Page 11 - Умнуллубат олох суолунан. Саха дьахтара серия

XIX уйэ бутуутун эргин, саха уврэхтэммит дьонун демократичес­
кой вйв-санаата укуктан эрэр кэмигэр, уврэхтээх саха ааттаах-тара
ыраахтан-чугастан кэлэн Афанасьев кыргыттарын кэргэн ылаллар
эбит. В.В. Никифоров-Кулумнуур, Боотуруускай улуукун кулубата,
Саха сирэ олохтоох бэйэтэ салайьшъи>1лаах буолуутун, норуоду-
най Думаны олохтууру ыраахтаадыга туруорсубут Е.Д. Николаев I,
И.А. Попов — Мэн-э Хаталас улуукун сис баайа, И.М. Слепцов — Мэкгэ
Хаталас улуукун «Мааркабыстар» дуо дэппит терут-уус аймахтар,
П.С. Покатилов — УоБээ Дьаакгы улуукун уврэхтээх атыыБыта, Н.Ф.
Афанасьев-Дохсун — бары А.П. Афанасьев кутуеттэрэ. Кинилэр уон-
на кинилэр одолоро угустэрэ сурукка-бичиккэ элбэхтик киирбит дьон.
Дьэ бу гьтан баран, бу дьон кэргэттэрин, одолорун ийэтин, кинилэр
дьиэтээди олохторун тутан олорбут дьахталлар, полит-сыылынай-
дарга уерэммит кыра уерэхтээхтэр, онон улэлэрин-хамнастарьш
вйдеебут-вйвебут да буолуохтарын свп, ол эрээри сурукка кинилэр
ааттара да ханан эмэ кыбыллыбьип буолладына бакыыба курдук.
Онон мин этээри гынабьш, революция иннинээди кэмн'э саха дьахта-
рын тукунан сурукка-бичиккэ киллэрии су о дун кэриэтэ. Бу кинигэдэ
хомуйан оторвут дьон бэйэлэрин биир дойдулаахтарын, номоххо
олодуран, Абакаяданы, Кувх Кэтириинэни, Чакычай Кыыкын киллэр-
биттэрэ олус учугэй, бу уос номодор сылдьар дьахталлар кимнэрин-
туохтарын бу суруйууттан билсэдин.
XX уйэ садаланыытыгар тврввбут дьахталлар советской бы-
лаас олохтонуутугар, сакса олоду тутууга, холонгсолоох хотонно-
руттан, туунуктээх угэхтэриттэн тело кетон тахсыбыт курдук,
кохтоохтук кыттыбыттарын Уус Алдан дьахталларын холобуру-
гар керобут. Удьуор удьуорун утумнуур суолунан Афанасьевтар
иккис келуенэлэрэ, Бетуруусэ кулуба кыргыттара, содуруу баран
уорэнэн, бастакы метеоролог, бастакы одо бырааБа, бастакы фар-
мацепт буолан дойдуларыгар советской кэмкгэ улэлээбиттэрэ.
Отутус сылларга культурной революция, буттуун уерэхтээбин,
холбокуктаакьт олоххо киириилэригэр дьахтар улэдэ-хамнаска уерэ-
кото кьиптар, салалтада кохтоохтук тардыллар кэмэ этэ. Саха дьах-
таллара онноодор Алдан кому кун хостоокунугар баран аатырбытта-
ра. Ол эрээри, Алдан комукугэр салалтада сылдьар геолог уврэхтээх
сахалар репрессияланан буоллада буолуо, дьахталлар итинтэн тэй-
биттэрэ. Тыа хайаайыстыбатыгар сэрии иннинээди кэмкгэ кун-дьыл
квнвн-квнньуврэн биэрэн, бурдук уунуутэ да учугэйэ, оттоох буолан
сувку эти-ууту биэриитэ урдук буолан, дьон-сэргэ колхозка холбоБон
улэлиир утувтун амсайбыта. Республика урдунэн аатырбыт, ССРС
7