Page 2 - Саймаарар сырдык санаагынан

Балаган ыйын 25 кунэ, 2007 с. ОПТУОРУННЬУК Сэргэй Бакылайап сыла

ус саха ерукуйэр тылынан« еспет-суппэт

умэлээдо суруйдуиг, айдынг, ал^аатык.

Ньурба улууйун Гимнин историятыттан йирэнэн, кеггуллэнэн ырыа ны ыллылар. «Алмазфильм»
генеральнай директора, кино­
буолан республикава тарвам-
мыта. Дьокуускайдаавы радио оператор Н.М.Сантаев киинзвэ
Оччотоовуга Дьокуускайга - Ырыа, музыка дьоно, до- льев» диэбиттэригэр сойуйан хорунан, тыа кулууптарыгар уйулла. Бу дьойун тэрээйин
айыллыытын сиэрэ-туома сур-
норуотайымньытын Дьиэтин рооболорун-! Бу хоИоон авал- эрэхааллым. угустук толоруллан ырыа буо­ дээх сонуннук ыытылынна.
ийинэн музыкава салаа худсо- лым. Ньурбатган биир эмэ кийи Поэтбиэрбитилиийин кер- лан бийирэммит айымньы Бийиги улууспут кыра саастаах
ветын анал кеггуллээйининэн баардуо?-диэтэ. бугум уейэ еттугэр «С.Васильев» буолбута. оволоро олон'холоон доллойу-
эрэ ырыа кен'улгэ кетере. Ол Мин Togo эрэ суруйа олорор диэн суруктаах машинканан С.С.Васильев кэлин Ньурба тан мустубут дьон сурэвин-
курдук хас биирдии ырыа ме- остуолбар ньыкыс гыммыппын бэчээтгэммит «Ахтабын эйи- ыйыавар кэлэ сылдьан, олох- быарын ерукуттулэр, улахан
лодиятын рецензиялыыллара, бэйэм да билбэтим. Ол савана гин» диэн хойоон буолан биэр- тоох ыччат «Киэгг Ньурбаны» сэггээриилэрин ыллылар.
кеннереллере, ус тегуллээх республикава аатырар мело­ дэ. Дьэ, ити курдук, Сергей Сте­ хорунан ыллаабытын истэн Суотту нэйилиэгин «Кустук»
керуу кэнниттэн эрэ кеггул- дистар Денис Данилов, Нико­ панович Васильевы кытта аан олус уербут, долгуйбут, «бу обо уйуйаанын 5 саастаах ии-
лууллэрэ. Онно ыытан ырыам лай Бойлохов: «Ньурба уола бу маггнай уонна бутэйиктээхтик ырыаны айбыт кийини керсу- тиллээччитэ Маша Охлопкова
ноталарын дьууллэтэрим, су- баар»,- диэн баран миигин ый- керсуйэн турардаахпын. Ула- бут кийи»,- дэтэлээбит уйу. поэт«Эрчимэн Бэргэн»ологг-
бэ-ама ыларым. Бэркэ баваран, дыпар. Мааны кийи миэхэ супту хан поэт бэйэтин илиититтэн С.Васильев «Ахтабын эйигин» хотуттан, Баатавайтан В.И.
умсугуйан туран дьарыктам- хааман кэллэ уонна тута сыл­ хойоон тутан дьолломмут кийи диэн хойооно ырыа буолан ба­ Троева салайар «Кылыйах»
мытым. Онтон Дьокуускайга дьар кумаавытын туттарда: «Бу — мин ол кунтэн ыла ол хо- ран итинник аатгаммыта. Хо- фольклорнай белехтен 10
ыггырыллан, мелодистар мун- эн дойдугг туйунан хойоону йоонтго ырыа суруйан барбы- мойуох ийин, ыйыавы тэри-
ньахтарыгар, семинардарыгар аваллым. Маны, эдэр кийи, тым. Бастаан табыллыбатава. йээччилэр миигин онно Сергей
сылдьар буолбутум. кыаллар буоллавына ырыа гы- Дойдубар кэлэн ырыаватайаа- Степановийы кытта керуйун- Сайта кинигэ сурэхтэниитэ
Биир оннук тумсуу кэмигэр, насатаа»,-диэтэ. Мин байыы- ра сатаабытым да, кыаллыба- нэрбэтэхтэрэ.
