Page 54 - Д.С. Андросов - Сэһэн. Өлүөнэ Мүрү

ууттэтэн олордуллар сваялары туйэриини уонна 530 мм диаметрдаах иккилии-
устуу турбалары холбооттоон уерэдэстэри онорон трасса устун тарлатан тарды-
ыны салгыы ыыппыттара.
Онон Лена-Муру систематын иккис этабыттан 25 километр устатыгар араас
керуннээх улэлэр барбыттара. Ол эрээри Булгунньахтаах алааска онойуллуохта-
ах водохранилищеда диэри 4 км усталаах сиргэ просека майа кэрдиллэн, тэлгэ-
тиллэн баран атын улэлэр кыайан барбатахтара. Онон, рынок тыына ыган, уп-
харчы тиийбэтиттэн, Лена-Муру систематын иккис этаба икки сьш устата туйа-
аннаах тутар тэрилтэлэрин инициативаларыгар, улэдэ дьулуурдарыгар эрэ тирэ-
дирэн ыытыллан баран, тумуктэммэккэ тохтоон хаалбыта. Кэлэр 1996 сылга улэ
салгыы ыытыллыыта уп-харчы керуллэриттэн быКаччы тутулуктаах буолан, ону
кэтэйэн хатын хаарынан сабыллан сыппыта.

V. Yhyc уочарат: куус тумуллуутэ

1996 сьш садаланыадыттан ьшата системаны тутууга бэриллиэхтээх уп-харчы
боппуруойа улам ыараханнык быйаарыллан испитэ. Ол курдук Лена-Муру уон­
на Лена-Майа-Туора-Куол икки улахан системаларга биир сьш ийинэн иккиэн-
нэрин тэнтгэ тутан убулээйин кыаллыбата чуолкайдаммыта. Республика салал-
татын иннигэр икки систематтан биирдэстэрин убулээйини тохтотон консерва-
циялыыр туйунан боппуруос турбута. Бу боппуруойу быйаарыы ыарахан кэми-
гэр республика Президенэ М.Е.Николаев Лена-Муру систематын он'орууну сал­
гыы убулээн, тутар-монтажтыыр улэлэри тэтимнээхтик ыытан, 1996 сьш бала-
дан ыйын бутуутугэр Муругэ ууну тириэрдэр туйунан быйаарыылаах дьайалы
он орбута. Ити дьайал, орус сунньугэр уескээбит харыы теле баран, кемуел мууБа
халдайалыы устан, иннигэр баар мэйэйдэри тодо солоон аайарын курдук буолбу-
та. Ол курдук «Якутводмелиорация» холбоЬук тутар-монтажтыыр тэрилтэлэрин
идэтийбит биригээдэлэригэр уонна системаны тутууга сыЬыарыллыбыт атын тэ-
рилтэлэргэ, аналлаах мобильнай этэрээттэргэ куурээннээх уонна быйаарыьшаах
улэдэ туруналларыгар кыады биэрбитэ.
Саха Республикатын Правительствота, барыллаайын быйыытынан, система
тутуутугар 1996 сьшга 74 миллиард солкуобайдаах убу кербутэ. Ону кытта тэн н э
«Ленаводстрой» уонна н Якутводсельхозмелиорациян холбойуктар салайааччы-
лара Гаврильев И.Г., Рымарь С.Я., Максимов Г.Н., Протопопов А.П. ыытыллы-
ахтаах улэлэри суруннуур чопчу сыаллаах-соруктаах комплекснай бьшааны
онорон. тутар-монтажтыыр идэтийбит биригээдэлэргэ, мобильнай белехтерге
тиэрдибиттэрэ. Манна Туйма урэхтэн Сайьшыкаанынан, Кыыс-Хананан, Кьгч-
чаманан, Куотгука алаайынан Муру-Эбэдэ он ойуллуохгаах Куойадас водохра-
нилищетыгар диэри 49 км усталаах магистральнай трубопровод тардьшлыахтаада.
Тутар-монтажтыыр улэлэри хонтуруоллуур уонна салайар штаб тэриллибитэ,
штабы салайыы Рымарь С.Я. (председатель), Протопопов А.П. (солбуйар пред­
седатель) суктэриллибитэ. Бу штаб хас нэдиэлэ аайы улэдэ туох итэдэс-быйадас,
кетутуулэр тахсыбыттарын быйаарар, кэлэр нэдиэлэдэ туох улэлэр ыытыллыах-
таахтарын бьшаанныыр бастайааннай планеркалары ыытар буолбута.
Магистральнай трубопровод иккис уочаратын монтажтаайын ыам ыйын ман -
найгы куннэриттэн садаламмыта. Ийэрдэр агрегаттар сырдык уоттара, сааскы
42