Page 66 - Они освобождали Украину

балыкка илдьэ сылдьара, сайын от-бурдук улэтигэр огуус сиэттэрэрэ, от мустарара.
Улахан уолатгара Дьогуор уонна Буетур хайы-уйэ ыап буолан туе па олороллоро.
КууЬумалаах 1930 сьилаахха колхозка киирбиттэрэ. 9 сааЬмттан ыла Суодэр
сааскы ыЬыыпан, куЬун бурлук астааЬыныгар тнийэ, аны колхоз улэтигэр улахан
дьону кытта улэлэНэр. Кнни оскуолатуа СытгаЬалаах алаастан сатыы сылдьан
уорэммитэ. Сарсыарда аайы уонна кунус уруок кэннитгзн сэтгэлии километры
тиэтэйэ-саарайа хаамыы, аны санаатаххл, улахан сыралаах суол обит Ол иЬин Суедэр.
улэ$э-булка буЬан-хатан, сурдээх сурэхтээх. бэйэтнн кыанар, тулуурдаах, булгуруибат
молун санаалаах уол буола улааппыта. 1934 сыллаахха Баатара сэтгэ кылаастаах
оскуолатыгар Суолэри хоп курдук та»гастаах, сырлык сэбэрэлээх. хап-харанан
чогуулуччу корбут, yhyii моойлоох, улахан даллагуар кулгаахтаах корсуо уолу мин тута
бплбитим. Кини уруок бутэрии кытп». оскуола тэлгэЬэтигэр тустан мочоолоЬо
сылдьар, утулугунэн, хаарынан бырахса оонньуур уолаттарга аралдьыйбакка, кутас
кулун тириитэ суумкатын ноторуускалмм сугэн баран, Сыымах ал а ас илин эниэтин
сулбу-халбы лабайап эрэр буолара.
Басгаан бэйэтэ, онюн атуага ыалдьан, уол, 6-е кье киска уерэнэ сыддьан, оскуолатган
уурайарга куИэллибитэ. Кэлин, оскуола$а уорэнэр сылларбар мин Суодэрп Оргуу-
дэккэ сана кулууп дьиэ$э буолар араас быраайынньыктарга, мероприятнеларга хам
тум керерум: улаапныт, урдук унуохгаах иомоуоп киЬи буолбут это. Уолээннээхгэрэ
кэпениллэринэн, кипи, ликбез учууталын курсун бутэрэн баран, кулуупка киэЬэ
улахан льону мунньан аа»уарга-сурунаргл уорэтэрэ. Оччотсюууга Балл»papa олус куускэ
са»иыбыт лрамкуруЬуокка кыттара.
1940 сыллаахха, кураан сыллар сауаланан эрдэхгэринэ, Суедэр Попову “Октябрь"
колхоз биригэдьииринзн аныыллар. 19 саастаахуол аймах-билэ льоннорун, алааста-
рынан быдаиан олорор атын колхоэтаахтары салайааччы буола туЬэр. Ол льон здзр
биригэдьиир оттомноох, лоп курдук дьаЬалларын ылынан уопсай улэ^э-хамнаска
кохтоохтук туруналлара. Ьиригэдьнирдэрэ кургуомнээх улэлэргэ кинилэри кытта
ТЭ1ПГЭ сылльарын олус собулууллэрэ. Ити сыл Суедэргэ улахан тубуктээх эта: апгга-
тордар семинардарыгар, ОСОЛВИАХИМ занятисларыгар, лрамкуруЬуокка ыраах
ба1уайы сиртэн сотору-сотору боЬуолэккэ кэлэрэ. Биригэдьиир кийи буолан. хата,
атынан сылдыэра.
1941 сыл бос ыйыи 22 кунугэр фа ищете кай Германия Советскай Союзка сарсыарда
4 чалска уоран сэриинэн саба туспуте. Сэрин, сир аайы буолбутун курдук, “Октябрь"
колхоз оло$ун, атыйахтаах уу курлук аймаабыта. Хайы-уйэ ол сайын улэни кыайар
угус эрдьон фронт» аттаммытгара. Онуоха эбии, алдьархайдаах уот-кураан сатыылаан,
алаасгар, шохтор куох ачаларын аЬьпта коруох бэтзрээ оттугор ку'барыччы салаабыта,
бурдугу оруЬуйээри бааЬыналарытуладирин ханаабалары xahap кыЬал »>» тпрээбигэ.
Суодэр, кунустэри-тууннэри эргиччи кзриэтэ сылдьан, дьону кытта субэлэЬэрэ,
туох баар отуону-дьахтары аарыма кырдьатуа старта тнийэ улэтуэ туруорара. Суодэр
агуата ол сайын влбутэ.
Qr-бурдук дуона суох уунуутун хомуйан, бнригээдэ l.iapaxan кыстып,1 сагуалаабыта.
Суодэр, остоох Москва атгыгар тнийэ кимэн киирбитин истэн. фашистары ачордуу
абааЬы короро, Низ дойдуну комускуу КыЬыл Армиям» тылланан барарга батата
кининн ууйэ-хаайа туппуга.
СааЬыары оскуо ла»за нууччалыы кэнсэтнигэ уорэтэр куруЬуок, бары буттууп
байыаннан уорэх занятиелара, бырабылыанньа, колхозтаахтар уопсай мунньахтара,
лекция, дакылаат тиЬигэ быстыбат кэриэтз этилэр. Олоору гыммыт суоНулэрн,
хоргуйан эрэр дьону еруЬуйуу — бар».1та Суедэр кыЬал »уата. Дьиэтигор ыкса киэЬэ,
арыттуун уоЬугзр, лэлби сылайан кэлэрэ.
1942 сыл бэс ыйын бутуутугэр Суодэргз бэбиоскэ тиийж кэлбитэ. Убайыгар
Буотургэ биригээдэтин дьыалатын туггаран баран, Суодэр сэрннгэ апаммыта
64