Page 1 - Кини бугун да хайа урдугэр
P. 1
Кыым 29.09.1992.с ' - ■" ...... ** , ., ■ , ,
3
Кини бугун да хайа урдугэр
Саха укулуччулаах поэта Сергей Васильев тереебутэ 85 сылын туолла
Сергей СтепановиЬы мин
Норуот дьылцатынан кыра одо сылдьан, аан бастаап эргиччи барыталаабыт
быЬыылаах.
Лоомтукада улуу Октябрь бы-
Кэлин Сергей Степанович
рааЬынньыгар таЬырдьа радиода улэлиир сылларыгар
—————— олороро — он'оЬуллубут трибунада тура- Ymyo вйдвбуллэри оройуонтга да, куоракка да
рын кербутум уонна тыл мэ
рии истибитим. Мин оччотооду керсуЬэр этибит, уруккуну-
хойуккуну ахтыЬан кэпсэтэр
Сергей Степанович Васильев 1907 с. баладан улэлээбитэ. Кэлин радиокомитекка улэлии сыл ейбер кини урдук копе бит. Кэпсэтиибит биир темата
ыйын 25 кунугэр Бородой улууЬун Суотту дьан, 1975 с. ыам ыйын 11 кунугэр албутэ. Ол у нуохтаада, хара бараан ис хаалларбыта гражданскай сэрии албан
нэЬилиэгэр уерэдэ суох, дьаданы кэргэнтгэ кун мин Алексей Бэрияктыын кини дьиэтигэр ирбэх сирэйэ, чодулуччу кербут аатырбыт геройа Г.О.Петров-
тереебутэ. Бииргэ тёреебуттэр тохсуолар, онтон баар этибит. сытыы харахтара, долгуннаах Халлааскы туЬунан буолара.
алтата уол,. уЬэ кыыс. 13 саастаадар оскуолада Сергей Васильев эрдэтээди суруйуулара хойуу хара баттада, онгуката ты- Кинини олус ытыктыырын
уерэнэ киирбитэ. Муру оскуолатыгар уерэнэ П.А Ойуунускай аатын кытары ыкса сибээстээх. алга урэллэнниирэ инэн хаал- иЬин, биирдэ мапнык этэн ту-
сылдьан, пионерскай этэрээт маннайгы 1929 с. суруллубут “Арамаан артыала” диэн Сер быттар. Тыл этиитин ис председателинэн саггардыы мен Иванович биирдэ хонтуо- да буоллар, мин кинини ытык- рардааотгын:
баЬаатайынан буолбуге. Сытыы тыллаах-естеех гей Васильев поэматын Платон Алексеевич, олус хоЬоонун ейдеебетедум иЬин, улэлээн эрэр кэмэ этэ. Онтон ратыгар олорон ханнык эрэ тыы, сургуйэ саныырбын биир — Сергей Степанович, Хал
уерэнээччи. • > урдуктук сыаналаан, утуе мааны тылынан араатардаабыт дьонтон барыла- ыла кинини ханна да кербутум дьыалада “С.Васильев” диэн да мунуутэдэ умнубатадым. лааскы туЬунан аны туох сан-
1930 с. Дьокуускайга учуутал техникуму? алдаан,-поэма кун сырдыгын кереругэр, бэчээт- рыттан лаппа чорбойсн, уьа иЬин, эндаппэккэ билэр буол- илии баттаан эрилитэн баран: 1953-1955 сс. “Кыым” аалааххыный?
бутэрбитэ. Студенныыр сылларыгар аан тэнэц 1ахсарыгар кемелеспутэ. Саха советскай илиитин куерэлдыгг. н, бат- бутум. Одо сааска бастакы “Сергей да, Семен да биир” ди- хаЬыат редакциятыгар кэккэ- — Дьэ сепке этэдин. — диэ-
маннашъптан обще ст ник быЬыытынан бил- поэзиятыгар бу “Арамаан артыала” поэма аан тадын ерутэ анньынан, уоттеах- керууттэн оннук умнуллубат м кулэн мичилийбитинэн гу лэЬэ хосторго улэлээбиппит. битэ кини. — Чахчы учутэйдик,
лэн-кестен барбыта. Кини общественнай-пол- м’ннайгы беден' айымньы этэ. Киэн' аадатпы теленнеех тыллары мэ-тыына учугэй ейдебулу хаалларбыта. ран кэлбитэ уонна Сергей Сте Кини тыа хаЬаайыстыбатын от- дьоЬуннаахтык суруллуон
итическай улэтин букатын эдэркээн сааЬыттан 1 .гинник биЬирээбита, ылыммыта, таптаабыта. турарар билшпгэ диэри'харах- Оччотоодуга нэЬилиэк Сэ- пановиЬы утуктэн баттадын делыгар, мин партийнай отдел- септеех киЬи. Ол гынан баран
садалаабыта. 22 саастаадар тереебут улууЬугар Кини ким хайа иннинэ “Аччыгый уол” диэн пар костер курдук. Кини оччодо биэтин секретарынан улэлиир ерутэ анньына-анньына “араа- га литературнай сотрудниктар мин сааЬым, доруобуйам урук-
сир тунэтигин ыытыспыта, бастакы колхозтары ■■ йюонунан романы аан бастаан суруйбута. Кини Мэнэ-Хаггалас оройуонун Сэ- миигиггэн лаппа ада, сэриигэ тардаан” киирэн барбыта эмиэ этибит. Тэте дуоЬунастаах дьбн кулара буолбатах ээ...
