Page 1 - Поэт, общ деят
P. 1

2 стр.                                         «НЬУРБА                                            -1997 сыл, алтынньы 14 кунэ. № 123- (7656).

                   Поэт, общественной деятель, патриот




          Саха бастакы келуенэ поэттарытган биирдэстэрэ,   ка бэйэтин айар, тэрийэр талаанын кердербутунэи   пай дьыала котуруллубутэ, дуойунайыгар теттеру
        общественная деятель, тэрээйиннээх салайааччы   барбыта. Ньурба дьонун оччотоору олобуп, сирин-дой   киирэригэр уураахтаммыта. Ол гынан баран, Сергей
        Уонна сахатын норуотуп дьикнээх патриота Сергей   дутун чинчийэн кербутэ, улуус быйаарыллыбатах бон   Степанович улэйиттэр депутаттарын куораттааБЫ Со
        Степанрвич Васильев — Борогонскан теревбутэ    пуруостарын таба кербутэ. Инньэ гынан норуот оло   ветын исполкомуп председатели!! дуойунайын салгыы
        90 сыЛ|ын республика урдунэн киэнник бэлиэтэнэр.   гор тыын суолталаах тутуулары саьалаабытЫнан бар   рыттан аккаастаммыта. «Игэбэйи кердэеччулэр, опои
        Киниэхэ кэриэстэбил куннэрэ Уус-Алдаина, Дьо-   быта. Кини ус сыл кэрин*э улэлээбит кэмигэр Ньур   маиаи баайсааччылар сип биир баар буолуохтара, куо
        куускар куоракка, Мэиэ-Ханаласка ыытылыииы-    бара РИК дьиэтип, культура уопиа сынньалан’ паар   рат курдук улахан хайаайыстыбаба араас итэбэс баар
        лар. Бу кунпэргэ кипи эдэр эрчимин, сурэвин то-   катын, Ньурба 1 №-дээх оскуолатын, баанньыгы, ти   буолуОБа> диэн быйаарбыта кини аккаастаммыт бирн
        ленун биэрэн улэлээбит киэн' Ньурбагын улууйу-   пс«:рафияны, ветлечебницаны, ogo дьаайылатын, пио   чиинэтин.
        гар бэлиэтэнэр.                                пер лааБырын, бурдук кутар пууну, сортовой учааста   Сергей Степанович горсовет исполкомун пред
       Сергей Степанович Васильев 1907 сыллаахха бала   гы, хас да лааппыны туттарбыта. Онио олус кетеБул   седателин дуойунайыттан уурайан баран, оскуола ди
      |>ан ыйын 25 кунугэр Боровой улууйун, Суотту нэйн   луулээхтик, утуйар уутун аБыйатан, ураты бэринии   ректорынан, радиова, хайыакка айар Союзтарга улэ
      лиэгэр уррэ^э суох дьаданы кэргэннэ-. . тереебутэ.   лээхтик улэлээбитэ. НьурбаБа улэтин саБалыырыгар   лээбитэ. 1943 сыллаахха Саха советский суруйааччы
      Бииргэ тереебуттэр тохсуолар, оитон алтата уол, уйэ   кипи туох санаалаавьш маннык тылларыиан эппитэ:  ларын Союйуп тэрийэр комитетын энпиэттиир секре
      кыыс, Сергей Степанович ацата Степан Еремеевич        Манна паарката айыахха,                      тарынан анаммыта. Кини бу дуойунаска 20-чэ сыл ус
      туЬунаи: «Авыйах саггалаах, сытар ына^ы туруорбат.    BaapagaA тутуута ыытыахха!                   тата улэлээбитэ. Тнрообут дойдутун дыигпээх патрио
      ibiMiiagac, кпэи-куои, дьоп этэринэн туруору куустээх,   Арыллар аарката анньыахха,                тун быйыытынан Aiya дойдуну кнмускуур Улуу сэркн
      будьурхай баттахтаах, уггуоБунан улахан кийи эта»     Куулэйдиир суолла тэлиэххэ!.                 сылларыгар кыайыы ийин активнайдык улэлээбитэ.