1962 дуу, 1963 дуу сыллаахха балаан эрэ хаалл ым. Кийим хай- тава. Онтон Верхоянскайга ба­ «Бичик» кинигэ кыйата ово- саастаах Аля Белолюбская уон­
саас ере тура сылдьар куудара- дах киирбитэй да, ол курдук, ран биир сып улэлии олорон Егор Поликарпов), лорго бэртээхэй бэлэви оггордо. на 10 кылаас уерэнээччитэ
лаах баттахтаах, дьип-дьап кур­ мантан антах наадам суох диэ- суруйан кэбиспитим. Ити 1965 СР культуратын утуолээх «Саха суруйааччылара оволор- Сардаана Готовцева «Батастаан
дук туттубут мааны бавайы ке- биттии, бакаалайаат, тахсан сыллаахха этэ. Ити ырыам но- улэНитэ, Ньурба улууЬун', го» диэн сериянан «Сергей Ва­ Баатыр» итиэннэ «Уелэн Хар-
рун'нээх, кебус-кене уггуохтаах барда. Хоспут аана сабыллаа- руот айымньытын Дьиэтин му- бочуоттаах олохтооцо. сильев - Борогонскай» диэн дааччы» олоьгхолортон толо-
кинигэ кун сирин керде. рон, чахчы да ситэн-хотон эрэр
Саха кийитэ киирэн кэлбитэ. тын кытта «поэт Сергей Васи­ зыкальнай редакциятынан би-
Ологгхо сагга кинигэтэ бийиги ологгхойуттар буолалларын да-
биир дойдулаахпыт С.С. Васи­ каастаатылар. 5-10 саастаах
льев — Борогонскай тереебутэ оволор ологгхолуулларын туха-
100 сылатуолуутугар ананан та- ры, ологгхо елбет-суппэт уйэ-
Быста. Ологгхо кинигэтин су- лэниэ диэн санааны дьон-сэргэ
рэхтэниитэ «Бэчээттиэргэнэ — сурэвэр сахтылар.
2007» республикатаавы быыс- Бу 14,28 бэчээтинэй лиис
тапка-дьаарбаггка чэрчитинэн кээмэйдээх, 3000 экземпляр-
балаван ыйын 6 кунугэр «Кру­ даах обургу кинигэ поэт кыыйа
жало» эргиэн киинигэр ыыты­ Светлана Сергеевна Донская
лынна. Саха суруйааччыта бэлэмнээйининэн бэчээттэннэ.
Иван Мигалкин кинигэсурэх- 1971 сыллаахха тахсыбыт «Yc
тэниитин ылбавай тылынан- бухатыыр» кинигэтин хаттаан
ейунэн кэпеээн-ипеээн сэргэх- тайаарыы курдук сыаналыахха
тик ыыгга, бэйэтэ Сергей Васи­ сеп. Ол кинигэвэ киирбит «Эр-
льевка анаан суруйбут хойоо- чимэн Бэргэн», «Уелэн Хар-
нун кийи уйулвата хамсыыр гы- дааччы», «Кун Эрили» ологгхо-
на итэвэтиилээхтикаахта. Бутэ- лортон ураты сагга кинигэвэ
рээйинтгэ Ил Тумэн депутата «Айыы Дьуравастай» ологгхо
А.Н.Жирков, поэткыыйаС.С. эбиллибит. Кинигэ киирии
Донская, «Бичик» кинигэ кы- тылын филологическай наука
йатын генеральнай директора доктора, профессор В.В.Илла­
А.В.Егоров, отдел редактора рионов суруйбут. Халлаан куе-
М.В.Мигалкина, улуус байы- БЭ халыгг тастаах, атгаах буха­
лыгын солбуйааччы Л .С.Забо- тыыр, кетен ийэр туруйа ойуу-
лоцкая, Суотту нэйилиэгин ба- лаах кинигэ чахчы да ово-ай-
йылыга Н.Н.Неустроев, суру­ махха ологгхону умсугутууга
йааччы аатын сугэр Хоновор олук ууруова.
Мин 1968 сыллаахха муус ус­ орто оскуолатын директора
тар 24 кунугэр саха саарынна- Олохпор умнуллубат бэлиэ тугэн О.И.Стручкова уо.д.а. кыттыы- Любовь ОЛЕСОВА.
рын — суруйааччылар Амма
Аччыгыйын, Куннук Уурас- Ити кун былыта суох ыраас, олоппуттара. Ава саастаахтара сынньатыахха, салгынна сиэ- гей Степанович: «Бу ытык миэс- тоову оройуон салайааччылара
тыырабы уонна Сергей Васи­ итии кун буолан, кунуйун балай да буолан, кинини ытыктыыл- тиэххэ»,- диэн этии киллэрэн, тэ, манна сэриигэ барбыттарга В.Г.Федоров - Мундууска, П.В.
