Page 25 - Трагедия на озере Ильмень

Ильмень кытылыгар кыргыйыыларга

1943 сыл бастакы ыйдарыттан совет­
скай ийэ сиртэн немецкэй-фашистскай ха-
лабырдьыттартан маассабайдык YYPYY киэн-
ник садаламмыта. Сталингард анныгар Со­
ветскай сэбилэниилээх куустэр стратегичес-
кай кимэн киириилэрин операциятынан фа-
шистскай сэриилэр улахан белехтерун
тегуруйуу уонна урусхаллаайын 1942 сыл сэ-
тинньи 19 кунуттэн 1943 сыл олунньу 2
кунугэр диэри ыытыллыбыта. Урдуку Кы-
лаабынай командующай ставката содуруу
фроннарга уескээбит табыгастаах стратегическай балайыанньа-
ны 1943 сыл тохсунньу бутуутугэр, олунньу санатыгар салгыы
кимэн киирии уонна естееду ууруу фронун кэн этиигэ туйанар-
га соруктаммыта: икки беден операцияны биир бириэмэдэ
ыытарга быйаарбыта — естеех «Центр» диэн армияларын
белехтерун, иккийин — «Север» диэн армияларын белехтерун
утары. Онно хотугулуу-apgaa хайысхада «Север» армияларын
белехтерун урусхаллаайынтга Ленинградскай, Волхов-скай, Хо-
тугулуу-apgaa фроннар сэриилэрэ кыттыахтара. «Хотугу сулус»
(«Полярная звезда») кодовай ааттаах о не рация да Хотугулуу-
ардаа фронт ханас кынатын сэриилэрэ Псков-Нарва хайысха-
тынан сурун охсууну он оруохтаахтара.
Бу улахан эппиэттээх соругу толорууну садалаайын Хотугу-
луу-ардаа фронт 27-с армиятыгар суктэриллибитэ. Бу армия 12-с
гвардейскай стрелковай корпуйун састаабыгар 19-с туспа
хайыйар биригээдэтэ баара, биригээдэ инники кирбиитэ 900-
чэкэ байыастан турара, ол ийигэр 400-чэкэ Саха сириттэн тиий-
бит байыастар этилэр, кинилэр Уралга кылгас бириэмэдэ уерэ-
нэн баран, биригээдэ састаабын толорууга кэлбиттэрэ.
Ити ийигэр 100-чэкэ кийи Горнай оройуонуттан ынырыл-
лыбыт суурбэччэлээх, суурбэлэрин сан а аайан эрэр эдэр-сэнэх,
хоодуот-хорсун ыччаттар этилэр.
Биригээдэ 1943 сыл тохсунньу 10 кунугэр Уралтан айан на
туруммута уонна суурбэ биир хонугунан Новгородскай уобалас
Крестцы диэн станциятыгар кэлбитэ. Онтон ус суукканан
хайыйарынан айаннаан, фронна тиийбитэ. Хотугулуу-apgaa
фронт сэриилэрэ кимэн киириини араас-араас бириэмэдэ
садалаабыттара. Уон биирис уонна биэс уон уйус армиялар ити
бириэмэдэ кимэн киириигэ ессе бэлэмэ суох этилэр. Советскай
сэриилэр бастакы холонуулара тейе да балайыанньаны уларып-

21