      диэн суруйбута. Оттон кипи ийэтэ, «учгуоБунан кыра,   Сергей Степанович эдэр эрчимэ, сурэБИИ телене гэ   1944 сыл тохсунньу 24 кунугэр БСК(б)П Саха сира
      уксун ес хойоонупан санарар элбэх угэлээх-хойоон-   рийэр айар талаана барыта арыллан ити туруорбут   нээби обкомун бюротуи уурааБынан Сергей Степане
      поох» дьахтар эбит. Итинтэн сыаллаатахха, Сергей   соруктарын ситийиилээхтик толорбута. Оччотсобуга   вич Сивцев Дмитрий Кононовнчтыын — Суоруп Омол
      Степанович тас керунунэн ацатыи баипыт, поэт буо-   техника суох, кетеБер-сугэр кыраан мэлигир, учугэй   лооннуун Советский Армия сэриилэйэр кирбиитигэр
      лар талаанын ийэтиттэи ылбыт курдук эбит. Сергей   специалист суох кэмигэр ити улахан суолталаах ту­  командировкаБа сылдьыбыттара. Айар тыл илбийинэн
      Васильев бэйэтэ 5 ogoaoox утуекэн ыал а Бата этэ.   туулары ыытар хайдах курдук ыараханып ким 6a!ja   олус кытаанах усулуобуйаБа саллааттары сана кыа
      Оболоро бары урдук уерэхтээх специалистар, биллии   pap ейдуен сеп Эдэр председатель итинтэн чаБыйба:;   йыыга кеБУлээбиттэрэ.
      лээх улэ^иттэр.
                                                       ка колхозтар куустэрин, ат-овус келену тумэ. тардан,   Сергей Степанович республика биллиилээх общеет
        Кини 13 caacTaagap оскуола аанын аан маггиай ас­  тутуу майа беБе бэлэмнэтэн, улуус Клим Антонов кур   веннай деятелин быйыытынан норуокка киэн’ник бил
      пита. Учугэйдик уерэммит, • сытыы :тыллаах-естеох   -дук талааннаах тутааччылары булан киэи' далаайын   либитэ. Кини 1931 сыллаахха партия кэккэтигэр ылыл
      уерэнээччи эбит. Кини Муругэ уорэнэ сылдьан пионер   наах улэни ыыппыта. НьурбаБа айылБа бэлэхтээбит   лыбыта. Ити кэмтэн' ыла кини республика партийная
      этэрээтип; байаатайынан буолбута. 1930 сыллаахха   \туе сирин корен паарканы он'огторбута. Ол паарка   тэрилтэлэригэр уонна Киин Ситэриилээх Комитекка
      Дьокуускай куоракка учуутал техникуму!! бутэрбитэ.  Ньурба киэн туттуутунан, били!гн-илии этгэххэ, кипи   айымньылаахтык кыттыбыта, Сатабыллаах салайаач
        Сергей Степанович аан маггнайгыттан общественной   визитнэй хаартыскатынан буолбута. Паарка bipuatja   чы, талааннаах поэт 1931 уонна 1934 сылларга Совет
      улэвэ акуивпай кыттааччы, кипи уейугэр эргийэ    ылламмыта, хойооитго хойуллубута. Сергей Степано­  тар Бутун Саха сиринээБи VII уонна VIII съезтэригэр
      сылдьан улэлнир буолаи биллэн-кестеи барбыта. Бэ­  вич Ньурба улууйун норуотугар он’орбут утуелэрин,   Киин Ситэриилээх Комитекка чилиэнинэн талыллыбы
      йэтин об1цествениай-политическай улэтин букатыи   киии тэрийбит кэскилин ййин бараммат махталы этэл   та, Саха рёспубликатын I ын"ырыылаах Верховнай Со
      здэркээн ■саайыттан сабалаабыта.                 лэр, кэрээбэт кэпеээгпгэ кил'лэрэллэр. Бу талааннаах   ветын депутатынан быыбардаммыта. Оссе кини Саха
        1929 сыллаахха педтехникум 22 саастаах студена,   кийи ити улугэр тэрийэр улэнэи дьарыктана сылдьан   сирин обкомун X уобаластааБы партийный конферен
