Page 141 - Лена совхоз 50 сыла. Баһылай Мүрү

лэн, бииртэн биир улэни байылаан холун этэ хойдон, хороччу улаатан испитэ. Сиртэн
ендейен улаатан истэщин аайы септеех улэтин бас биллэрэн, бэйэтин эппиэтинэйи-
гэр туттаран истэхтэрин аайы санаата модьураан, толлубакка, эппит тылын толорор,
чиэйинэй улэйит буолбута. Ол курдук, от мустарар келеде анаан улэлэппиттэрэ.
Кийилэрэ сыыйа-баайа, аргыый сылдьарын оннугар ahapa туйэн икки мунньарынан
мустаран урдук кердерууну ситийэн салайааччыларын сойуппута. Итинтэн салгыы
санаттан сананы киллэртээбитэ. Колхойун туЬа диэн утаппыт курдук сананы оно-
рору эккирэтэн, иккилии ат охсор массыынаны улэлэппитэ. Кыйынын 5-6 одуйунан
от тиэйэрэ. Дьэ, ити кэмтэн дьиннээх дуулаща улэйит буола улааппытын учуоттаан,
сылгы иитиитин ере кете^ерге анаабыттара.
Кыайан быйаарбакка эрэйи керо сылдьар салаа, сылгы улэтигэр кердейен туран
киллэрбитэ. Биэс сыл устата утуйар уутун умнан, сылгыйыт ыарахан улэтин байыла-
ары иэмэх мастыы эрийсибитэ. Yryc ыарахаттары тодо солоон сылгы уопсай ахсаа-
нын эбэн, сылгыны тыыннаахтыы иитиини урдэтэн, суус биэттэн элбэх кулуну ылан
ерейен-черейен испитэ. Ити кэмнэ салалтада чугайаан, боппуруостары ылыннарар
гына туруорсан, тылын ылыннарар авторитеттанан дьонно-сэргэдэ киэнник биллэр,
биир бас-кес кийи буолбута. Бэйэтэ туйунан керуулээх буолан колхойун туйа диэн
кимтэн да сорудах ылбакка эрэ, миинэр ат ахсаана аччаан аты айаайыыр идэлэммитэ.
Содотох биир сыл 12 аты айаайаан колхойун келунэр келенен хааччыйбыта туйугар
утуе дьыала этэ. Сылгы иитиитигэр Бутун Союзтаады быыстапка кердеруутун си-
тийэн Москвина быыстапкада баран боруонса мэтээли ылан кэлбитэ.
Дьэ, итигирдик куурэн-хааран улэлии сылдьан, бэйэтин тэннээдин тулаайах
уескээбит Анна Максимовна Татаринованы таптаан кэргэн ылар буолбута. Колхоз
салалтата уерууну-кетууну кытта баар-суох бастын ньирэй керееччулэрин уонна
чулуу сылгыйыттарын сыбаайбатын комсомольскай сыбаайба онорон убун-айын
быйаарбыттара. Элбэх комсомоллары ыныран кинилэр байылаан-кейулээн хайан да 137
умнуллубат учугэй сыбаайбаны онорбуттара. Ол кэмнэ чугайынан буолбатах учугэй,
элбэх кийилээх сыбаайба буолан баччаанна диэри нэйилиэккэ кэпсээннэ сылдьар.
Хаан алгыйа тиийэн утуу-субуу биэс одолонон, сэттэ сиэннэнэн, ус хос сиэннэнэн
билигин нэйилиэккэ элбэх ыччаттаах кырдьа^ас буолан дьоллоохтук олорор.
1958-1960 сылларга беденсуйбут колхоз сибиинньэтин ферматын сэбиэдиссэ-
йинэн улэлээбитэ. Зоотехник-биригэдьиир улэтигэр ер улэлээн, оройуонна биллэр
беден хамсаайыннары тэрийбитэ. Эдэр ыччаттар звенонан суейуну уотан хас да сыл
устата биир тебеттен 140 киилэ эбиллиини ылан бастын кэккэдэ сылдьыбыттара. Он-
тон ыанньык ынахтарыгар бруцеллез ыарыы туран олору санациялаан баран сана-
лыы племенной ынахтары иитэн биирдии ынахтан 2 0 0 0 киилэ ууту ыан коммуни-
стическай улэ ударнига буолбуттара. Искусственнай сиэмэлээйини олохтоору бастын
ыанньыксытын В.С.Татаринованы анаан лаппа учугэй кердерууну ситиспитэ. Кини-
ни осеменатор онорон сана дьыаланы искусственнай сиэмэлээйини куускэ киллэрэн
элбэх племенной ынахтаммыта. Ууту ыайын боппуруойун лаппа быйаарбыта.
Василий Николаевич тулаайах, дьаданы олоххо адьас кыратыттан эрэйи-буруйу
кербутэ. Сэрии сылларыгар кыратыттан улэлээбит буолан этигэр-хааныгар инэн
хаалбыт Ийэ дойду ийин, дьон-норуот ийин диэн куустээх санаалар кини сургэтин
кетеуеллере. Ол ийин биригэдьиирдиир кэмигэр бастаан дьон олодун, улэлиир усу-
луобуйаларын бэйэтин оло^уттан урдуктук тутар истииллээх улэлээбитэ. Ол ийин
дьон кини сорудадын бэйэтин оло^ун салайтарар курдук ейдеен ылынара. Дьоно-сэ-
ргэтэ киниэхэ СР норуотун хайаайыстыбатын утуелээх аатын инэрбиттэрин уопсай
уеруунэн, эдэрдэнэн керсубуттэрэ. Саайыран баран уйэтин тухары мунньуммут би-
лиитин-керуутун кеметунэн учугэй наставник буолан ыччаттарга тиийэр, ейдетер
субэлээдэ, ыйаайыннаах дирин тыллаа^а. Ол ийин сэбиэтинэн, социальнай улэйи-