Page 1 - Неизвестное название

Сэтинньи 11 күнэ, 2016 с. История кэрчиктэрэ

И.И.Юрганова “Церкви Якутии краткая история ” диэн кинигэтигэр
Леонтьевы сана олоххо 240-241 стр. Бородин улууһун тацаратын дьиэтин улэһиттэрэ бааллар
ким өйөөбүтэй? буолап баран, Леонтьев диэн араспаанньалаах биир эрэ үлэһит үлэлээн
ааспыт. Мин бу кинигэтэ хайдах суруллубутунан: “Леонтьев Максим
(Михаил) Петрович священник 1877 г.р. сын мещанина г Якутска, в
власти должна проникать во все 1900 г. окончил Якутскую духовную семинарию и был рукоположен во
поры советского строительства - диакона, затем во священника и определен на службу в Легойскую цер­
хозяйственного, культурного и ковь. Депутат XXIII съезда духовенства Якутской епархии. В 1908 г.
политического». (Ж. «Красная назначен священником первого прихода Борогонской Вознесенской церк­
Якутия», 1922, ,\Ы, сс. 3-5). ви. Награды: набедренник (1901 г.), бархатная скуфья (1905 г.), архипа­
1923 с. бэс ыйын 20 к. К.К. стырская благодарность (1908г.). Супруга-Анна Федоровна (1884г.р.)”.
Байкаалабы атаарыы улахан
тыл эппитэ. Олортон икки киһи Леонтьев төрүттэрин үөрэтии
мунньаҕа буолбута. Элбэх киһи
этиитин холубурдуубун.
Байкаалап историяҕа киирэр үлэтэ салҕанар
этиитэ: «...Лишь бы не повторя­
лись ошибки прошлого, так как Бу үлэлии олоротх ыалтан оҕо Бүтэһигэр сурукка киирэр аата ригэр баар буолуон сөптвөх. Ол
в Якутии совершенно нет усло­ ылан иитэллэр. 1895 сыллаах- Никатон дэммит. Уолухх Петр аата Тулуцаххан, Күбээйиххэхх,
вий для развития контрреволю­ ха кулун тутар ый 5 күнүгэр Никатонович Гоголев ахтьты- Хардьымыттанахг олорбут аҕа
ции. Самос опасное явление - торообүт уол оҕону. Леонтьев тыгар да, ^тугас аймаҕа Гоголев уустарыгар буолуон сонтоох.
это недоверие и мания поисков Василий Никанорович диэн Иван Васильевич (Бурҕас) В.П.Леоххтьсв бастаан киһи
контрреволюционности там где ааттанар-еуолланар. Томтор- ахтыыларыгар Никои Гоголев буолан олорбут, улааппыт,
его нет... Это недоверие, не име­ дооҕу церковнай-приходской оҕонньор сэттэ тогүл ойохтоно дьоххнорун уошха торонпүттэ-
(Бутуутэ. Иннин ло совершенно никакой почвы, оскуоланы бүтэрэр. Дьэ, ман­ сылдььхбыт. Аан бастакы о$ото рин, кэргэнэ хайа аҕа уус Ми-
«МС» 81 ХЬ-гэр коп)
никакой контрреволюционной на Вася ким оҕото буоларын, буолуон соп. Аҕыйах бириэмэҕэ галкиттар буолара эмиэ чуспх-
Бастатан туран, сахга былаас организации. В городе не было кимтэн ылан иипиитин туһу- олорон баран арахныт буолуохх кайдааһын үлэтэ са:хҕа!хахх бара
салайааччылара: 11 .А.Ойууну­ не имел и штаб Пенеляевцев, не нан чуолкай быһаарыы били- сон. Арахныт дьахтара хаал- турар. Анхха Васильев! таттан
скай, М К.Омуоһап, И.Н. Барла­ имел никакой связи с городом». гин кыаллыбат. Барыллааһын быт уол оьотун таҥара дьиэ­ икки уол овоххоммуттара бил-
хах!, К.К.Байкаалап о.д.а. Леонтьев этиитэ: «Самая глав­ быһыытынан манна баар би­ тин үлэһитигэр Леонтьев Мак- лэр. Бороҕон у;хууһун Томто-
Ойуунускай Леонтьевы кыт­ ная заслуга тов. Байкалова - это ли! х зги саастаах дьоннор кэпси- симхга биэриэн сөп. ругар олорон улахан уолла-
та Томскайдааҕы университекка установление новой военно-по­ иллэринэн Бороҕон улууһун Леонтьев Василий Иика- ра Леонтьев Гера Васильевич!
