР» СЌСЂСЌСЌСЂРё РґРѕСЂСѓРѕ- руоттар кылааттарын тубунан С…РѕРјСѓСѓСЂСѓРЅ- I питтэрэ, бибити басты Рє выпускник гарбыт: Рванова Сар-
буйатын туругунан кыайан саа-саадах тутан ( баар-суох киэргэлэ, кердерен
сэриилэспэтэбР. Дмитрий Дмитриевич даана ДьГПР5 РєСѓСЂСЃСѓРЅ студентката, Сивцева Ньургустаана уерэтэр РїРѕСЃРѕР±РёРµ, отгон Р±РёР±Рё-
керсубуулэргэ этэр буолара: «Мин биир j - СГУ журналистикаба салаатын студентката, Кузьмин
ти урубуйбут ылыллыбыттар
Сергей ДьПР-2 английскай салаатын 3 РєСѓСЂСЃСѓРЅ студена,
I киэн туттуубут буолара. Ол
дьарык мизхэ уерэхпэр мэ-
бэйдээтэбэ диэни ейдеебеп-
н ьукта ры бэл э м н э э би тгн -э С о в е тс ка й | Новгородова Лилия - СГУ саха салаатын 2 курсун студен- пун.
Союзка аан м акнайгы табыллыбыт усппут I тката, Готовцев Д м итрий - СГУ физкультурнай институт 1
Директорбыт туттара-хап-
уелээннээхтэрим, доботторум, аймахтарым быбыытынан сыаналаабыта. Правительство ; курсун студена. Кинилэр бу урдук ааты тубэн биэриэхтэрэ тара холкута, хабан да кыы-
сэрии толоонуттан теннубэтэхтэрэ. Кинилэр уураабынан Кыайыы 50 сылын керсе ити ки- суоба, маннык стипендиаттар элбии туруохтара диэн эрэ- бырбыта кестубэтэ, сакарар
кэриэстэрин уйэтитэр - мин ытык иэбим». нигэ бастакы тома хос бэчээттэнэрэ керул- ] нэбит. 11 саката минньигэбэ, сыыс
Д.Д.Петров Саха сириттэн барбыт буо- лубутэ. I Д.Д.Петров аата бар дьотп-го ахтылла турдун, олорбут тыла суох чуолкайа бибигини
< олобун, улэтин кэлэр келуенэ билеэ, сыаналыы сырыттын
йуннар Улуу СЃСЌСЂРёРёРіСЌ кыттыыларын тубунан Р”.Р”.Петров Р±РёРёСЂ улахан кылаатынан i РґРёСЌРЅ нэбилиэк музейыгар матырыйаал хомуллар, 1996 СЃ. ымсыырдара. РљРёРЅРё кэлин РњСѓВ
матырыйааллары дьулубан туран хомуйан, елбут буойуттар ааттарын уйэтитиигэ ыып- ! нэбилиэк биир.уулуссатыгар кини аата итгэриллибитэ, 1995
тумэн, ырытан, сырдатан барбыта. Кини пыт улэтэ буолар. Кини быбаччы кыбам- . с. Кыайыы болуоссатыгар мемориальнайдуоска ыиаммыта. ру орто оскуолаг ыгар киир
РґРѕР№РґСѓ СѓРіСѓСЃ архивтарыгар улэлээн, тыбыын- ньытынан Рльмень куелгэ елбут Саха СЃРёСЂРёРЅ
чанан докумуоннары хабыспыта, сэрии буойуннарыгар пааматынньык туруо- Быйыл Д.Д.Петров 80 саабын керсе сэтинньи 30 кунуг&р биппит кэнниттэн онно уерэх
чаабын сэбиэдйссзйинэн
улэлии сылдьыбыта. Онно
истибиппит аны нууччалыы
тыыннаах кыттыылаахтара хабан, ханна руллубута. Оннук ейдебунньук бэлиэлэр j Баатабайга д уховность кии нэ, уерэх управлениета, олус ыраасгык санарарын.
