Page 200 - Трагедия на озере Ильмень

Трагедия на озере Ильмень_____________________________

кыайан кэлбэккэ, батальон дьоно бука бары геройдуу охту-
буттар.
Бийиги уолаттарбыт эмиэ бу куорат хоту еттунэн кимэн
киирээри, аньыыта-харата суох тыыннарын толук уурбуттар
(Ильмень кувлтэн Старай Руссада диэри массыына 20-чэ
мунуутэ эрэ айанныыр).
Мин Устрека кырдьадастарын, ити кыргыйыыны кербут
дьоннордуун кэпсэттим.
Е.И. Демышев: «1943 сыллаады олунньу 23 кунун олус
учугэйдик ейдуубун. Ильмень куел бу содуруулуу-ардаа еттугэр
тэллэхтэйэ кэриэтэ кытылга хас да дэриэбинэ баар: ханастан
садалаатахха, Коростынь, Пустошь, Ретле, бийиги Устрекабыт,
салгыы — Заднее Поле, Ужин, Взвад. Ити сарсыарда (мин 13
саастаадым) эрдэ бадайы куел диэки ньиргиэр тыастан уйук-
таат, тан нан тайырдьа ойобун. Кытылга суурэн киирээт, айах-
пын аппытынан тохтуу биэрэбин — хайыы-уйэ сырдаабыт этэ,
оттон биэрэктэн тэйиччи куелу толору манан маскхалааттаах
бийиги дьоммут ийэллэрэ. Бэттэх маска серуестэн немец чосо-
буойа турара, атада тонмут быйыылаада — саппыкытынан хап-
тайыны кыратык тэбиэлээн тобурдатара. Миигин кереет сана
аллайда: «Цурюк!» — ол аата «тенун» диэн. Мин теттеру ыстам-
мытым, дьиэбитигэр ийэбиниин иккиэйэх эрэ этибит: «Ийээ!
Мантан куота охсуох, куелунэн бийиэннэрэ ийэллэр, билигин
сэрии беде буолуо», — диибин. Куелтэн тэйиччи билэр ыалбы-
тыгар тиийэн, омуйахха саспыппыт. Сотору алдьархайдаах ытыа-
лайыы буолбута. Фашистар анаардас бийиги дэриэбинэбит ан-
нынан сыыр хаайын тобулу хайан, туох да буулдьата, снаряда
хотуппат туерт бункерын, ДЗОТ онорбуттар этэ. Сэрии кэннит-
тэн ДЗОТ ийигэр киирэн оонньуурбут: онтон куел адьас ытыс-
ка уурбуттуу кестере, туох санааттан итинник килэн мууйунан
бийиэннэрин киллэрбиттэрэ буолла, саатар арыый эрдэлээбит-
тэрэ, харанада кэлбиттэрэ буоллар.
Онуоха эбии рациянан ынырбыттарыгар, немец самолетта-
ра кэлэн улту буомбалыыллар. Ол да урдунэн уолаттар олус
хорсун этилэрэ — додотторо сылбах курдук охтоллорун, муус-
таах ууга туйэллэрин урдунэн, кимэллэрин тохтоппотохторо
эрээри, куус уостан барбыта...
Дэриэбинэ кэтэдэр бараахтар бааллара, сарсыныгар биир
саха саллаатын онно адалан, кырбыы-кырбыы доппуруостаа-
быттарын олбуор быыйынан кербуппут. Киниттэн сехпуппут:
адьас туту да сан арбат, бэл айыкка диэбэт, илдьэн тыа садаты-
гар ытан кэбиспиттэрэ.
Олбут саллааттары хомуйууга, кемуугэ кемелеспуппут,

196