Page 26 - Суруллубут суоруллубат

22 f СУРУЛЛУБУТ -

улахан суолталаахтар. ’’Курбуйахтар” кинигэ^э нэйилиэкпит уунуутэ-сайдыы-
та арылхайдык кестер. “Олох утума” нэйилиэк олохтоохторун дьиэ кэргэттэрин
теруччутугэр туйаайыллыбыт. Онон Петр Николаевич, Дмитрий Федорович Ам-
мосовтар сункэннээх улэлэрэ Курбуйах нэйилиэгин бары олохтоохторугар кунду
кылаат тэнэ нэйилиэстибэлэрэ буолаллар дии саныыбын.
Эбэбит хаан-уруу аймака Ил Тумэн депутата Николай Николаевич Костро­
мин Курбуйахха быыбардааччылары кытары керсе кэлэ сылдьан, “Олох утума”
электроннай варианын бийигиттэн ылан барбыта. Онно кини утум сал^ааччы
быЬыытынан теруттэрин интэриэбиргиирин, салгыы улэлэйэр санаалаа§ын бил-
лэрбититтэн улаханнык уербуппут”, - диир кийииппит мин бииргэ тереобут бы-
раатым Дмитрий Дмитриевич кэргэнэ Любовь Прокопьевна Аммосова.
А^абыт Дмитрий Федорович “Олох утума” улэтин суруйарыгар кини бу орто
дойдуга олорон ааспыт оло^ун сурун ус санаата терует буолбут буолуохтаах:
Бастакы санаа. Дмитрий Федорович чугас аймахтыы дьоннор олохторун
холбоон ыал буоллахтарына: “теруех теннер” диэн булгуруйбат санаалаах этэ.
Тереобут дойдутун дьоно-сэргэтэ доруобай ыччаттардаах, чел олохтоох буолуох-
тарын ис сурэ^иттэн ба^арара. Онон нэбилиэк олохтоохторо урууларын-аймахта-
рын тубунан чопчу билиэхтээхтэр, оччо^о эрэ аймах-айма§ы кытары уруур^айыы-
та тахсыа суо§ун ойдеебунэ, кини бу сыралаах улэни ылсарыгар сурун биричиинэ
буолбута.
А§абыт 90-с хаарыгар уктэнэн баран, кун сириттэн барбыта, ол да буоллар
сылайарын-элэйэрин аахсыбакка, олодун тибэх куннэригэр тиийэ улэтин умурутэ,
ситэрэ сатаабыга, бу кини инникини, кэлэр утуе кэмнэри ото керуутэ буолар.
Угус кийи кини улэтигэр тирэ^ирэн, бэйэтин билиитин эбэн, теруттэрин туйунан
элбэ§и билбитэ-кербутэ бийигини уердэр.
“Курбуйах” кинигэттэн “Олох утума” теруччуттэн сирдэттэххэ, бийиги а§а
ууйа - “Курбуйах” диэн кийиттэн уунэн, тэнийэн барбыппыт. “Курбуйах” - Тыгын
Дархан уйэтин са^анаады кийи. Кини бу дойдуну хайдах булбутун туйунан бэйэ-
бэйэлэригэр майгыннайар номохтор “Курбуйахтар” кинигэ^э бааллар. Олортон
мин педагогическай наука доктора, профессор Иосиф Семенович Портнягин
уйуйээнин чугастык ылынабын. Онно маннык суруллубут:
- Былыр, кыргыс уйэтин са5ана, кимнээхтэрэ, ааттара-суоллара биллибэт
дьоннор Олуенэ ерус илин энээригэр сэриилэспиттэр. Кыайтарбыт сэриийит-
тэртэн биир кийи ордон, илин диэки куоппут. Кыайыылаахтартан биир кийи ки-
нини эккирэппит. Билинтги сир ааттарынан кэпсиир буоллахха, Суоттуттан илин
барар суолга Хананы, Балыктаа^ы аайан, Курбуйах уонна Бэйдинэ арахсар торду-
гэр, Унуулээх диэн сир баар. Бу Суоттуттан 60-ча биэрэстэлээх сир. Эккирэтээч-
чи куотааччыны манна ситэр уонна сынньана сытар кийиэхэ унуунэн быра^ар
сиргэ диэри чугайыыр. Куотааччы ойон туран, куотан истэ§инэ эккирэтээччитэ
унуунэн бырахпыта курбуйадын унуо^ар тубэйэр. Кийитэ таптардар да, тус илин
диэки куота турбут. Эккирэтээччитэ кийитин салгыы эккирэтэ барбатах. “Итиччэ
таптаран баран елбете, ба§ар, кийи-суейу терде буолар онойуулаах кийи буолуо,
сырыттын”, - диэн баран теннубут.
Бу сир онтон ыла билинээннэ диэри “Унуулээх” диэн ааттанар. Онтон ол
куоппут кийи билинни Курбуйах сиригэр кэлэн олохсуйан, тереен-ууйаан, кэлин