сэриилэспиттэрин сирэй керсен кэпеэтэн Кашира, Галуга куораттар аттыларыгар нэбилиэк дьабалтэталэрийиитинэн улуустаабы мербприя- эмиэ утуктуехпутун бабарар-
учугэйдик билэрэ. Убун сыралаах улэ утуе эмиэ бааллар. Бу бэлиэлэр Саха сирин тие ыытыллара былааннандр Ол курдук, уерэнээччилэргэ быт. Кини миигин историк
тумуктээх буолбута. Ф р о к к а барбыт елбут, буойуттара дьобун кылааты киллэрбиттэрин ; кыраайы уерэтэр научнай-практическай конференция, буолуоххун се) I этэ диэн субз-
тыыннаах саллааттар дьикнээх дьылба- тубунан кэнэбэбин да кэпсии туруохтара. лиирэ. Дмитрий Дмитриевич
ларын тубунан д о к у м у о к ка олобУран аан ахтыы киэбэтэ, музейта экскурсия, быыстапка ыытыллыаба. Найахыга аан бастаан хаар-
бастаан ибитиннэрбитэ. Дьэ, РѕР» РёР±РёРЅ РєРёРЅРё Бэрт элбэх архивтар докумуоннарын Конференция 6 секциянэн улэлиэбР. тыскаба тубэриини саба-
бабаам элбэх махтап суруктары тутара, угус хасыбан, туруорсан, ус саха хорсун уолат- 1 Д.Д.Петров олобо, улэтэ. лаабыта.
дьон киниттэн сурабар этилэр. тарыгар Н.А.Кондаковка, Н.С.Степановка,
АДГМироновка Советскай РЎРѕСЋР· Геройун 2. Оскуола музейа кыраайы уерэтиигэ оруола. РЎСЌСЂРёРё сылларыгар дирекВ
Дмитрий Дмитриевич историк-ученай аата, Россия Геройун М.М.Стрекаловскайга 3. Уус-Алдан улууба сэри и кэм нэригэр. торбыт бибигини ус отлич-
быбыытынан улэлэрин урукку ССРС дой- итгэриллиитигэр Д.Д.Петров биллэр-кестер нигы - Кондратьева Мотяны,
дуларыгар ки экн и к билэллэрэ. Кинини екелеех. 4. Уус-Алдан улуубун ирториятыгар ыраас страницалар. Охлопкова Машаны уонна
кытта бэл биллиилээх байыаннай историк- 5. Улуспут суду дьонноро. миигин, хаартыскабытын
тар субэлэбэр-амалабар этилэр. Сурун Дьэ, ити курдук Д.Д.Петров олобун тибэх I 6. Улуус педагогическай династиялара. оройуон хабыатыгар биэрэн
научнай улэлэрэ манныктар: икки чаастаах куннэригэр диэри сэрии тематыгар араас Биллиилээх историк-краевед Д.Д.Петровка аналлаах бэчээттэтэн турардаах.
«Саха сирэ - сэрии сылларыгар. Саха сирин боппуруостары туруорсан улэлии-хамсыы
дьоно немецкэй-фашистскай халабыр- Сылдьыбыта. I бастакы научнай-практическай конференцияба уерэнээч- Андрей Михайлович
дьыттары утары кыргыбыыларга» (1979 с.),
«Саха сирэ - сэрии сылларыгар. Тыыл улэ- Дмитрий Дмитриевич улахан эйэлээх i чилэри, учууталлары, музей салайааччыларын актыыбынай t СТЕПАНОВ,
тигэр» (1992 с.) диэн улахан улэлэри дьиэ кэргэн абата, эбэтэ этэ. Кэргэнинээн , кыгтыыны ылартытыгар ытгырабыт.
суруйан табаартарбыта. «1941-45 сс. Аба Евдокия Адамовналыын 7 обону теретен, педагогическай улэ, тыыл
дойду Улуу сэриитигэр Кыайыыга Саха иитэн, уерэттэрэн дьон окордулар. С.ГОТОВЦЕВА, Баатадай орто оскуолатын уерэх
сирин норуоттарын кылааттара» диэн I ветерана; Найахы.
