Page 215 - Курбуһахтар. Петр Аммосов

керутэлээтэ: "Лиза, эйигин аныырга субэлэстибит. Хайыаьг этой?"
Лиза тута себулэспитэ. Сарсын баран 10 ына§ы тутуох, ыах буолбута.
Ити 1932 сыл этэ.
Елизавета Ивановна — аны колхоз ыанньыксыта. Туппут ына§а ба-
рыта тереебутэ, чэгиэн-чэбдик ньирэйдэри ииппитэ. Caira ыанньык-
сыт хас биирдии ына^ыттан 452 лиитирэ ууту ыабыта. Оччотооцута
ити урдук кордеруу этэ. Кинитээ^эр aga ыанньыксыттар "хата кыыс-
пыт кыайталаата, ынах синньигэр ууту хаалларыа суох, эрдэйитэ,
сурэ§э-бэлэйэ бэрт" дэйзи кинини хайгыыллара. "Мин улэм ситийии-
тин туох эмэ ойуччу туспалаах курдук санаабаппын. Кимиэхэ бары-
тыгар бэйэтин улэтигэр дьингнээх кыйамньы, улэлиир дьо^ур уонна
улэни таптыахха наада", — диэн Елизавета Ивановна хайан даманы
бэйэтин сэйэнин итинник тыллартан са§алыыр.
Елизавета Ивановна колхоз хонуутун хорсун улэйитэ кэргэнинээн
иккиэйэх сыл ийигэр, кинилэр тереппуттэрэ саастарын тухары бай-
батах баайдарын байбыттара, суейулэммиттэрэ, таыныбыттара,
а^ыйах да буоллар дьиэ тээбиринин булуммуттара. Ол кинилэр олох-
торугар улахан уларытыыны киллэрбитэ. Кэргэннии Бурцевтар кол­
хоз ологр — урукку дьаданы баайынайдар олохторо уйгуланар суола
буоларын, колхоз баайа кинилэр баайдара буоларын кытаанахтык
ейдеебуттэрэ. Кинилэр дьшгнээх хайаайыннар быйыыларынан бэйэ-
лэрин колхозтара сайдарын ийин, туе бэйэлэрин олохторо уйгулана-
рын ийин ейдуун-санаалыын бэринэн улэлиир буолбуттара. Ол ийин
улэлэрэ ордук кыайыылаах, кэскиллээх буолан испитэ.
Елизавета Ивановна аны ынах биэрэр уутун ылыынан эрэ дуойуй-
бакка, ынах уутун хайдах урдэтэр туйунан саныыр буолбута. Онно
бастакы сурун суолунан суейу боруодатын тупсарыы этэ. 1936 сыл
колхоз симментал боруода атыыр тыйа^айы булуммута. Ол тыйа§айы
Елизавета Ивановна суейулээбитэ. Атыыр тыйа§ас ууйаан, тэнийэн
колхоз суейутун улахан airaapa билигин тупсарыллыбыт боруода
суейу буолла.
Итини тэ1гэ туох ньыманы туйанан ынахтан ууту ылыыны улам
урдэтэн ийэрий?
Ыыр ынахтарын кыра эрдэхтэриттэн бэйэтэ керер. Инньэ гынан
суейу майгытын, хайа ына§ы хайдах туттахха ордук элбэх ууту биэ-
рэрин билэр. Ынахтара кийилии эрэ кэпеэппэттэр, этэрин барытын
"ейдууллэр", тулаайах кулун курдук батыйа сылдьаллар. Ынахтарын
барыларын ууланалларын ситийэн, эрдэ, ахсынньыттан са^алаан ку­
лун тутарга теретен бутэрэр. Оччо§о ынах ыанар кэмэ уйуур.
Тереебут ына^ын 20 хонукка сылаас уунан уулатар. Онноо^ор автопо­
илка киирэ илигинэ ыанар ына§ын илиитинэн тайан, кун'н'э хайаан да
иккитэ уулатар. Саас эрдэ, куйун хойут Уйаны, Лапты алаастарынан
кейен отордоон мэччитэр. 1 0 ына^ы уурэн, тан'айын сыар^атыгар тиэ-
йэн, онно от ууран ньирэйдэрин батыйыннаран, туох да айдаана суох
кейен хаалар. 1954 сыллаахтан туппа^ынан, ньирэйдэрин эмнэрбэккэ,
ыайьпгн'а киирбитэ. Баарынан сиилэйи, турунуепуйу, эбии айылыгы

14*
211