үорэххэ сылдьыаҕьптан билеэр. литической линии в Якутии. Сабарай аҕатын ууһун Мүрү норович кэргэнэ Мигалкихха бэһис кылааска үорэнэ сылдьан
1920 с. чекистар хаайаары кэ- Тов. Байкалов в своих речах, вы­ эбэтин арҕаа баһыгар олохтоох Анна Васильевна. И.В.Гоголев олбүтүн Мүрү эбэ арҕаа баһы-
лбитгэригэр Леонтьев, быһа, ступлениях неоднократно харак­ Арахгас ыалыттан иитэ ьтлыан билинэринэн Мигалкшх Ни­ х^ар Арахгаска кистээбиттэр. Ол
() йуу1 гу скайга тол үх х үош хээн, теризовал старую политическую сон диэн быстах түмүк охгоро- колай (Арсын) 1881 сыллаах­ унуоҕун кыайахх булбатыбыт.
быыһанан турар; иккиһин, 1921 линию как красный бандитизм бун. Ол курдук, Сабарай аҕа- ха төрөөбүт. Ютниттэхх үс оҕо Гера ийэтэ кэлин сааһырахх ба-
с. олунньутааҕы саагыбарга кы- и мы с этим согласны. Старая тыхх ууһугар Араҥас олохтооҕо торөөбүт. Бастакы кэргэниттэн ран И.В.Гторосов диэхх аймах-
тынна диэн биэс сылга уурул- политика заключалась в прове­ Гоголев Никон Петрович (Ни- Мигалкин Уйбаан Николаевич тара эбитэ дуу, онно о.]хорохх
лан хааллыбытыгар, Ойууну­ дении классового расслоения, в катон) 1882 сыллаахха торообүт (Үон Уйбаан), иккис кэргэ­ сылдьыбытыхх туһунахг И.В.Го­
скай: «бэйэм эппиэпнэр» — диэн военном коммунизме, реквизи­ диэн ухгуоҕар суруллан турар. ниттэн Парасковья Никола­ голев ахтан аһарбыта. Гсраххы
кордоһүү охгорон, эпиилигэр, циях, репрессиях и т.д., несо­ 1974 сыллаахха олбүт. Мин бу евна Мигалкина торүүллэр. олох үчүгэйдик билэр эбит.
1922 с. хаайыыттан таһааран мненно это диктовалось необ­ оҕонньору уорбалыыбын. Кини Уонна иитиэх уол Мигалкшх Ахша Васшхьевна бу кэлиити-
турар; үсүһүнэн, 1925 с. «Саха ходимостью в общероссийском аата-суола сон түбэһэр. Сааһа Гаврил Николаевич (Маайа гэр иккис оҕотун туһуххахх ким
омук» уоисастыба туһунан мок- масштабе. По в России были да барсыан соп. Былыр ити би- уола). Марфа Алексеевна кэр­ да билбэт.
күоргэ, Ойуунускайы саха уорэх- определенные условия, как клас­ риэмэҕэ оҕо обургу буолбутун гэнэ политсыылынай киһитэ, Васшхий Пиканоровш! хахх-
тээҕин утары тылласта диэн ба- сы, политические группировки, да кэнниттэн сүрэхтииллэр. бааһынай ьхраас хаанххаах киһи тахх хаахпхааҕын, кимтэтх киип-
айсыбыттарыгар «11усть исчез!хст каковых у нас не было. Местные Сүрэхтэммит аата Никон диэн, эбитэ үһү. Иккис барыйаашга нээҕихх 1хуолкайдааһы!х салгыы
тень!,.» диэн ыстатыйаны су- советские деятели ... копировали кэлин Иикатон диэн аатырбыт. үчүгэй Мигалкиннар торүттэ- күүскэ бара турар.