тэрийбитэ. Сергей Степанович Мэнэ-Хаггалас, учугэй публицист, очеркист этэ. Бэрт сытыы 61.ЭТИН ситэриплээх ко'чггетын баран елбут тастын' убайым Се субу баарга дылы. Аны сан- быЬыытынан, улэбит-хамнас- Халлааскы туЬунан суруйуу-
Ньурба оройуоннарып Сэбиэтгэрин ситэриилээт боппуруостары туруорара. Холобур, сылгы иити- аатахха, улэттщэн сибээстээн, пыт туЬунан кэпсэтэрбит кэм- лардаадын билэр этим уонна,
комитеттарын председателинэн хас да сыл устата итин, сайылык, суол тустарынан туруорбут боп- райсовет председателин элбэх- нээх буолуо дуо?! Уксун кини бадар, ону кэнэтэн, тумэн туту
ситиЬиилээхтик члэлээбитэ. Билигин даданы ити пуруостарын ты а сирин олохтоохторо билигин да тик керер-истэр эбит. Ол иЬин кэпсиирэ, ардыгар субэ эрэйэр эмэни бэчээттэтэрэ дуу, диэбит
оройуоннар таг" ара Сергей Васильев ейдууллэр, умнубатгар. киниэхэ кутун-сурун туттаран, курдук, “Бу хайдах буолуой?!”, санаабынан ыйыппытым. КиЬи
улэлээбит 'ылларыг лган-санаан айараллар, Мин тереебут норуотум тапталлаах поэтын, улаханнык умсугуйан, салайа- “Эн туох дни саныыгын?” диэн санаата туохха да туолбат диэ-
махталларын этэлхэр. ласта да Саха Киин Ситэ- П.А Ойуунускай аатынан республик атаады бири- аччытын курдук буоларга ыйыталаЬар буолара Эдэрбэр, биккэ дылы, итини бадас
риилээх комгггетчп лилиэнинэн, Саха АССР эмийэ лауреатын Сергей Васильевы, туорт бадарара бэрдиттэн мин убай ахсыммар гэптэрэн: “Ээ, опон дьодойон санарбыппын кэнни-
Верхов найСоветтгнд:п;,татынан, ССКПуобала- маннайгы народней суруйааччылар утуе аатга- ым артистаан ылбыта чахчы. оннук буолуохтаах” диэтэхпи- ки эмсиммитим. Улаханнык
стаады уонна куоратгаады комитеттарын чилиэ- рын кытары тэбис-тэнтгэ, кэккэлэЬиннэрэ аат- Тас керунунэн, тутта-хапта нэ, убайым одонньор: “Эс, бу да
нинэн быыбардана сылдьыбыта. таан тураммын, саха норуотуц биир бастьпг, чу- сылдьарынан, кэпеэтэринэн- киЬини додор”, — диэн кулэн, ыалдьа сылдьарын билбэтэх-
пин, онтон уЬаабатада.
Сэрии кэмигэр Чу >а чы оройуонун колхозта- луу суруйааччытынан аадабын, сыаналыыбын ипеэтэринэн, улэтинэн-хам- тиистэрэ кэчигирии туЬэллэрэ. Дьининэн, кини сада Халла-
ахтарын кеЬеруулэрин себулээбэтэдин иЬин, уонна кини елбег-суппэт, чадылхай аатынан ки- наЬынан, “Сергей Васильев Тыа хаЬаайыстыбатын бары аскыны урдуктук туппут, до-
Сергей Васильевы советскаи-партийнай салайар эн тутгабын. Уон сыллаадыта анаан суруйбут дуо?!” дэтэн, оччолортон боппуруостарын, ордук бурдуту стойнайдык сыаналаабыт уонна
улэттэн тэйиппиттэр э, букатыннаахтык iyopan- хоЬоонум “Кыым” хаЬыат аадааччыларыгар аатырбыта-сурадырбыта. Ханна ууннэриини, сылгы иитиитин, элбэхтик сырдаппыт суруйаач-
пыттара, сойуолааЬыпа тубэспитэ. тиийиэдэ диэн эрэнэбин, хоЬоон республика бэ- да сылдьыбытын иЬин, суола- улэ тэрээЬинин учутэйдик би- чы суох. Холобурга, “Адыс кы-
Кини Саха сирин Суруйааччыларын союЬун чээтигэр тахса илик. иийэ биллэрэ, кими бадарар лэрэ. Командировкада сырыт-
бырабылыанньатын эппиэттиир секретарынан кытта тэнпээдин курдук кэпеэ- тадына, хайаан да проблемнай рыылаахтар” диэн кинигэтит-
тэн маннык строкалары да
улэлээбитэ. Манна улэлии сылдьан Ойуунускай Иннокентий АРТАМОНОВ, тэн, тылын-еЬун ылыннаран, боппуруостардаах, практиче лыэхха:
“Ньургун Боотур” олонхспун подстрочнай тыл- . \ поэт. итэдэтэн, улаханнык аегьшиа- ский этиилэрдээх буолара Он-
"... Мин кинини (Халла-
бааЬын огготторбута. “Кыым” хаЬыакка эмиэ рар эбит этэ. Ону Кзнники утуе тукатын оччотооду “политикада аскыны) кытта ердеодуттэн
уелээннээхтэрэ бигэргэтэллэ- сеп тубэспэт” диэн туора-быйа билеэрим. Ис сурэхпиттэн
Иннокентий АРТАМОНОВ рэ. соттохторуна эбэтэр ытыктыыр испит додорум этэ.
