Page 385 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

бары нэйилиэктэргэ сырытыннарбыта, адам олоро сылдьыбыт алаа11ын кердербутэ,
оройуон ыйыахтарыгар ыалдьыт быйыытынан ынырылларым.
1982 с. миигин прокуратура органнарыгар салайар дуойунаска аныыр туйунан
кэпсэтиилэр барбыттар. Ити сыл ССКП КК Секретариата Саха сиринээди обком
этиитин ылынан филиалга партийнай тэрилтэ тэрийбитэ уонна отчуоттуур-быы-
бардыыр конференцияда партком (райком тайымнаах) секретарынан талбыттара.
Солбуйааччыларынан учуонайдар Р.С. Григорьев, В.П. Ларионов, Н.Г. Соломо­
нов, Г.Ф. Крымскай талыллыбыттара. Алта сыл ийигэр филиалга 4 лабораторнай
корпус, сэттэ 80—120 квартиралаах олорор дьиэ, икки детсад, общежитие, поли­
клиника тутулларын ситиспиппит. Филиалга улэлиир сылларбар Уус Алдантан
теруттээх учуонайдар субэлэрэ республикабыт научнай интеллигенциятын кытта
элбэх тайымнаах, сурдээх уустук улэдэ олус комелеспуттэрэ. Бэйэм туруорсаммын
филиал профсоюзнай тэрилтэтин председателинэн Уус Алдантан теруттээх, МГУ-ну
бастакынан бутэрбит Егор Михайлович Аммосовы талбыттара.
Уус алданнар бэйэлэрин дойдуларыгар сыйыаннаах дьонтго олус истин- санаа-
лаахтарын мин 1990 с. Саха АССР Урдуку Сэбиэтин XII ынырыылаах народнай
депутаттарын талыы бастакы альтернативнай, демократическай быыбарыгар билэн
турардаахпын. Кырдьыга диэтэххэ, быыбарга кыттартан улаханнык саллан улахан
толкуйга киирэ сырыттахпына, историческай наука кандидата, СГУ историческай
факультетын кафедратын сэбиэдиссэйин солбуйааччы А.Н. Жирков бэйэтэ этии
киллэрэн, миигин ейуур беледу салайбыта уонна ити быыбарга мин эрэллээхтик
Урдуку Сэбиэт депутатынан талыллыбытым, онтон куорат Сэбиэтин председате­
линэн талбыттара. Депутаттар истэригэр тэриллибит юридическай группаны салай-
бытым. Группабыт суверенитет Декларациятын, Конституциябыт (Терут Сокуону)
барылларын суруйууга элбэхтик кыттыбыта, сууйунэн сокуоннар барылларын бэ-
лэмнэспиппит. Государственнай тутул боппуруостарыгар элбэх ис хойоонноох улэни
ыыппытым ийин 1992 с. «СР норуотун хайаайыстыбатын утуелээх улэйитин» аатын
иггэрбиттэрэ. 1997—2002 сс. 17 №-дээх Муоматаады быыбардыыр уокуруктан СР
Государственнай Мунньадын (Ил Тумэн) народнай депутатынан талыллыбытым.
СР бастакы Президенэ М.Е.Николаев кемелейееччулэрин салайааччытынан,
СР Правительствотын Председателин бастакы солбуйааччытынан, СР Президе-
нин Главнай государственнай правовой управлениетын салайааччытынан, бастакы
солбуйааччытынан 8 сыл улэлиир сылларбар СР Президенин 1280 Ыйаадын, 2590
Дьайалын бэлэмнээн илии баттаппытым. М.Е.Николаев сорудадынан мин маннык
федеральнай тайымгга докумуоннары бэлэмнээбитим: 1) «Договор о разграниче­
нии полномочий между органами государственной власти Российской Федерации
и органами государственной власти РС(Я)» и 15 Соглашений между Правитель­
ством РФ и Правительством РС(Я) по отдельным полномочиям (1995 с.); 2) Россия
Президенэ Б.Н.Ельцин иккистээн Саха сиригэр кэлэ сылдьан Таатта ыйыадар
сылдьыбыта (1993 с.). Ыйыах кэнниттэн СР Президенэ М.Е.Николаев Россия
Президенэ Б.Н. Ельцинтга Саха сирин интеллигенцията 20—30 сылга репрессияда
тубэспиттэрин кэпсээбитэ. Сурун боппуруос ВКП(б) КК 1926—1928 сылларга ыл-
быт Уураадын кетуруу туйунан турбута. Б.Н. Ельцин Дьайалынан РФ Президенин
субэйитэ А.Н. Яковлев салайааччылаах Ыйаады бэлэмниир комиссия тэриллиби-
тэ. Саха сириттэн К.Е.Иванов, В.М.Власов, профессордар В.Н.Иванов, Е.Е.Алек-
сеев уонна мин кыттыбыппыт. 1994 с. муус устар 26 к. «О реабилитации якутской
интеллигенции, репрессированной в 20—30 годы» диэн Б.Н.Ельцин Ыйаада тах­
сыбыта. Итиннэ дадатан эттэххэ 2014 с., суурбэ сыл буолан баран, Россия Пре­
зиденэ В.В.Путин татар норуотун реабилитациялыыр туйунан Ыйаады тайаарбыта,
3) 1994—1995 сс. РФ Правительствота республика киин куората Дьокуускай куорат
социальнай-экономическай сайдыытыгар аналлаах икки Уураах ылыммыта.
Быйыл адабыт Петр Гаврильевич Данилов 100 саайын туоларыгар анаан бу ахтыы
суруйдум. Адабыт дойдутун олус ахтара, ытыктыыра, кини кэпсиириттэн курдат-
тыы таттаран улааппытым, улэ хайысхатынан утуруйтэрэн тэйиччи курдугум ийин,
Араас кэм бастын дьоно 383