Page 95 - Дойдум Уус-алдан Хорото
P. 95

Крым туһаайыытынан немецкэй фашизмы утары  кырыктаах кыргыһыыга сылдьан сураҕа суох
            сүппүтэ.
               3.  Бурцева Евдокия Гаврильевна-  1935  с. ЫБСЛКС  чилиэнэ.  Культурнай- маассабай үлэһит.
            Агитатор.
               4. Бурцева Парасковья Афанасьевна1 1930 с. ЫБСЛКС чилиэнэ. 1934-40 сс. Горнай оройуонун
            сберкассатын  бухгалтера.  1929  с.  «Тыама» диэн  ТСОЗ  суоччута.
               5. Бурцев Николай Семенович 1937 с. ЫБСЛКС чилиэнэ. 7-с кылааһы Мүрүгэ үөрэнэн бүтэрэн
            баран, бэйэтин нэһилиэгэр «Кыһыл маяк» колхозка кыһыл муннук сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ.
            1942 с. сайын Кыһыл Армияҕа ыҥырыллан,  1943 с. кулун тутарга Курскай туһаайыытыгар тиий-
            битэ. Кини младшай лейтенант званиелаах 303 стрелковай дивизия 845-с стрелковай полкатыгар
            взвод командира этэ.  1943 с. атырдьах ыйын  12 күнүгэр «Каменная Яруга» диэн сэлиэнньэ иһин
            сэриилэһиигэ  биир  күн  устата  өстөөх  4  атаакатын  төттөрү  охсон,  байыастарыныын  немец  45
            саллааттарын уонна офицердарын суох оҥорбуттара. Николай Бурцевы «Кыһыл сулус» орденынан
            наҕараадалаабыттара.
               Младшай лейтенант, комсомолец Николай Семенович Бурцев 1943 сыл алтынньы ый 18 күнүгэр
            кыргыһыы толоонугар охтубута. Днепропетровскай уобалас Верхнеднепровскай оройуонун Пуш-
            каревка сэлиэнньэтигэр көмүллэ сытар.
               6. Находкин Иннокентий Евтропеевич- 1938 с. ЫБСЛКС чилиэнэ. 1941-42 сс. Дьокуускайдааҕы
            учительскай институт 1-гы курсун 'гуйгун сыананан бүтэрбитэ. Ити саас 1942 с. бэс ыйын 6 күнүгэр
            армияҕа ыҥырыллыбыта. Ити сыл от ыйыттан балаҕан ыйын  13 күнүгэр диэри үөрэнэн сержант
            званиетын  ылан,  оһуобай  гвардейскай хайыһар  чааһыгар  отделение  командирынан  анаммыта.
            Итинтэн  салгыы  Челябинскай  куоракка саллааттары  военнай үөрэххэ үөрэппитэ.  1943  с.  муус
            устар ыйга Азовскай муора таһыгар сэриилэһэ сылдьан ити сыл от ыйын 28 күнүгэр ыараханнык
            баас  ылан  медсанбатка эмиэ  киирбитэ.  Кэлин  сэрии бүппүтүн  кэнниттэн  «Ийэ дойдутун  иһин
            хорсуннук сэриилэһэ сылдьан өллө» диэн биллэрии кэлбитэ.
               7. Находкин Прокопий Михайлович.
               8. Макеев Иннокентий Дмитриевич 1938-43 сс.
               9. Андросов Николай Николаевич I  1939 с.
               10. Ноговицын Е.А.  1937-46 с.


                                 Сэрии иннинээҕи комсомолецтар
               Аҕа дойду Улуу сэриитэ буолуор диэри аҕыйах, сүүрбэччэ сыллары кыайбат эйэлээх бириэмэ-
            ҕэ  советскай  норуот саҥа  олоҕу оҥорууга,  социализмы тутууга дьин-чахчы  политическай  өрө
            көтөҕүллүүтэ, түүннэри-күннэри күөстүү оргуйар бэйэни харыстаммат героическай үлэтэ-хамнаһа
            ыытыллыбыта. Биһиги оччотооҕуга кыра оҕолор-пионердар ол героическай олох бииртэн биир
            кэрдиис сүһүөх историческай күннэригэр хайдахтаах курдук күүрээннээх үлэ-хамнас барбытын
            чуолкайдык өйдүүбүт. Ол үлэни-хамнаһы көҕүлээччинэн-тэрийээччинэн ыччаттар комсомоллар
            буолаллара. Бүтүн нэһилиэккэ биир эмэ партиялаах киһи баара дуу, суоҕа дуу? Туох баар үлэни-
            хамнаһы комсомоллар баһылыыллара. Былыр киһи барыта үөрэҕэ суоҕа. Хороҕо нэһилиэк мун-
            ньаҕа буолар буоллаҕына, Томторго үөрэнэр кыра оҕолору- Петров Николай Аммосовиһы эбэтэр
            кини убайын Степаны суруксутунан ыҥыраллара. Дойду үрдүнэн ыытыллыбыт культурнай ре-
            волюцияҕа комсомоллар быһаарыылаах оруолламмыттара. «Үөрэҕэ суох киһи политикатас өт-
            түгэр» диэн лозунунан киһини барытын үөрэтиигэ,  ааҕар,  суруйар оҥорууга аналлаах пууннар
            «Ликбезтэр» /ликвидация без грамотности/тэриллибиттэрэ. Хороҕо аан бастаан үөрэммэккэ олорор
            обургу саастаах оҕолору мунньан, Майаҕас аартыгын анныгар баар Скороходкин Василий- Талыр
            Баһылай улахан нууччатын дьиэтигэр Сыандара Хабырылла аччыгый уола Петров Михаил Гав-
            рильевич үөрэппитэ. Онно үөрэммит оөҕолор кэлин ликбезтэргэ үөрэтээччилэринэн буолбуттара.
            Үөрэҕэ суоҕу суох оҥорууну тэҥинэн хотонтон  дьиэни араарыы, киһи барыта туспа соттордоох,
            мыылалаах,  уларыттар таҥастаах,  буолуутун  иһин  охсуһуу  культурнай  революция дьоһуннаах
            боппуруостарынан  буолбута.  Итини тэҥинэн  дьон  өйүн-санаатын уларыта тутууга,  абааһыны,
            таҥараны итэҕэйбэт буолууга, религияны утары күүстээх үлэ барбыта. Ыаллар уруккуларын курдук
            холоруктарыгар  көмүс  таҥараларын  кэчигирэппэт буолбуттара.  Тыа хаһаайыстыбатын  холбо-
            һуктааһыны атыннык эттэххэ, колхозтары тэрийиини кытта тэҥинэн кулаактары кылаас быһыы-
            тынан эһии үлэтэ ыытыллыбыта.  1933 с. саас бурдук ыһыыта бүппүтүн, ыаллар сайылыкка киир-
            биттэрин кэннэ Өлөҥ атахха Курилкиннар сахаларын дьиэтигэр «Куотука» колхоз уопсай мунньаҕа
            буолбута.  Ол  мунньахха мин  аҕабын  батыһан  бара сылдьыбытым.  Оройуонтан Нестеров диэн
   90   91   92   93   94   95   96   97   98   99   100