Page 2 - Олонхо ологор дьулуспут, охсуспут уонна тутуспут
P. 2
«MYPY САЬАРБATА» 3 Балацан ыйын 25 кунэ, 1997 сыл.
поэт, патриот, салайааччы—Байылайап эта чахчы-бааччы
Мин 1924-25 сыллаах- биир сыл ийинэн тутан1
ха Муру оскуолатыгар бутэрэн’. 1935-36 сс. улэ- ; Бийиги улууспут хайыатын урукку редактора,-
уерэнэ сырьгттахпына, цэ киирбитэ. Мин ити: поэт, журналист Василий Титов С. С. Васильев —
Сергей Васильев Суотту •зацана, оскуола директо- Борогонскай 85 сылын Корее «Сахаада» 1992
начальнай оскуолатын бу- рынан улэлээбитим. Сер сыллаах 38 №-гэр бэчээттэппит суруйуутуттан
тэрэн кэлбитэ. Кини мии- гей Васильевтыын пед Сергей Степановийы кытта бырастыылайыы, ти-
гяттэн икки кылаас ур- техникумгга, 1939-40 сс. йэх суолугар атаарыы тугэниэриттэн аацааччы-
дуку уерэммитэ, саайы- нединститукка биир. кэм ларбытын кытта билийиннэрэбит.
нан икни аггар сыл аца ггэ уерэммиппит. Аг,а дой ххх —————————
эта. Сергей оскуолаца уо- ду сэриитин сылларыгар
рэиэ сылдьан Анисифор кини дойдутугар, Суоттуга, Василий ТИТОВ
Бурцев диэн табаарыйы- тахсан учууталлаабыта.
ныын угустук xohooH су. Ити сылларга олон-холо-
руйаллара. Кинилэр сэт- ру былыргы куну-дьылы Сэргэх сэбэрэ
тис кылаайы бутэрээ ба билгэлээйин угэстэрин хо-
ран. Дьокуускайдаацы муйан, кинигэ бэчээттэп-
педтехникумгга кинрбит- питэ. Кини мин убайбы- Y0P АЛТА ТУРУ И А наах хойоонноох, илбис-
тэрэ. Иккиэн уйулуччу наан, Ленин ордена кава ...Ол сарсыарда" эрдэ тээх иэйиилээх улахан
у чу - эй дик уе рэм м и'гт эрэ, лера Петр Васильевич туран кулуупка кэлбитим. кийи дии саныырым мин
Сергей тыллаах-естеех, Даниловтыын чугастык Кун тахсан, куех’ урсунтга еруу дацаны... — Буетур
активней уерэнээччи этэ. билеэр этилэр. Суруйаач- куорэгэй ыллыыра. кэрип ацонньор ун-а цлнитигэр
чы Ийэ дойду кемускэли- тыавд кэйэ этэрэ. Тпэр- тайацын куерэччи тутан,
1928—1929 сылларга
Дьокуускайга уерэнэр кэ- гэр охтубут буойуттарга гэггн-э утуйбатах ойон- эргиллэн кулууп куннээх
анаан Ильмень куелгэ ньоттор олороллоро. Фо- тиэргэпин диэки бара тур-
мигэр хойоонноро рес кыргыйыы туйунан бал- йе$а дьуйуурунайдартан бута.
публика хайыаттарыгар
бэчээттэммнттэрэ. 1930 ладаны суруйбута. Оччо- ураты айыйах кийи баара. «Сэттийэ ити бэйэтэ
порто Петр Васильевич Буоларын курдук чуумпу.