льевы Дьокуускайтан Тандава да ириэрэн суолга уу беве этэ. ларын, «овонньорбут, убай- тохтобул буолла. Сэргэйбит анаан туох эмэ бэлиэни огго- Бурцев — Хортуоска, Дьееле
тиэйэн тайаарбытым туйунан Ити 44 сыл анараа еттугэр сы- быт» диэн ере туталларын бэ- дойдутугар уктэммиччэ диэн руохтар эбит»,- хайдах эрэ тыл- диэн (аатын умнан кэбиспип-
ахтыахпын баварабын. рыы, кэлии-барыы авыйавы- лиэтии кербутум. Дьокуускай­ биирдии уруумкэ коньяк исти- гын-ескун тиэрт диэх курдук пин) куорат кийитэ, Байавантай
Оччолорго бийиги оройуом- нан, тыа сиригэр суол найаа ал- тан хоьгноот кэпеээннэрэ эл- лэр. Мырааны тахсан баран Николай Ильичкэтуйаайан эп- еэбиэтин исполкомун предсе-
мут Намы кытта холбойон дьана илик этэ, ити саас дьыл бээн, настарыанньалаах, уер- эмиэ тохтоон айаатылар, Амма питэ. ~ дателэ Ф. И .Васильев, музей ди­
Среднеленскэй буола сылдьар да хойутаабыта. Дьокуускайга бут-кеппут дьон быйыытынан Аччыгыйа испэт эбит, кыратык Сиэллээх Аартыкка тохтоон ректора И.П.Готовцев кэтэйэн
кэммит этэ. Онон сибээстээн киирэн Николай Ильич хас да хайдах эрэ айахтара айыллан сып гыннаран баран сиргэ ку- Николай Ильич: «Мантан ыла олороллоро. Барыта булт айа
ити кун Тандаттан сарсыарда 4 бородуукта мавайыыннарыгар барбыта. Ити кэмнэргэ Г.П.Ба­ тар, ону Уурастыырап: «Убай- мин салайар колхойум терри- (хатыыс, тайах этэ, кус этэ, сыл-
ч. ГАЗ-69 массыынанан Герой сылдьан, айы-уелу хото атыы- шарин «Yc реалист-суруйаач- быт Н ьукулай айаабат кунэ эбит торията»,- диэн астына совус гы хаттата, сылгы хайата, собо
Егоров аатынан беден'суйбут ластыбыт. Оччолорго халба- чылар» диэн Кулаковскай, дуу?»- диэн кулэр. Онуоха бии- кэпсии-ипсии испитэ. Амма балык, мунду балык, хортуос-
колхоз (Майавастан Туулээххэ йыы билинтги курдук дэлэйэ Софронов, Новгородов туста- рэ: «Ойуунускайдыын оройуон Аччыгыйа: «Бэрт эдэр, кыах- калаах соккуой) бэлэмнэммит
диэри территория) председате- суох кэмэ этэ, куоракка советах рынан кинигэтиттэн айдаан, ыйыавар кэлэ сылдьан, бу сиргэ таах суоппардаах эбиккин»,- остуолугар айыы олорон, бэйэ-
лэ Н.И.Кривошапкинныын «Севернэй» ресторан директо- улахан меккуер куедьуйбутун кэлэ-бара тохтоон ааспыппыт, диэбитигэр Николай Ильич: «Бу бэйэлэрин суустайаллар. Сэр­
айаннаатыбыт. Мин оччолорго рын билэн буолан, кунду хал- туйунан кэпеэтии буолбута. бу ытык сир»,- диэн хайдах эрэ суоппарым буолбатах, кылаа- гэй Степанович Василий Гаври-
бу колхозка Благовещенскай- байыыны онтон ыллыбыт. Итини тайынан улахан убай- хараастыбыт курдук туттубута. бынай механигым, Василий льевич уонна Петр Васильевич
даавы тыа хайаайыстыбатын Anna уггуортан улахан мае дара П.А.Ойуунускай туйунан Ол ыйыаххатэлиэгэлээх атынан Климентьевич Алексеев кутуе- диэки кере-кере: «Манна бэрт
техникумун бутэрэн, техник- дьиэтгэн Сергей Васильевы, 4- олус хараастан кэпеэтэллэрэ олус сындалваннаах айаны тэ»,-диэн тыл быктаран, аны астар бааллар эбит»,- диэн му-
механик дипломун ылан, кы- с мавайыын аттытган Амма Ач­ ейбер хатанан хаалбыт. Биир айаннаабыттарын кэпеээбитэ. кэпеэтии республика биллии- чуггнуур. Асаайын кэнниттэн
лаабынай механигынан улэ- чыгыйын уонна Куннук Уурас- тугэггггэ Эллэйи хайдах эрэ сеп- Салгыы БереБастаахха, Сэр­ лээх журналийа В.К.Алексеев суруйааччылары Дьегуерэп туг-
лиир кэмим этэ. Колхоз киини- тыырабы (иккиэн онно куутэн сеебетгере ийиллэн ааспыта. гэй Байылайаптереебутсири­ диэки иэвэйдэ. Итинтэн сиэт- тарбыт ортоку интернат-дьиэ-
гэр Тандава муус устар 25-26 олороллоро) ыламмыт, 4 ч. 30 И.Федосеевы—Доосону кемус- гэр тохтообуппут. Куоратдьо­ тэрэн Амма Аччыгыйа хайан тигэр хонор гына бэлэмнээбит-
куннэригэр Бартыйаан Дьегуе- мун. куораттан хоггуннубут. куур санаалаахтарын билбитим. но итии бачыынкалаахтар. эрэ типография умайыытыгар тэригэр илдьэн туйэртээбитим.
