Page 36 - С.С. Аржаков. Олоххо уьаарыллан

Арай Кремль Улахан Дыбарыайыгар делегат беде мустубут yhy.
Улахан мунньах айылларын биллэрэн чуораан беде тырылаабыт.
Ол икки ардыгар Антон Ильичка утары биир кыра унуохтаах,
ачыкылаах, сэхсэйбит бытыктаах одонньор чуо хааман тиийэн
кэлбит уонна: “Саха сириттэн сылдьар табаарыс Бэриийэп эн
дуо?”— диэн ыйыппыт. Бийиги кийибит себулэйэн тонхох гым-
мыт. Онтон ол одонньор Антон Ильичтан мустубут дьону строй-
даан киллэрэн саалада олордоругар кердеспут. Саалада дьон бары
саайыламмыттарын кэннэ Антон Ильич, сэмэйэ бэрт буолан, кэ-
лин содус миэстэдэ киирэн оннун булуммут. Ону маарьигны
одонньоро булан ылан, инники ирээккэ илдьэн олордубут. Онтон
кэлин билбитэ, ол одонньоро Бутун Союзтаады староста Михаил
Иванович Калинин буолан биэрбит.
Итинниккэ маарынныыр тугэннэри Антон Ильич олох чыпчы-
лыйбакка да, кырдьык-хордьук туттан олорон кэпсиир идэлээдэ.
Мунньахтарга тыл эттэдинэ маннай оргууй адайдык, ийиллэр-
ийиллибэттик садалыыра, онтон улам иитиллэн кебдьуеруйэн
киирэн барара, ол аайы сутуругунан остуолу эбэтэр трибунаны
сууралыыра. Онтон дьэ уутугар-хаарыгар киирэн этэн-тыынан
бардадына бачыллыы беде буолара. Ол да ийин дьон-сэргэ кини-
ни Бачылла диэн хос ааттаабыт буолуохтаахтар.
— Эн ити тодо сутуруккунан остуолу, трибунаны сууралыыр
буоладын?— диэн мин сородор дьээбэлээн ыйыталайар этим.
Онуоха одонньорум: “Оттон сутурукпунан охсуталаатахпына, туох
ааттаах майа тулуйуой додоор? Урут гражданскай сэрии садана хас
да остуолу тодо охсон турардаахпын”,— диэн эмиэ кырдьык-хор­
дьук хоруйдаабыттаах.
Оччотооду кэмнэ хайалара эрэ (умнан кэбиспиппин) маннык
кэпсээбиттээдэ:
“Антон Ильич сэйэнэ айара омуннаадын ийин биирдэ тугэн
булан ыйыппыттаахпын: ’’Антон Ильич, ити тодо олус омуннаан
кэпсиир буоладын?" Онуоха одонньорум чочумча саната суох
сенедуйэн олорбохтоон баран эппитэ:
— Оттон, тукаам, еллехпунэ сэйэн оносто сылдьыах этилэр
буоллада дии..."
Оскуолада улэлиир сылларбытыгар бийиги бары даданы полит-
кружоктарга пропагандистыырбыт. Мин партия историятын уерэ-
тэр куруйуогу ыытарым. Арай ол курдук уерэ-кете, улэлии-хам-
сыы сырыттахпына, 1953 сыл кулун тутар ый санатыгар “Сталин
ыарыйда” диэн буолла. Радионан сотору-сотору доруобуйатын ту-
ругун биэрэллэрэ. Ону барытын бийиги истэрбит. Togo эрэ доруо-
буйата кеммет, ыйыктыбат ыарахан ыарыыга ылларбытын
сурэхпит сэрэйбитэ. Онтон кулун тутар 5 кунугэр Сталин елле
диэн буолла. Ким да итэдэйиэн, Сталин суох буолла — диэн
бадарбат да, хайдах гыныаххыный! Сарсыардаттан оскуолада ку-
32