сыллаахха III курсун опта Аллайыаха оройуонугар кэри-куру туттуу... сытаахтаатаца дии!» Улуу-
бутэрэ илигинэ, У ус-Ал OnYona урдунэн сарсыар-
дан оройуонугар уерэх райсовет председателинэн Редакцияйа оруутун дааггы куп-куех халлаан
салаатын сэбиэдиссэйпнэн улэлиирэ, кини А. В. Ам- сылдьар, былыргы уонна сымнацастык орутэ тыы-
моемвтан кердейегг. ма сэдэх хаартыскалары ир-
анаабыттара. Кини рес нарга дылыта. Кырдалы
публика общественнай монт айыытын чэглэн дээн мунньар, сонордойон тула умуеруспут уеттэр,
улэтигэр угустук кыттара. ун-уоцун туундараттан бул- айанныыр дьаллыктаах иирэлэр хамсаабакка хон--
Ол курдук 1929 сыплаах- ларбыттара. Муосчут Аким Буетур Васильев оцон- куйан тураллара. Кинилэр
Бурцев саха ггоруотун ньор сэн’ийэтин бытыга
ха сир уллэйигэр ЯЦИК кпмниин эрэ букатын-
боломуочунайа буолан олоцун кердорор, «Ытык туртайан, дьойус бэйэтэ наахтык бырастыылайар,
Уус-Алданчга сылдьыбыта. Ильмень» • айымньынан дьулурва сойустук хааман куттуун-сурдуун куоспут,
Онно II Олтеххе сир ул- уус-уран ойууну онорбу- утары кэлбитэ. туоххайыйбыт курдукта-
та. " Ити Ильмень куел
лэйигин ыытыыга мин су- кыргыйыытыгар тыынна- — Сэгээр, тахсыах эрэ! ра...
руксуттаабытым. Сайыи — диэбитэ кини. Ойон- БЫР АСТЫЫ ЛАЬЫЫ
депутаттар сир уллэйигин Тыл кууЬугэр рын толук уурбут буойут- ньорум миигин кулууп
тар сырдык кэриэстэри-
биэдэмэ'пин бигэргэтэр гэр анаммыт ейдебунньук кэннигэр илпитэ уонна Совхоз,1 нэйилиэк са
мунньахтарыгар Сергей бэйэйээ вертолет туспут лалтата ол курдук бил-
— бэлэх буолбута., Вэлэ-
кыттыыиы ылбыта. Олох- итэ^эппитэ ци Уус-Алдан оройуонуя кырдалын диэки тайах либэтэцэ. Ол да буоллар.
jro'ax баайдар, кулаактар майынан ыйан кэбиспитэ. ити дьон ханна сылдьал-
сир уллэйигин себулээ- улэйиттэрин ааттарыттан — Керейун? лара, тугунан дьарыкта-
Нг?городНкай уоб-алас
бэккэ, мунньады ыйаары. — Керобун, — диэби- наллара биллэрэ. Прави-
биэдэмэйи ылынымаары рерге тиийэ барбыттарыи цын. Э'н-инэ бэйэлээх утар- олохтоохторугар туттарар- тим тугу «корербун» ой- тельственнай комиссия
холобурдаан олус уох- сааччылары ©ре кердер- га быйаарыллыбыта. Ону
эрдэттэн он-остуу, айдаан дообетербун дацаны. председателэ М. П. Габы-
беце буолаллара. Мун- таахтык-теленнеохтук эп. бекке, хам этэн кэбийэр партия уобадастаайы ко ’— Дьикти дацаны буо- шев. поэт Моисей Ефи-.
ньахха улуус бэрэстэбии- питэ. Оцонньоттор им-ньйм кыахтаацын билбитим. митета маннык улахан лар эбит! Бу орто дойдуга мов дьайалталара, тыл-
тэлэ биэдэмэйи аацыах- 'барбыттара. Сорохтор сон- Уус-Алдан оройуонуя бэлэйи Саха сирин аатыт- уйуннук салца быйыыты- лар«(-естере дьон санаа-
тааца. Онно мустубут баай «орун кыбына-кыбына уерэцин салаатын еэбиэ- йыахпар диэри олордум. тын кетехпутэ. «Сэргэй-
дар, кинилэр куомуннаах- тахсан барыталаатылар, диссэйинэн . улэлии сыл тан туттарарга быйаар- Кер эрэ, оцолор киирэн битин» Саха норуота чах
тара куугунэйэ. айдаара Мунньах тумугэр сир ту- дьан, Сэргэй оройуон ха. быта. улахан комиссия i ургутэн кетутэн кэбисти- чы да кундутук саныыр
олорбуттара. Мин Сергей ггэтигин биэдэмэйэ биир йыатыгар улэ-ха«1нас, тэрилли&гтэ^ - - Комиссия1 лэр. ■. *---- абат», диэн, эрэх-турал
Степановичка, бука биэдэ- санааиаи ылЫныллыбыта. олох итэцэстэрин-быйа- састаабыгар Сергей Васи- — Тугу? туттубуттара.
