Page 447 - 2-с Легей нэьилиэгэ

УУС АЛДАН УЛУУЬА

Рационализатордар
Илии ыарахан улэтин чэпчэтиигэ сатамньылаах уус тарбахтаах, толкуйдуур мын-
дыр вйдевх дьоммутун туспа ту тан кер yet) ук:

Кириллов Иван Петрович

1930 с. «Тыама» «Байдыманы» кытта холбойон, «Байдыма» табаарыстыба буо-
луутугар от охсор, мунньар косилкалары «Маяк» холкуоска уерэнэн кэлэн, бэйэтэ
бастакынан танан улэлэппит.
1933 с. икки бурдук баайар «самостигтары» эмиэ бэйэтэ тан мыт.
Уола Егор Кириллов: «Адам сана уедуйэн эрэр техникада сыйыаннаадын аайан,
рационализатор талааннаада. Ол курдук, трактор косилкатын бурууйун 30 см быйан
кедурэтэн 1 м 80 см онорон, 1 м 10 см эрэ урдуктээх ат косилкатын уларытан
(билинтги кытай тракторын охсорун сада) онорбут. Ол ийин элбэх аты тутан, ус
сменада уларыта сылдьан улэлэппит.
Хатыны иэдэр станок онорбута, онон сыарда сынаадан иэдэн тайаарар этэ. Ти-
миргэ эмиэ дьодурдаада, «Икки Куел Икки Ардыгар» олорор кэммитигэр уйанар
дьиэлээх этэ, онно бийиги одолор элбэхтик уочаратынан куетун куеттээн биэрэр
буоларбыт. Тулунада бастакынан Заболоцкай Гаврил Семеновийы кытта бастакы
стоговойу онорбуттара, водилатын тимирин Кэптэнигэ кэлэн онорбуттара».

Троев Иван Гаврильевич

Ыйыы сиэмэтин ыраастыыр тэрили — 2 сиэмэ ыраастыыр биэтинкэни иккиэн-
нэрин кэккэлэччи холбоон, биир мотуор эрийэн улэлэтэр гына онорбут.
2-лии ат сойор коле охсорун (косилкатын) холбоон, биир кийи 4-туу атынан
одустарар гына онорон, бастаан бэйэтэ содотодун 44 галаах Ампаардаах алаайы
одустаран рекорду кердербут. Солбойуннарарга 8 аты тутара.
2-лии ат сойор коле мунньарын эмиэ итинник биир кийи мустарар гына
онорбутунан, Дегтярев Василий Васильевич (Кыннары) мустарбыт. 4-туу чаас буо-
ла-буола аттарын уларытан сынньатан ийэр эбит.
Кукуруза ууннэриитин ирдэбилэ турбутугар, ону ыйарга тебетун элбэхтик
улэлэтэн тобулбут. Бурдук ыйар сеялканы утуктэн, кукуруза сиэмэтэ улахан буолан,
ыйар сеялканы маннык танмыт: суон турба кэбирэх матырыйаалтан онойулларынан,
МТС ыскылаатыттан суон беде тимири булан сиэмэ туйэр гына ууттээн, вал эрги-
йэн туйэрэр гына хайадастаабыт. Тарданан сэдэхтик тустун диэн, кукуруза сиэмэ­
тин опилкада былаан буккуйбуттар. Итини туйанан 1945 с. 10—11 га курдук иэннээх
Кута (Уейээ Билии аннынан) баайынада ыспыттар. Кукуруза айа куппатах эрээри,
ото силигилии ууммутэ, уут эбиллиитигэр улаханнык кемелеспутэ биллибитэ. Атын
баайыналарга эмиэ ыйыллыбыт.
Суейуну хотонно сылаас уунан уулатыыга сорудах буолбутугар, майынан ус си-
ринэн тимир иилээх 3 т уу киирэр уйаатын толкуйдаан онорбут. Оччолорго бэлэм
хаптайын суода. Кене саастаах тиит мастан (тоно ордук) долгучуоду сугэни батары
саайан ытайалаан хайытан баран, суоран хаптайын онортууллара. Икки мунньар
келуейэлэрин сарбынньахтарын быйыта сынньан ылаттаан, уйааты курдаан (об­
руч) туттарыыга туйаммыт. Сыбааркалаайын диэн уедуйэ илик буолан, хотуобай
втулкалары булан, сеп тубэйэр резьбаларынан туттартыыр эбит. Бу уйаакка ууну
кутуу эмиэ туспа толкуйу уескэппит. Онуоха, икки сытыары уйааттаах ууну уейэ
сыардалаах одуйунан таттаран тайаарарга анал кирилиэс онорон, буетун теле тардан
ууну ол уйааттарыгар кутуллара. Онтон МТС-тарга уу барар турбаларын сакаастаан
ыытаннар, куопсук курдук автопоилкалары суейулэр муннуларынан астахтарына уу
кэлэн, уулууллара.
1952 сылтан садалаан 60 см тиийэр диаметрдаах да майы быйыта эрбиир цир-
кулярнай эрбиини толкуйдаан, 4,5 ат кууйэ куустээх «ЗИД» цинковай мотуор

Араас кэм бастын дьоно 445