      Правительство боломуочунайа буолаи Уус-Алдаи     айар удэтин тохтоппотобо, «Ньурба биэрэгэр» диэн   циятыгар обком чилиэнигэр кандидатынан 1937 сыл
      улууйугац тахсан сир тунэтигип курдук бэрт уустук   хойоонпррун кипйгэтин суруйбута.               лаахха XI уобаластааБы партнйнай конференция ре
      боппуруо||у ситийиилээхтик туруорбута уопиа салайап   НьурбаБа олорон кургуемнээх улэтэ Дьокуускайга   визиялыыр комиссия чилиэнинэн талбыта. Кини
      ыыппыта. ■ Кини ол сылдьан бастакы колхозтары тэ-   •- книн куораппытыгар уейээ салайааччыларга билли   БСК(б)П Мэн'э-Хан'аластааБы райкомун итнэннэ
      рийсибитэ. Оччотоову кыра дьадщГы Дьон сир туп’.э-   оитэ-кестубутэ. Ол ийии Сергей Степановийы 1937 сыл   БСК(б)П Мэ!гэдьэктээби райкомун бюротуп чилиэн
      тигин ис сурэхтэриттэп ылынан, бийирээп, айхаллаан,   лаахха от ыйын 28 кунугэр БСК (б) П Саха сирипээ   нэринэи талыллыбыта Дьокуускай куоракка партия
      оро котоууллэн корсубуттэрэ. Сергей Степанович   ри обкомун уурааБынан Дьокуускай куорат Советы!!   куОраттааБы комитетын бюротуп чилиэнинэн талыллы
      манник сытыы боппуруойу оччитообу революционная   исполкомуи Председателинэн аНаабыттара. Ити кэмиэ   быта. Ити чахчылар кипи улахан обществепнай лея
      к.а.м лЫтаанах ирдэбилип олоххо киллэрэп улууйун   Дьокуускай куораккк:. куорат олоБун тэрициигэ эрчим   гель буоларыч, йтч быыбардр.иар оргянчлрга я>-тин-
      cogypyy иэйилиэктэригэр сир туггэтигин учугэйдик   нээхтик ылсан улэтин саБалаабыта, Кини итиннэ улэ   най политическай улэтин кэрэйэлииЛлэр. Олус ч.иэйи
      ыыппытьщ туйунан дьон-сэргэ умнубакка, кун бу-   лиир кэмигэр пионер дыбарыайа, сынньалаы паарка   нэй, кырдьыксыт, балайыанньаны дьи!гнээбинэн корен
      ryirira ди']>ри помох оиосто сылдьаллар..        та, Москвины кытары быйаччы телефон енбээйэ олох   сыаналыыр дьиннээх коммунист уоттаах-теленнеех
        Кини учуутал техникуму,! ситийиилээхтик бутэрб.ч-   то.ммута. Барытыгар горсовет эдэр председателэ кыт   тыллара дьону сана кыайыыларга кеБулуурэ, салайар
      тэ. Улууйун салалтатын туруорсуутуиан дойдутугар   тыйар, тэрийеэр этэ. Кини итиннэ тайаарыылаахтык   органнар алвастарын ыйара, коннорор суолу этэрэ.
      уерэх, доруобуйа салаатын аан манЧ^йгы сэбиэдиссэ-   улэлии олордоБуна кинини сымыйанан байааБырдар   Саха дьонун ейугэр-санаатыгар будьурхай хойуу бат
      Й1И1ЭН анаммыта. Эрчимнээх эдэр улэЪйккэ улуус   уи’суу киирэн партияттан тайаарбыттара, предоплате   тахтаах, киан- харахтаах, хара хаастаах олус кыра
      биир эппиэттээх, кытаанах, уустук улэтэ тиксибитэ.   лиц дуойунайыттан уйуллубуттара. Ол эрээри партия   сыабай кийи араатардаан этэ-тыына турара бу баарга
      Кини беде!г общественной деятель буолар талаана   Киин Комитетын комиссията ити уисуулэр олово суох   дылы кестер.
      мантаи саваламмыта, ыарахантан чабыйан, толлоп   тарын дакаастааннар Сергей Васильевы партиятыгар
      турбатава, хара маннайгыттан улэтин тэрээйиинээхтик,   теттеру ылларбыттара, киниэхэ тэриллибит персональ       Салгыыта бэчээттэниэ.