мэйи бигэргэппэт, дьыа- Сергей Степановийы цаетарын кулэн-элэктээн льевтан ураты Н. Н. Чу — . Туруйалары... Бырастыылайар кун-
лапы тоцор буоллулар мунньах кэнниттэн Суот- суруйарын ейдуубун. Сы совской. Д. Д. Оллонов, — Нуо?1 чаас ыган кэлбитэ. Атын
диэн куттанар санаабын туга тиэрдэн биэрэргэ ты ы суруйуулар быйыы. П. В. Данилов, Т. Д. Сив — Кун сан-а тахсыыта нэйилиэктэртэн дьон-сэр-
эппитим. Онуоха кини. миигин сорудахтаатылар лаахтара. Ол кэмггэ оЦои- цев, А. А. Бурцев уо.д.а.1 бэцэйээ Сэргэйи керсубут гэ тоцуорусцута. Элбэх
кырдалбытыгар алта ту- ийирэх тыллар, ыар-ну-
«Септеех харданы биэ- Арыьтлаах Буулуура, диэн ньоттор Сергей Васильев киирбиттэрэ. Новгород руйа туйэннэр хайыыта- йэр, кутурцан санаалар
риэхпит», — диэбитэ. Мин ааттаах аты биэрдилэр. тыл этэрин бэрткэ себу- ский ‘ уобалаС салалтата йан аймалцан боцот© этэ. элиэтээп ааспыттара. ■ Ону
мунньахха урукку сири Иккиэйэцин, Сэргэйдиин лээн истэллэрэ. «Олбут ити бэлэйи урдуктук сыа- Дьикти, аны хайан да ха- барытын тийэр кыаллы-
т'ыламмат кветууну кор- бат.
тун-этии, уллэрии ТЭ1ГЭ айаннаатыбыт. Yc кейу да кийини ендеггнетэр налаа’н, Новгород Крем- бекке хаалаахтаатьнг! -
тылладх |кийи»,— диэн Кулууп дьиэттэн та-
суоцун, икки дьадаггы ки- айаннатан, Суоттуга, 1?0- лигэр кердеруугэ туруор- оцонньор кырдал диэки йааран дьэрэкээн кебуер
йинэи . холобурдаан тыл ре Бастаахха, Сэргэй дьиэ- этэр буолаллара. бута. корон турда. тэллэхтээх айацае кузовка
эттим. Ону улаханнык тигэр т'дийдибит. Сергей С. С. Васильев Мэн-э- Сергей Степанович ура — Кырдьык да дьикти сэрэнэн-сэрэнэн хоруобу
баарды оггостубатылар. Степанович ол туун аны Хан-алас райсоветын ис- эбит. «Yep сэттэ туруйа!» уурабыт. Веноктар, тыын-
ты ейдеех, утуо майгы-
Онтон Сергей Степанович Ала Соболооххо эмиэ сир лолкомун председателинэн — мин тоцо эрэ ити поэ- наах сибэккилэрл. Дьон
лаах,, киэгг, дирин- санаа- маны санаан кэллим. — уйун уонна хальн£ халца-
тыл эттэ. Онно сири ту тун-этигин мунньацар бар- хас да сыл улэлээбитэ. лаах кийи этэ. Тоцо сэттэ буолбатахта- йата Суотту уйун бейуе-
н-этии революционней быта. Ол курдук ити са- Ол кэмн-э Майаца, оро- рый?— аны мин айахха лэгин уулуссатынан су-
Георгий ДАНИЛОВ,.