рэп тереебут сылын (чуолкай Мин бу ус улуу суруйааччылар Кинини Дьокуускайга авалар Мин уу саппыкылаах буолам- Василий Климентьевич 80 кии- Ол икки куннээх, саха норуо-
ейдоебоппун) уонна Танда му- айымньыларын оскуолатаавы туйунан (хоту ханна эрэ ха- мын, оччолорго бутэйэ суох лэлээх сибиньиэс дьаайыкта- тугар убаастанар дьоннору
зейын теруттэммитин бэлиэ- сылларбыттан себулээн аавар йыакка (сыылкава) улэлиир алаас тоггуу хаарын кэйэмм и н, рын иккилиини кетевен быы- кытта алтыйан аайыым мин
тиир дьайаллар буолуохтаахта- этим. Кэлин да бийиги келуенэ эбит этэ), кэнэвэйин улахан дьоммор суол тайаарабын. Сэр­ йаспытын туйунан кэпеээннээх олохпор бэлиэ тугэн буолан,
ра. Ол дьайаллар чэрчилэри- ыччат олус умсугуйан туран аа- суруйааччы тахсар кийитэ диэн гэй: «Бу алааска, халдьаайы диэ- буолла. Миигин саха саарын- ейбутгэн-санаабыттан билигин
нэн Николай Ильич Намгга Вар, сугуруйэр дьоммут этилэр. курдук кэпеэппиттэрин ейдуу- ки етеххе тереебутум, обо саа- нара оволоох-уруулаах кийи да арахпат.
райком I секретара С.С.Аржа- Онон айаннаан ийэммин, суол бун. йым манна ааспыта»,- диэн бэ- буол диэн алваабыттарын би­
ковка уонна райсовет предсе- тейе да бидилгэхтээвин ийин, Оруйутуораан ийэн Куннук лэх биэрэ-биэрэ кэпеээбитэ. лигин толкуйдаан кердеххе, Егор ВАСИЛЬЕВ,
дателэ АД .Окоемовка сылдьы- кинилэри ис дууйабыттан Уурастыырап Сэргэйгэ: «Дой- Салгыы айаннаан 7 ч. савана кинилэр алгыстара туолан 5 тыыл, улэ ветерана,
талаабыта. Болдьоспуппут кур­ ытыктаан, олус никсиппэккэ дугг чугайаата, аны эн дьайалгар Эбэ арваа еттугэр, билигин оволоох, 12 сиэннээхэйээ буо­ Уус-Алдан улуубун,
дук эбиэттэн киэйэ 4 ч. Дьо­ айанныырга санаам тумуллу- киирэбит»,- диэн суустуу истэ. сэргэлэр турар сирдэригэр тох- лан олоробун. Муру нэбилизгин
куускайтан суруйааччыларбы- бутэ. Биэрэгусэ тахсан баран Нико­ тоотубут. Оччолорго ити сиргэ Тандава 9 ч. Николай Ильич бочуоттаах олохтооцо.
тын ылыахтаах этибит. Амма Аччыгыйын инники лай Ильич: «Овонньотгорбутун туох да онойулла илик этэ. Сер- дьиэтигэр тиийиибитигэр оччо-