руйбутун, ордооҕүтэ архыыптан Центр, следствие чего получил­
булан, үордүм да эггэ! Ол ыста- ся печальный результат — по­ Леонтьев Максим Петрович Ииппиг аҕата бастакы кэргэнэ, Васшхий Ни­
тыйаҕа манных тыллар баалла- встанчество. Вторая заслуга тов. (Михаил) 1877 сыллаахха сэниэ канорович ийэтэ эдэр кыыс
ра: «Товарищей ... Софронова, Б айкал ова — это установление баай дьошго торообүт. 1900 буолуон соп сыыстаран кырааската барахх
Леонтьева, Николаева, Колесова контакта с нацинтеллигенцией. сыллаахха Якугскайдааҕы ду- суорума суолламмыта диэн
и других считаю людьми работа­ До этого с нацинтеллигенция ховнай ссминарияны бүтэрэр. эмиэ үһүйээп кэпеээн баар. Озх
ющими не за страх, а за совесть, рассматривалось как контррево­ 1908 сыллаахха Бороҕон кэргэнихх кэнниттэн оссо би­
бе:Г корыс'ПШх цШхей, без злых люционеры, не было пи какого ул^уһун Томтор тахгаратыхх ирдэ кэргэххххэнэр. Онтон ОҔО-
намерений, людьми преданными доверия, проводились слишком дьиэтигэр ананан үлэлии тах- лооҕун туһунан эмиэ биллибэт.
интересам ЯАССР и якутской строгие репрессии, что нельзя сар. Кэргэнэ Ахша Федоровхха Ол кэнниттэн Петр Никатоно­
науки» — диэн! I было открыто говорить даже об 1884 сыллаахха торообут. Мак­ вич торүүр эбит. Петр ийэтэ
Омуоһап 1922 с. саха үорэх- автаномии. (НА РС (Я), ф. 50, сим Петрович Бороҕон улууһун үһүс КЭрГЭН буолуохх С01Х. Ошго-
тээҕэр аадырыстаахх бэчээттэп- он. I, д. 34, л. 113) Лохой тахгараларын дьиэлэри- тооҕу бириэмэҕэ аатынахх Ни­
ххит «Аһаҕас суругар» харда су- В.II.Леонтьев, туох ханнык ин- гэр балай эмит уһуннук үлэлээ- кон Петрович Гоголев бастакы
рух'у В.Н.Леонтьев суруйбугун, пинэ,- бодоҥ общественнай-по- бит. Кылгас ахтыы бу туһунан кэргэниттэн бастакы уол оҕо,
мунньахтаан баран, мунньах литичсскай деятель: 1918 сьпхлаахха торообут Ека­ Василий Никанорович нихпхит
аатытта! х мух и хьаҕы ыых и х ыт Ойуунускай, Омуоһап, Бараа- терина Константиновна По- аҕатынан Леонтьев аҕабыыт
Г.Ф.Сивцев уонна мунньах сэкэ- хап таһымнарынан олорон аас- ххова (Новгородова) 98 сааста­ араспаанньатын биэрбит буолу­
ритээрэ М .А. Константинов илии ггыт киһи. Ити дьону кытта биир ах кырдьаҕас Сабарай аҕатын он сохх. 13-14 саастаах тулаайах
батгаан, «Автономная Якутия» өйго-санааҕа, биир обуоймаҕа ууһугар Арахгаска Тойон Мүрү оҕопу таба корон ьшан тапира
хаһыат 1922 с. атырдьах ыйын 27 сылдьыбыта — үоһэ да ахтыллы- архзаа баһыгар дьоно-сэргэтэ, оскуолатыгар үорэттэрэн киһи
к. 1.8 №-гэр бэчээттэппиттэрэ. быт холобурдартан ырылыччы тороппүттэрэ тууһугуран тап- хара буолта буолбута диэхх сэ-
Онон, ити суруху Омуоһап костон кэлэр. таан олорбуттар. “Болохтоһүү” рэйиллэр.
уонна Леонтьев икки арды- Итини таһынан, интеллект колхуоска сүоһү үлэтигэр үлэ- рыттаҕа. Ким буолара биллибэт Василий Никанорович торой-
ларыгар бэчээт ххохгүо аһаҕас быһыытынан киэҥ эрудиция- лэспит. Кэргэнэ Попов Миха- кэмэ эбит. пүт аҕата кимэ-туга оссо да
кэпеэтии (диалог) быһыытынан лаах, былыргы грек омук клас­ шх Семеновичтыын сэрииттэн Мин сабаҕылыырбыххан, Ле­ биллэ-чуолкайдана илик итихх-
ойдүохтээхиит. Ити - биирэ. Ик- сик болүһүогэ Фалестан саҕала- кэлбитин кэннэ 1947 сыллаах­ онтьев Максим (Михаил) Пе­ ник. Оссо биир дьыала быһаа-
киһинэн, 1924 с. кулун тутартан ап, Арҕаа Европа уһулуччулаах ха холбоспуттар. М.П.Леонтьев трович Василий Никанорович рьшыннаҕына, баҕар, бу барыл
бэс ыйын 15 к. диэри Обком болүһүогүнэн ааттаммыт ому- аҕабыыты корбүт эбит. “Нуучхха Леонтьевы иитэн үорэхтээх соп түбэһиэ.
