Page 290 - 2-с Легей нэьилиэгэ

-С логой_ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _ _

Сэмэн Куелун унуор солоойун'Н'а, Судураай етеде диэн'Н'э сайылаан олорорбут.
Онно Стёпа салааска сойуулаах кэлэрэ. Ол салаасканы адата онорон биэрбит,
сынаада кэтит хаптайын этэ. Тугэдэ букатын килэрийэн, лаахтаммыт курдук буо­
лан, куех окко сурдээдин халтарыйара, онон бийиги сайыннары сыыры тан нары
туйэрбит. Аны кыйынын эмиэ адата хатын- мастан иэдэн онорбут хайыйардаах буо­
лара, ону мин адата суох кийи улаханнык ымсыыра корерум. Стёпа одо да сылдьан
олус сэмэй, хайан да иирсэ-боруоктайа сылдьыбат коне майгылаада. Ол да ийин
буолуо, олус тапсан оонньуур этибит.
Ол садана Тулунада 20-чэ эрэ ыал баара буолуо, онон одо да адыйах этэ, бииргэ
оонньуур уолаттарым Стёпа, Габышев Миша, Дегтярёв Афоня этилэр. 1954—1955
сыллартан Ойем, Тыама, Байдыма уонна Томтор эьгээриттэн одолорун уерэттэрээри,
ыаллар кейен кииртэлээн барбыттара.
Мин I кылааска улаханнык тымныйан ыалдьан уерэммэккэ хаалбытым, ин-
ньэ гынан Стёпа уейэ уерэммитэ. Тулуна оскуолата 4 кылаастаах начальнай дэнэр
оскуола буолан, одолор уксун холкуос киинигэр Кэптэни 8 кылаастаах оскуолаты­
гар эбэтэр Муру орто оскуолатыгар уерэнэ бараллара. Тулунаттан, Уйун Куелтэн,
Хомустаахтан, Даалыттан одо беде кэлэн, угустэрэ интернакка олорон уерэнэллэрэ.
Стёпа эмиэ интернакка олорбута. Кини онно 7-с кылааска хаалбытын ситэммин,
онтон ыла бииргэ уерэнэн оскуоланы Муругэ 1966 с. бутэрбиппит.
Кини бэйэтэ «самоучитель» кинигэ булан нотаны уерэтэр этэ, гармошкада,
мандалинада оонньуу уерэммитэ. Музыкант буолуон бадарара, ол ийин 8 кылаас
кэнниттэн музыкальнай училищеда туттарса сылдьыбыта да, теннен тахсыбыта, ону
ыйыппыппар: «Слудун' суох диэтилэр», — диэбитэ. Ол эрээри, топ курдук, элбэх
уггкуу киэйэлэрэ, концертар кини додуйуолунан бараллара.
Оскуола кэнниттэн уолаттар тута армияда ыггырыллан барбыппыт, Стё­
па кырдьадас адалаах буолан отсрочка ылан хаалбыта. Дойдутугар техникада ис
дууйатыттан сыстыбытынан барбыта. Ол садана, 9—10 кылаастарга машиноведе­
ние диэн предмети уерэтэр этибит. Учууталбыт Саха АССР оскуолаларын утуелээх
учуутала, фронтовик, артиллерист-офицер, Кыйыл Сулус орден кавалера, оройуон
буттуунэ ытыктыыр кийитэ Афанасий Иванович Фёдоров сурдээх ейденумтуетук,
налыччы быйааран кэпсиирэ, уерэтэрэ-такайара. Онно ким учугэйдик туттарбыт
«Сельский механизатор» диэн дастабырыанньа ылан, кыра келуейэбэй тракторга
олорор бырааптаада. Стёпа оччолорго баар «МТЗ-5», «МТЗ-50» диэн трактордары
ыытан барбыта. Сайынын окко, саас ыйыыга, кыйын мас-муус тиэйиитигэр, куйун
хомуур улэтигэр олус кыйаллан утуе суобастаахтык улэлээбитэ. Бэйэтэ да айыныгас
майгылаах буолан, дьон ото-майа бутэн эрэрин кердедунэ, туун-кунус диэн аахсы-
бакка рейскэ, сырыыга барара.
Ити курдук адыйах сыл улэлээн баран, Олуехумэтээди тыа хайаайыстыбатын
техникумун ситийиилээхтик бутэрэн, механик идэтин ылар. Бастаан, Уйун Куел
биригээдэтигэр биир сыл, онтон ыла тереебут нэйилиэгиттэн харыс да сири халба-
рыйбакка, ер сылларга сопхуос ыйыллыар диэри механигынан, ол быыйыгар эмиэ
да трактористаан улэ бедену улэлээбитэ. Комсомольскай ячейка секретарынан хас
да сыл сылдьыбыта, партия кэккэтигэр тиийэ ууммутэ.
Тулуна отделениета Партизан Заболоцкай аатынан сопхуос биир улахан отде-
лениета этэ. 1100—1200 тебе суейулээдэ, 600-чэ тебе сылгы турара, сайыл ферма­
та баара. Сопхуос материальнай-техническэй базата сылтан-сыл бедергеен ийэрэ,
сыл аайы араас техника кэлиитэ элбээн испитэ. Толору механизациялаах хотоннор
тутуулара кэн'ээбитэ, элбээбитэ, сыалай комплекстар тутуллан барбыттара. Улэ хан-
нык да керуггэ техниката суох сатаммат буолбута.
Дьэ, ол ийин механик оруола хайаантгытаадар да урдээбитэ, эппиэтинэйэ улаап-
пыта. Билинтги курдук угут, егг дьыллар эбиттэрэ буоллар тыа хайаайыстыбатын бары
сурун кердеруулэрэ мунутуурдук урдуехтээх, олох-дьайах биллэрдик тупсуохтаах этэ.
Ону баара, 1970-с сыллар ортолоруттан кураан сайыннар айьпга мэн-эйиктээх кэ­
лэн ааспыттара. Инньэ гынан, суейу айылыгын бэлэмнээйинтгэ угус кучумэдэйдэр
288 IV туйумэх