темаба докумуоннар уонна матырыйааллар Д .Д .П етров ер сыллаах сыралаах чааЬыгар директоры солбуйааччы.
хомуурунньуктарын бастакы уонна убус научнай улэтэ урдуктук сыаналанан, кердере-эмтэнэ киирбит
томнарын такан окорбута. Рти томнар 1968 РєРёРЅРёСЌС…СЌ «Саха республикатын культуратын ^Улахан убайбыт Миитэрэй ыарыбахтар кинилэри быба
СѓРѕРЅРЅР° 1983 сылларга бэчээттэнэн тахсы- утуелээх улэбитРВ», РЎРЎР РЎ РќРђ РЎРёР±РёРёСЂРґСЌСЌР±Рё ааспат этилэр. Миитэрэй улаВ
быттара. Маны табынан «Фронт хабыаттара отделениетын утуелээх ветерана» диэн аат Убайбыт Миитэрэи нэби- хыыпка сырыттабына Баатабай хан культуралаа5а,,дьр)гн"0- .
Саха СЃРёСЂРёРЅ буойуннарын тубунан», икэриллибиттэрэ, хас РґР° тегул Саха РђРЎРЎР | лиэгин РґСЊСЃРЅСѓРЅ СЃСЌСЂРёРёРіСЌ сыл- тубунан матырыйаалы С…РѕРјСѓР№Р°- СЃСЌСЂРіСЌ^СЌ Р±РёРёСЂ С‚Р)РіРЅРёРє,’ олус
Верховнай Созетын Президиумун Бочуо- ра, ол тубунан нэбилиэк дьону-
тунай Грамоталарынан, мэтээллэринэн дьыбыттарын тубунан толору гар кэпсиир угэстээбэ. болбомтолоохтук сыЯыанна-
: докумуон булан эдэр ыччакка бара. Киби кэремэбэ этз. Чиэ-
Миитэрэйдээх Дьэбдьиэй бинэй. 'Ыраас дуубалаах, кене-
тириэрдибитэ. Кини бэйэтэ та- тебе да элбэх оболоох ыал сэмэй бары еттунэн улахан
, бааран Баатабайга сэрии вете- буолтарын ибйн аймахтара, олову олорон ааста. Бэйэтин
; раннарыгар комплекс оаор- бырааттара, балтылара сайын оболорун олоххо, улэбэ, элбэх-
ахсын устуу-туертуу 050 кини-
бута. Дойдутугар олус тарды-
бар киби .этэ. Сайын аайы тах-
«Ветераннар ахталлар» (1985 с.), «Сахалар набараадаламмыта. Уус-Алдан улуубун сар угэстээбэ. Сэттэ уон саа- лэргэ киирэн олорон урдук хэ такайан ииппитэ, улаатын-
Рльмень куел кемускэлигэр» РґРёСЌРЅ улэлэри СѓРѕРЅРЅР° Баатабай нэбилиэгин Бочуоттаах t бын тереебут дойдутугар тах уерэххэ туттарсаллара, СЃРѕСЂРѕС…- нарбыта, барыларын СѓСЂРґСѓРє
бэчээттэтэн табаартарбыта. Онтон икки гражданина аат икэриллибиттэрэ. сан бэлиэтээбитэ. Кулуупка торо манна олорон урдук уерэ- уерэхтээх дьон окорбута.
тегуллээх 1967 сыллаахха СѓРѕРЅРЅР° 1970 сыл киниэхэ анаммыт Р±СЌСЂС‚ РєСЌСЂСЌ Р±Рё бутэрбиттэрэ. Денис ЕФРРњРћР’,
лаахха тахсыбыт «Саллааттар суруктара» Ксения РУМЯНЦЕВА, музей ' биэчэри билигин да дьон Оболору табынан тыа си норуот хаЬаай.ыстыбатын
диэн кинигэтэ нэбилиэнньэ ортотугар ки э к салайааччыта. умнубат. Миитэрэй собуруу ар- рин дьонноро куораччыттар, утуелээх улэбитэ.