уонна ОКК (Областная Кон­ гупан ниэмэс Иммануил Кант киһигэ этэ, ол гынан баран кы- киһи буолуутугар улахахз тирэх Матырыйааллары хомуйан,
трольная Комиссия) холбоһук- «Критика чистого разума» диэн ралаан сахалыы билэр этэ. Кэр- буолбут буолуон сон. Ол иһихх ирдэһэн суруйда Роман
таах үс мунньаҕар бэрт улахан фундаменталыгай үлэтин кипи гэнэ эмиэ нууччха дьахтара этэ”. Максим аҕабыыт тордүн-ууһу1х БЕРЕЖЛИВ (Ситимнэһии),
М О ККүорү! 1ЭН ( М. К.Аммосов хаайыллыбытын кэннэ торг Кэтириис ийэтинээн Новго­ ырытар эмиэ наада курдук РФ жури ал и стар ын
дьаныардаах туруорсуутуиан) оҥорон ааҕыыга таһаарбытта- родова Елена Федоровналыын эбит. Максим аҕабыыт докуму- Сою/гуи чнлиэнэ.
партия Обкомун тордүс Пленума рын 1930 с., арыйталаан корон дьэдьэннии сылдьан Максим- оннарын, сырыыларын туһунан
1927 с. бэс ыйын 22 к. В.Н.Ле- баран, чаҕыйан: «Мин мэйиибэр наахха сылдьан ааһаллара үһү. чааһынай архыыбыттан уонна Редакцияттан
онтьевы куорат баартыйата суох апамматах кинигэ эбит» диэн “Сороҕор дьэдьэннээн Мах- судаарыстыбаннай архыыптан
их гте; х; х иге! и хияты х I а атыттах х тотторү уурбут, П.М.Заболоцкай сыым аҕабыыкка биэрэн ку- сороҕо костон барахз бу сырыхл- Автор сабаҕалааһыннары-
Бүтүхх Сойуустааҕы Ситэриилээх ахтыыта баар. рупчаакы бурдук ьшан, үорэн- га кыайан ырытыллыбакка, гар киһи өйдөөбөт түгэннэрэ
КэМИТИЭТ ЧИЛИЭ1 хитхэн (Наххио- Чахчы, философияҕа бэ- котон тоннорбүт. Максимнаах баттаһа кэлбэккэ киирбэтэ. Би- бааллар. Кини бигэргэтэ-
налыхостар сэбиэттэрэ) талбыта. лэмнээх эрэ киһи ааҕар (туһа- бэйэлэриттэн биир уоллаахтара лигин Максим аҕабыыт хаарты- ринэн, Леонтьев Васрший
Ону, корой турбут курдук, Саха нар) кинигэтэ буолуохтаах. куоракка ускул-тэскил сылдьан скатын ыытабых!. Новгородов Никанорович төрөппүт аҕа-
сиригэр II.В.Ксенофонтов айда- Баһьпгай Никанорович «Саха таах олбүтэ диэн дьон кэпси- Илья Дмитриевич 77 саастаах та Сабарай аҕатын ууһугган
ана тахсан, 1928 с. Киихх Кэми- о муху» ааһан 1925 с. кулун ту- ирэ. Атын оҕолооҕун туһунан Новгородова Светлана Ильи­ төрүттээх Никон Петрович
тиэт «Саха сиринээҕи партийнай тар 31 к. Саха АССВ иравитель- истибэт этим”. Екатерина биэс нична төрөппүт кыыһын ча- Гоголев буолуон соп курдук.
тэрилтэ туһунан» уурааҕын кэн- ствотын ууруутунан Ойуунускай саастааҕар Томтор танаратын аһынай архыыбыттан коһүххнэ. Кини упгуоҕар суруллубутунан
ниггэн Леонтьев үлэтиттэн уһул- тэрийбит «Саха кэскилэ» диэн дьиэтин куолакалын тыаһа Максим аҕабыыт хаайыы кэн- 1882 сыллааҕы төрүөх эбит.