      хорсунпук сабалаабыта. Эдэр, салайааччыга бэрт эл­
      бэх быйаарылла охсуохтаах ыксаллаах бопнуруостар                                                   бааллар. Маны тайынан, кини улахан дьиэ кэргэнии,
      куп ахсыи куерэйэн тахсаллара. Сэллик, одулуун       Поэкка аналлаах                               опу сэргэ собуруу сыпньана сылдьан туспут хаартыс­
      ыарыылара сабардаабыт кэмэ, дьиэттэи хотопу араа                                                   ка лары и кытта билсиэххэ сеп.
                                                                         БЫЫСТАВКА
      рыы, ыраастык олоруу, бааиньыктаныы боппуруостара                                                    1968 сыллаахха Ильмен куел биир урдук томторугар
      турбут бириэмэтэ этэ, Хас нэйилиэк ахсыи Сергей    Бийиги музейбытыгар поэт Сергей Васильев терее   гранит таастан Старей Русса оройуонун фашистартаи
      Васильевы ейееччулэр, комелойееччулэр бааллара.   бутэ 90 саайыгар аналлаах быыстапка тэрилиннэ.   Оосхолуур ийин кыргыйыыларга елбут Саха саллаатта
      Кини гражданская сэрии аатырбыт геройа Егоров    Быыстапка матырыйаалларын, Сергей Степанович     рыгар ойдобунньук туруоруЛЛубута. Бу пааматынньык
      истин’ бийирэбилип ылбыта. Сытыы-хотуу тыллаах,   бииргэ тереебут балта Мария Степановна музейга   туруоруллуутугар Сергей Васильев суурэн-кетен, сы
      • от тыллаах араатар, биллэн эрэр эдэр поэт сэбиэ-   1983 сыллаахха бэлэхтээп турар. Быыстапкабыт суруи   ралайаи улэлээбит. БыыстапкаБа ити пааматынньык
      диссэйииэн анаммытын герой: «Табаарыс Байылайап,   с.ыала-соруга — Сергей Васильевы общественна!"! дея­  хаартыската уонна суруйааччы Юрий Шамшурин
      уруйдуубун!» — диэн ордоотоон улахан баппаоайын   тель, поэт уонпа кийи быйыытынан кердеруу. Хбмо-   поэкка 1968 сыллаахха .суруйбут суруга баар.
      туттарап кэбиспит. Ол сабана Егоров Тандава, Бээ-   йуох ийин, Сергей Васильев бийиги улууска райис­  Поэт, обществепнай деятель Сергей Степанович Ва­
      рийэбэ, Туулээххэ, Курбуйахха сана оскуола туттара   полком председателинэн улэлии сылдьыбыт кэмин   сильев уйун интэриэйинэй олобу олорбут, бэйэтин кэ
      сылдьыбыта. Герой Егоров уонпа эдэр Сергей Васи­  кердерер хаартыска суох. Ол опнугар, суругунап   мни биир сырдык чаБылхай геройа буолар.
      льев тыл тылга киирсэи унрэхтээйи|Г1гэ, доруобуйа   источник — Ньурба оройуонун ситэриилээх комите­     Сардина ЕВСЕЕВА, музей научнай улэйитэ.
      салаатыгар эрчимнээхтик улэлээбиттэрэ Герой Егоров   тын 1935 сылтап 1939 сылга диэри улэтин отчуота                 ААБЫЫЛАР
      бу эдэр кийипи бэйэтин туйааннаах салайааччытын   баар. Бу отчуокка тыа хайаайыстыбатын, норуот уе-   Уйулуччулаах поэт Сергей Васильев 90 саайыгар
      курдук ейдеебутэ, киниэхэ оннук сыйыанпаспыта.    рЭБириитин, культура салааларын, харчы, бюджет   аналлаах нэдиэлэ Ньурба улууйун оскуолаларыгар,
        Caira уйэ сана олобун туруулайан тутуйар, улэни   туйунап суруллар Отчуот 68 лиистээх, латинскай   библиотекаларыгар ыытыллаллар. Ньурба 1 №-дээх
      ko6YjiYYP учугэй тэрийээччи Сергей Васильевы респуб   шрифтээх, бэчээттиир массыынканан суруллубут.  орто оскуолатын уерэнээччилэрэ алтынньы 7 кунугэр
      лика салайааччылара таба кербуттэрэ. Итиннэ Сергей   БыыстапкаБа биир сэдэх, соботох хаартыска баар.   поэкка аналлаах ааБЫылары бейуелэктээБИ Киин биб­
      Васильев убай оиостубут, дорордоспут толеиннех Пла   Сергей Васильев НьурбаБа 1967 сыллаахха бутэйик-   лиотека улэйиттэрэ тэрийбиттэригэр кытыннылар.