Тыа оскуолатыгар уерэнэ мулурутэн-халарытаг реда>щи- Кинини кытта хайа бадарар
сылдьан, кинихоЬооннорун эл- ялаатахтарына, улаханнык хо- тубэлтэдэ одолуу ойон туран
Сергей Васильевка бэхтик аадарым, нойосуус да дыгар критикалаЬан, кэпеэтэрим. Кини аатын били
мойоро, кэри-куру буолара. Ар
билэрим. Тыыллымада сылдьа-
рыгар нэЬилиэк олодун, исто- себулэппэт да буолара. гин даданы суЬуехпэр туран
эрэн ааттыыбын”...
Манчаары от курдук Ол буолла — эн дьолун-. риятын диршгник инэн-тоион Билинтги тургатэтии, ула- Дьэ дьикти! Халлааскы
уерэппит, элбэх уелээннээхтэ- рыта тутуу бириэмэтэ киниэхэ олбутэ хас да сыл ааспытын
Кыыдааннаах кыЬыны рин кытта билсибит, олус да сеп тубэЬиэ эбит. Кини кэннэ Сергей Степанович ки
Манчаары ньургуннуу, додордоспут. Ол тумугэр ыраады, киэни эргитэ саныыр
Кыйдаа тын" хорсуннук, нэЬилиэк олодор сыЬыаннаах буолан, олох инник куенугэр нини суЬуедэр туран эрэн аат-
Махталлаах ырыаба тыыр. КиЬини мантан ордук
Санаттык куех сааИы. хас да хоЬооннору, ол иЬигэр эрэ буолбакка, лаппа урутаан хайдах ытыктыахха, кэриэсти-
Уйэ саас уруйдуу “Партизан Халлааскы”, испит диэхпин бадараоын. “Кэ- эххэ себуй?!
“Туекун Быллаат”, “Сэтгэ ту- рэ уларыйыылардаах, чахчы Сергей Степанович улахан
Хас биирдии хоИоонук, Бар дьонуьг ыллаата. руйа”, “Тулаайах Уйбаанчык” учугэй олох кэлиэхтээдин” психолог этэ. Дьонуг олус билэ-
Хас биирдии поэмак -диэннэри суруйан, “Мэнэлэр билгэлиирэ, ол туЬунан кэпсэ- рэ уонна таба сыаналыыра. Ол-
Кэриэстиир эн ааккын хайа урдугэр” диэн киншэти- тиигэ аЬадастык этэрэ. да иЬин Халлааскы норуотун
Олорбут оловук — гэр киллэрбитэ. Ити кинигэ Оройуон, куорат Сэбиэггэ- иннигэр отгорбут угуетун таба
Тереебут норуоппут, аата ес хоЬооно буолан, би- рин ситэриилээх комитеттарын ейдуур буолан, киниэхэ ити
Эн улану oxcyhyyw. линтгэ диэри туттуллар. председателэ курдук эппиэтгэ- курдук сугуруйбутэ чахчы.
Ол аата эн бааргын, Ада дойдуну кемускуур Улуу эх дуоЬунастарга сылайары-
Уйэбит хардыытын, БиИиги Сэргэйбит! сэриигэ сылдьан, иэспин элэйэри, бириэмэни аахсыбак- Н.ВАСИЛЬЕВ,
телеен, дойдубар эргиллэн кэ- ка улэлии сылдьан. х кздах бы- сэрии уонна улэ ветерана,
Кэм-кэрдии аа!1ыытын лэн баран, Сергей Степано ыс-арыт булан, ырыа-xohoon
1977. виЬы кытта дьэ учутэйдик бил- суруйарын билшпгэ диэри cogo журналист.
Тулуйда cypyiiyyir.
сибитим, истинник керсер саныыбын. Apaaha, кини угус
уонна кэпеэтэр буолбуппут. Ол тугэннэргэ утуйарын умнан.
iqcd ырукл. rni ■ :»н пт.стлсйм эдрь-