лан, чыыскаҕа түбэһэр. Үс сылы бастакы научнай-чинчийэр об- олох ^хуолкайдык иһиллэр этэ хшттэн 1943 сыллаахха түснүт. Аны Василий Никанорович
быһа сууттаан, хаайан, норуот ществоны олохтоснут киһи. диир. Ити 1923 сыллаахха тахга- Аны төроппүт аҕата буохгуо Леонтьевы хасыһан үөрэппит
остооҕо оҥорон, 1930 с. муус Ойуунускай, Аммосов команди- ра дьиэтэ үлэлээбит эбит. диэн сабаҕаланааччы Гого­ В. Н. Протодьяконов суруйа-
устар 11 к. тройка ууруугунан ровкаҕа бардахтархлна общество Екатерина Константиновна лев Никон Петрович (сүрэх- рынан, кини 1895 кулун ту­
үс сылга болдьохгоон Сибиир бэрэссэдээтэлин В. 11. Леонтьев бэйэтин тылыттан 2016 сыл тэммитинэн), кэлих! бьпгаас тар 5 күххүгэр төрөобүт дэххэр.
концеҥграционнай лааҕырыгар солбуйан хаалара. 1925-1926 сс. атырдьах ыйын 27 күнүгэр су- улархлйбтлтын кэннэ Никатон Оччотугар аҕата Никон уо-
утаарыллар. Ол — бэйэтэ тусна Кыһын-сайын «Саха кэскилэ» рулунна. диэн суруллар буолб^ч. Ол луттан 13 сыл эрэ аҕа буолан
сүрдээх уһухх, балыырдаах ха- уоисастыба икки салаатын (Тьпт Ахтыыга быһааран эттэххэ, иһин “Ыллам ытык ыал” диэхх тахсар. Ону автор болҕомтоҕо
раҥа дьыала. уонна искусство салаалархлн) ити Екатерина биэс сааһыгар Петр Никатонович Гоголев ылбатах. Максим Леонтьев
Омуоһап, Бараахан, Леонтьев сэбиэдиссэйдэрин: А.Е.Кула- Васшхий Никанорович куорак­ уола Анатолий Петрович Го­
омук боппуруоһун олус таба- ковскайы, А.И. Софроновы ка саамай үҥсүһүүлээх-хар- голев кинигэтигэр ахтарынан иккис саха кэргэнэ аҕабыкка
тык ойдообүттэрэ — саха олоҕухх В.II.Леонтьев солбуйан олорбу- сыһыылаах, эюсирэтиһиилээх, аҕам сүрэхтэммит аата Никон тахсыан иннинэ төрөппүт уо-
тыын боппуруоһун быһыытынан та. (Кор: Отчет Якутского ис- бэйэ бэйэни сиэһэр, үлэтин са­ диэн этэ диэбит. Бу кихзигэҕэ лун аҕабыт бэйэтин аншлнан
сыах хал аабыттара. след. Общества «Саха кэскилэ» с амай орогойо буолар эбит. Онон уола Петр Никатохзович су- суруттаран Леонтьев дэммит
«Основной вопрос в Якутии 31 марта 1925 гю 31 марта 1926 кини билбэтэ соптоох эбит. руйарынан, аҕата биэстэ кэр- буолуон соп. Онон Никон да,
— национальный воххрос. Ре­ г./ Сб. трудов исслед. о-ва «Саха Бу КЭМ1ГЭ кинини дьон-сэргэ гэннэммит. Онтон үһүйээн Никатон да диэни буолбакка,
шить правильно этот вопрос — Кэскилэ», вьт. 3, Якутск, 1926, саһыаран оччо-бачча кэпеээн кэпсээҥҥэ сэттэтэ дэнэр. Мин Никанор диэн ааттаах киһи-
значить, найти ... основу суще­ май, сс. 68-76. да охгостубат кэмнэрэ буолу­ суоттуурбунан, Петр Никато- ни архыыптан көрдүөххэ соп
ствования Соввласти и партии в Василий Никитич он соп. Биирдэ ат уорҕатыгар, новиһы 42 саастааҕар тороп- курдук.
Якутии. Национальная политика ПРОТОДЬЯКОНОВ. биирдэ ат өроҕотүгэр буола сы- гхүт буолуон соп. Бу иннинэ