суолтатаацын туйунан, йын I, II Суоттунан тох- йуоиига элбэх тутуулар киирбиччэ сан-а аллайдым. буллар. Аара Сергей Сте
САССР утувлээх Кийим кохсун этиттэ. панович уврэцин бутэрэн
республика сорох оройуон- тело суох сылдьан, мун- ыытьгл лыбы|тГара. Холо.
учуутала. — Тукаам, сэттийэ нти тахсан, аан бастаан учуу.
нарыгар кулаактар, баай ньахтары ыыппыта Мии бур. райсовет дьиэтэ, ку бэйэтэ сытаахтаатаца дии... таллаабыт Кыйыл Кыр
дар бастын- сирдэриттэн итиннэ билбитим, ИТЭЦЭЙ- лууп, Тен-улугэ икки Хаартыскайа: С. С. Ва — сэн-ийэтин бытыгын дал оскуолатын тиэргэни-
матымаарылар оннооцор битам: кийи тыла куус- этээстээх оскуола. Тен-у сильев Ньурбаьа улэлиир тан-нары имэринэн баран,
сорох активистары еле- тээцин. суду суолталаа- ду оскуолатын дьиэтин кэмигэр. — Кинини чахчы да сэт-
в-ээх тыллаах, хомуйун. (Бутуутун 4-е стр. кер).
(Бутуутэ. Иннин 2 стр. кер), Ойуунускай аатынан би-
риэмийэни ылбыта. Ону Убай Сэргэй буоллаца буолуо сылгы- лугар атаарар тугэмми-
лын» айбыта, Аца дойду «сахатымсыйыылаах, Иль- ны тэнитиинэн, ходуйа тигэр элбэх кийи мусту-
сирйн он-оруунан, сайы- бута, истин-.ийирэх тыл
сэриитин бастакы сылла мен-н-э, сэриигэ ан-ардас
рыгар дьону куурдэр. ес- сахалар эрэ кыдыллыбыт- 80 саайын туолуутун бэ- историческай Ильмень лыктаайыны тэрийиинэн лар этиллибиттэрэ. Убай-
тееххо ehy-саайы иитэр, тарын курдук, санаа ту- лиэтиир керсуйуугэ ман- эн-эригэр саха буойутта- сибээстээн кийи сэггээрэр гбытын мырааныгар ил-
сытыы кылыс тыллардаах йуулээх айымньыга би- нык ахтыбыттаах: («Сер- рыгар уйэлээх ейдобун- элбэх боппуруостарын ке- дьэн ийэн, уерэммит ос-
«).Кы.чбан'наа эрэ, кылы- риэмийэ бэриллэр дуо?» гей Степанович олус да ньук туруоруллубута Кэ- тохпутэ. Ол ахсын уейэ куойатыгар Цбилигин бэ
йым», сугэ-балта, сен- ну- диэн са'ггалар-ин-элэр тах- айацае, оцолуу истин- уе- нэцэйин дацаны ити уу- салалта субэтин-соргутун, йэтин аатын сугэр Суотту
йэр тыллардаах «Анда- сыталаабыттара. Тустаах руулээх кийи этэ. Кини нэр келуенэцэ угуйу ей буойуутун - хаайыытын 8 кылаастаах оскуолата)
ылыммата, хайдах коре- таарыйан аайаары, сууйу-
цар» поэмалары суруйта- кийиэхэ ити олус ыарахан уербутун, санаата кете- детуе... рунэн бэйэтин санаатын
лаабыта. Кыайыыны буолуо. Оччолорго уба цуллубутун хаста да кор- нэн кийи иккилйи кэккэ-
буттээхпин. Кийи тэнчгэ -лдэр саапыттан улуус, туруорсара, Итинник ун- нэн субуйан истэхпитинэ,
«Ыйыацынан» уруйдаабы- йым Г. П. Башарин-н-а
та. Олох сайдыытын; Дьо улаханнык махтанара: уореэр. Бутэйик уеруутун Республика тайымыгар нъуктаах диирсиилэртэн оскуола олбуорун диэ-