      тон Ойуунускай оруола улахан этэ. Кини квметунэп   тээбин кэлэ сылдьан туспут хаартыската. Ити кэлэ   10 «А», «Б» кылаас уврэвээччилэригэр библиоте-
      Сергей Васильев Саха АССР Киин Ситэриилээх Коми   i ылдьыытын туйунан улуус хайыатыгар соторутаа-   кардар Бускарова Лидия Яковлевна, Иванова Светла­
      тетын биир эппиэттээх отделы!! сэбиэдиссэйинэп ана.м   :уыта В. И Саввинов суруйап турар. ХаартыСкаБа   на Софроновна, 7—8 кылаастарга oijo библиотекатын
      мыта. Кини оччотооруга 23 саайын ситэ туола илик   бийиги улууспут сайдарыгар элбэх куустэрин-уохта-   улэйиттэрэ Скобелева Наталья Владимировна, Ксе­
      кийи этэ. Итиннэ сыл курдук улэлээбитип кэпнэ     рын, сыраларыи уурбут кипилиин бицргэ улэлээбит   нофонтова Мария Михайловна поэт айар улэтин, оло-
      Ойуунускай ьпгырыытынан Саха сиринээри кинигэ из   дьоииор туспуттэр: А. И. Евмененко, В С. Червяков,   рун туйунан кэпеээтилэр. Уерэнээччилэр анал быыстап
      дательствотыгар отдел редакторына’и буолбута. Ити   Н. П. Дмитриев, Г В Наумов, А. Н. Санников, Д. Л.   каттан Сергей Васильев «Хойооннор, поэмалар», Дьо
      улэлии олордоруна обком бюротупJ уурааБынан Мэ-   Васильев, Е. Г Мапдарова, Э. Ф. Данилов^ Н. С.   куускай, (1958), «Ол<>Бум уйун ньууругар» (Дьокуус
      1ГЭ-Ха!галас улууйун райсоветы!! • председателинэн   Степанов, П. А. Федоров уо. д. а'             кай, 1979 с ), «Сурэх ыллыыРэ (Дьокуускай, 1969),
      аныыллар, Бу улууска ситийиилээхтик улэлии олордо   Сергей Васильев биллэр поэт, Саха сирин суруйаач-   «Радушие» (Ленинград, 1972), «Священный Ильмень»
      руна, «Мэггэлэр хайа урдугэр» поэйаны суруйбут кэ   чыларын Союйуп бырабылыапньа’тын секретарынап   (1968 с.), «Талыллыбыт айымньылар» (Дьокуускай,
      мигэр Сергей Степановийы оччотоору Мэнэдьэк улуу   улэлээбитэ. БыыстапкаБа Сергей Степанович суру-   1967) кинигэлэрин уонна араас хайыаттарга бэчээт-
      йун райсоветы!! председателинэн ыыталлар.         йааччылар Н Е Мординов-Амма Аччыгыйын, Н. М      тэммит автор туйунан суруйуулары уонна бэйэтин
        Нвурбара хайы-сахха биллибит ’талааннаах эдэр   Заболоцкайы, II. Г. Якутскайы, поэттар Семен Дани­  ыстатыйаларын кэрэхеээн кордулэр.
      поэт тиийэн кэлтэ, Кэлээтии дацаны бу улахан улуус   ловы. Алексей Бэриягы кытта тусиут хаартыскалара                      Евдокия НИКОЛАЕВА,
   1