Page 53 - Они освобождали Украину

УУНУ, УОТУ ОРТОТУНА11

Ада дойду Улуу сэриитин кыттыылаада Ипан Милеитьснич Иосифов 1%8 сыл
сайыныгар, сэриил зенит сиригэр — Харьков куоратгаады Холоднай Гора оройуонугар
тиийэ сылдьыбыта. Ити сырыытыгар Харьков куорат гарнизонунаады Офицердар
дьиэлэрин ученай-сскрстара Данил Матвеевич Ковалеву коревн истин быбыыга-
майгыга ис сурэхтэи дуобуйа кэнсэпнитгэрэ, уруккуну-хойуккуну санаспыттара.
Иван Милентьевич Данил Матвеевичка бэйэтин хаартыскатын уонна ученай Д.Д.
11етров сэрии тематыгар аналлаах кинигэтин бэлэхтээбитэ. Дьэ, итантэн садаламмыга
Иван Милентьевич Харьков куораттаады 0(|нтсрдар дьиэлэрин кытта суругунан
сибээстэбиитэ.
Биир кэмнэ Иван Милентьевич аатыгар Харьков куоратган манных ис xohooniioox
сурук кэлбитэ: “Эн суруккун уонна исторической наука кандидата Д.Д. Петров
“Саха сир:> Ада доилуну квмускуур сэрии сылларыгар” диэн кинигэтин бэлэхгээбитин
кбин оссо тегу л махтанабыт. Ученай кинигэтин Харьков куораттаады байыаннай
гарнизон исгориятын музейыгар корлорууго уурлубуг. Офицердар дьиэлэрин уонна
музей улэбиттэрин аатгарытган Саха сирин хорсун буойуннара Ада дойду Улуу
сэриитигэр корднрбут геройдуу сырыыларын Tvhyiiair ахтыылары эдэр ыччаты
патриотичоскай тыынтга шгтиигэтубаныахлыт дюн эрэннэрэбит.
Д. Ковалев. 01.05.80 с.

Иван Иосифов киргыс толооиугар 1942 сыллаахха от ыйын куйааба сатыылаан
турдадына ынырыллан барбытл.
Кини Ленин орленнаах 19-е Дальний Восгоктаады стрелковай дивизия. 1310-е
стрелковай полка гитар тубэспитэ. Полка Можайская куорат ардаа оттугэр бодорготуюн
сыппыта. Оптом 1943 сыл олунньугугар кии ил эр роталарын Ардааны фротгтан Харьков
куоракка бырахпытгара.
Иван Иосифов: “Мин ил и и пулеметун бастакы нуемэринэн, отгон Чурлпчытган
ынырыллыбыт Василий Филиппов миэхэ иккис нуемэринэн сылдьыбыта.
Кулун гутар 2—7 куннэригэр остоох олус сытайан туран бибиги чааспытыгар
салгынган саба туНуулэри оноргообуга. Ити курдук уот будулдан ортотугар, наар
сатыы айаннаан Харьков куоракка тиийэн кэлбшшит. Куорат ибигэр хас да хонуктаах
кырыктаах кырпдбыы буолбуга. Онтоп генерал-лсйтсна!гг Рыбалко командующайдаах
111-е таикован армия тогуруктээбннтэн теле коппутэ. Сана босхоломмуг Харьков
куорат сурдээдин алдьаммыт-кээбэммит этэ.
Бибиги куораты оргогунан сатыы туорапммыт, куорат урдук сыыры дабайан,
киэбэлик урусхал буолбут Харьков куорат Холодная Гора диэн оройуонугар
тохтообуппут, дьэ тыын ылбынпыт. Ити кулун тутар 8 куиэ эта. Бибиги взводпут
ити гуун икки кыра одолоох эмээхеин дьиэтигэртохтуур буолбуга. Эмээхсин онно
кугуетун немецтэр ыйаан олорбуттэрин. кммбми олбуоругар табааран ытан
кэбиепттэрин un.iu-coiiyy былаастаан кэпеээбгггштэи улахаинык хараастыбьишыг”, —
диэн кэисээбнтгээх. Онтон салгыы кипи: “Кулун тутар 12 кунэ уунэр туунэ улахан
тыггаабыниаах буолбуга. Быт-си мэр харагеа туунэ aahaii, халлаан сырдыыта оностон
сытар сирбиг кэннинээди урусхалламмыт льиэ табытган, сабан турбуг “Катюша”
остоохтерго уот холлодобу кугшуга. Кини снарядтара туугэх уступай убууран
шийэннэр осгоох бодорготунэн сытар тыаларын садатыгар эстэн кулумнэстнлэр.
Оо, онно бибиги Филипповтыын уорбуппутун билигин да умнубаппын”, диэн
астынан олорон сэбэргээн турар. Ити кэннитгэн Иван Милснтьевичтээх сыппыт
халльаайыларыгар икки оттутгэн сэрии тыаба-ууба еро ньиргийэ тусиут. Остоох
ганкапара умайан кулубурэспитгэрэ, сытар окуопаларын не.мептэр снарядтара сиирэ-
халты тубэннэр ууга-уокка киллэрэ сылдьыбыттара. Халлаан лапна сырдаабытын
51