Page 9 - Дойдум Уус-алдан Хорото

Аҕа дойду сэриитин 2-с степеннээх уордьанынан «Японияны кыайыы иһин», «1941-1945 сс.
килбиэннээх үлэтин иһин» о.д.а. мэтээллэринэн, грамоталарынан наҕараадаламмыта. Кини «Хоро
нэһилиэгэ Аҕа дойду сэриитин сылларыгар» (1995) уонна «Сырабыттилиннэ, Өлүөнэ Мүрүлүүн
сиэттистэ» (2005) кинигэлэр автордара.
Адй дойду Улуу сэриитин уонна үлэ ветерана, Уус-Алдан улууһун, Хоро нэһилиэгин Бочуоттаах
гражданина, Саха Республикатын тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ.
2009 сыл, кулунтутар 14 күнүгэр ыарахан ыарыыттан олохтон туораабыта.

Дьону үйэтҥгии - үтүө киһи анала

Төрөөбүт-үөскээбит Уус-Алдаммар Аҕа дойду Улуу сэриитин ве-
терана Николай Алексеевич Орлов дьоһун-мааны олоҕу олорон ааспыт
ытык киһинэн биллэр. Кини тустаах үлэтин быыһыгар киһи-хара буол-
бут Хоротун нэһилиэгин историятын дьаныһан туран үөрэппитэ, су-
рукка тиһэн хаалларбыта. «Сурук-бичик суоруллубат» дииллэринии,
ааспыт үйэ хоһуун үлэһиттэрин, колхознай-совхознай тутуу актыыбы-
най кыттыылаахтарын итиэннэ Аҕа дойду Улуу сэриитигэр хорсуннук
кыргыспыт төрөөбүт нэһилиэгин албан ааттаах буойуттарын тус-
тарынан элбэҕи суруйан, кэнчээри ыччатыгар баай матырыйаалы хаал-
ларбыта кэм-кэрдии ааһан истэҕин аайы, өссө үрдүктүк сыаналанан
иһэр уратылаах.
Н.А.Орлов чугас аймаҕа, мин бэркэ ытыктыыр киһим Хоро бастакы
нэһилиэгин бастакы баһылыга, нэһилиэк социальнай-экономическай
сайдыытыгар ис дууһатынан ылсан айымньылаахтык үлэлээн, дьон-сэргэ истиҥмахталын ылбыт
Михаил Дмитриевич Орлов инники көлүөнэ олоҕун, үлэтин, сэриигэ хорсун-хоодуот сырыытын
туһунан аймаҕа Николай Алексеевич Орлов хомуйбут матырыйаалларын чөкөтөн, түмэн, наардаан
бэчээттэтэн таһаартаран эрэр кинигэтэ миигин олус үөртэ, үтүө утум салҕанарын быһыытынан
сыаналаатым.
Хоро бастакы нэһилиэгин бары олохтоохторун Улуу Кыайыы 70 сыллаах өрөгөйдөөх үбүлүө-
йүнэн итиитик-истиҥникэҕэрдэлиибин, чэгиэн-чэбдик олоҕу, үөрүүнү, дьиэ кэргэҥҥитигэр сылаас,
иһирэх, үйэлээх кэрэни баҕарабын, ис сүрэхпиттэн алгыыбын.
Чулуу мелиоратор - Н.А.Орлов

1979 сыл күһүн, «Лена» совхозка суһал дьаһалларга директоры
солбуйааччынан үлэлии сырыттахпына райком бюротун уурааҕынан,
Уус-Алдан оройуонунааҕы тыа хаһаайыстыбатын управлениетын
старшай инженер мелиораторынан анаатылар. Манна тыа хаһаайыс-
тыбатын управлениетын старшай инженер мелиораторынан, мин 1974
сыллаахха «Лена» совхоз инженер мелиораторынан үлэлиэхпиттэн
биһигини, оройуон совхозтарын мелиоратордарын түмэн, салайан
Николай Алексеевич Орлов үлэлиирэ.
Николай Алексеевич, мин оройуоннааҕы быһаччы салайааччым
буоларыттан ураты, кини мин аҕабын, Оллонов Николай Ивановиһы,
кытта 1943 сылтан Советскай Армия кэккэтигэр, Монголияҕа су-
лууспалыы сылдьан Японияны кытта сэриилэһэн, кыайан-хотон баран
салгыы 1948 сылга тиийэ, биэс сылларын толорон, сулууспаларын ситэрэн-хоторон дойдуларыгар
кэлбиттэрэ. Николай Алексеевич үлэтин туттара барарыгар сүрдээх сиһилии быһааран, үксүн
үөрэтэр кэриэтэ туттарбыта. Кини үлэлээбит кэмнэригэр сыллааҕы отчуоттар ортотунан 60 лиис-
тээх кинигэлэр этилэр, онон оройуон мелиорацияҕа үлэтэ дьэҥкэтик көстөрө. Бу кэмҥэ Уус-Ал-
даннааҕы көһө сылдьар мехколонна тэриллибитэ сэттэ сыл буолбут кэмэ этэ (начальник Андросов
Д.С.) уонна ПМК турба системаларынан дьарыктана илигэ. Бааһына, ходуһа сирдэрин оҥорууга
ПМК-ҕа 15 Т-100, сельхозтехникаҕа(управляющайЗамятинИ.Д.) 11 Т-100трактордар үлэлииллэрэ.
Сайынынтыаны солоон бааһына оҥороллоро, кыһынын дулҕа, талах быһан, күрдьэн ходуһа сирин
дэлэтэллэрэ.
Николай Алексеевич совхозтартан сайаапкалары хо.муйан, түмэн, тыа хаһаайыстыбатын, мели-
орацияҕа отделыгар (салайааччы Прудков Н.Н.) Ксенофонтов Трофим Саввичка, Дьокуускайга