И. А. Ойуунускай ааты- салаиар улэлэргэ сыл- убайым доруобуйата эн- киттэн суунэ хрлорук
куускайга водопровод «Норуотугар дирин-ник
киириитин аан бастакынан ытыктанар. дэгиттэр киэн- нан бириэмийэ лауреата Дьыбыт буолан, олоцун чирээбитэ. ейе-санаата ытыллан тахсан, тыайаан-
«Кылбайыйар кыраан УУ- билиилээх ученай сурэх- буодбутун кэннэ кербу- Устатыгар итэцэскэ-быйа- ууйэ-хаайа тутуллубута. ууйаан. субу чугайыахча
тукан» керсубутэ, магг- пэр ер сеггерден сылдьы- тум Онно керсен баран, Баска мэлдьи эйэлэйим- Кэлин ону бэйэтэ да би- буолан ийэн, тус илин
«бассабыыктар, дьин-нээх ™этэ суох, меккуердээх данэр бурл.бута: «Улэм
туораан, мыраан сирэйи-
найгы хойоонунан романы быт айымньыбын кун си бассабыыктар, хор, били- боппуруостары сытыытык угус, бацам байаам да, гэр турар бэстэр лабаа-
'••Аччыгый уолу» эмиэ ки рин кердербуппуп УРДУК-
ни суруйбута. «Ытык Иль тук сыаналаабыта, сургэ- •гин да бааллар эбит’ээ». туруорсар публицист, YMYPY туппаф .буоллум», ларьтн кумалаан, убайым
дий-дии, илиибин эрЧим- журналист быйыытынан диэхтиирэ. «Уктэнэр СИ кемуллуехтээх сирин диэ
мень» диэн маггнайгы бин кетецер». Сэргэй нээхтик тутрн, едэрдии норуотугар киэн-ник бил- РИИ олус чугайаан кестер
балпада-иоэма эмиэ ки- Ойуунускай баральефтаах чацылын-наабыта». I-рини- лэрэ. Кинини куорат уон- буолла»,— диэн кехсун ки куугуйуу ’ турбута.
ниэнэ. Бу айымньылар значогун (бириэмийэтигэр лэр Г. П. Башаринныын на тыа сирин олохторо- этиппэхтиирэ... Итиннэ хайдах эрэ «айыл-
дацаны убайым олох ор- бэриллибит) туохтаацар ейдойер. бэйэ-бэйэлэрин дьайахтара чугасайыыла- Убайым улэтин .угэни- ца кытта яйманар кийитэ
гуйар. уейугэр, мэлдьи да кундутук саныыра. РЬ1Н туйунан теория олох- гэр сылдьан елер охтуу-
инники кирбиигэ сылдьы- «Ойуунускай баар эбитэ ытыктайар этилэр. • хо ыпеан биэрбэт ары- тун охтубута. Саха лите- эбит» диэн санаа «кылам»
бытын туойулууллар. буоллар, олон-хббут эрэ гынан ааспыта.
Сергей Степанович тыалайыыта долгутара, ратурата етерунэн кесту-
С. С Васильев «Ытык буолуо дуо, олохпут бут- «Ытык Ильмень» балла- итини олох сайдыытын бэт сутуктэммитэ. , Сергей ВАСИЛЬЕВ,
Ильмень» балладатын туун сайдыыта ырааппыт датыттан кыым сацан, куемчулуур биир сурун Убайым кемус ун-уоцун
ийин Саха суруйааччыла- буолуо этэ»,— дэтэлиирэ. улуу Новгородь! кытта до- мэйзй быйыы,тынан сыа- кетецер кулуктээх кумму- пенсионер учуутал.
рыттан бастакынан П. А. Г. П. Башарин убайым цордойуубут оло|хтонон', налыыра. Ол да ийин тугэр, кинини тийэх суо Тумул бойуелэг».
