Page 54 - Ахтар ытык иэстээхпит

таарыйан Горькай аатынан культура пааркатын, тойоттор
дачаларын, 38 этээстээх "Союз" киностудия дьиэтин , ис уонна
тас министерство атын дойдулар делегациялара олорор дьиэлэрин
тастарынан, Кремли кыйа айаннаан Спасскай воротаҕа кэлэн
түстүбүт. 4 караулу ааһан Кремль иһигэр киирдибит. Истиэнэтин
халыҥа 4-5 м, үрдүгэ 8-17 м, киэҥэ 28 гектар сир.
Кини иһигэр бааллар историческай дьиэлэр:
1) . Улахан Кремлевскай Дыбарыас, улахан мунньахтар, съезтэр
буоллахтарына ССРС былааҕа тахсар үрдүгэр шпиллаах (былаах
уга) ити Дыбарыас 2 этээһигэр Георгиевскай саала баар. Ити
саалаҕа конституция уонна 1920 сыллаахха I съезд буолбут,
тутуллубут 200 сыл анараа өттүгэр.
2) . Оружейнай палата. Онно бары ыраахтааҕы таҥаһа-саба,
туттар сэбэ-сэбиргэлэ барыта баар, ордук Петр-1 гиэнэ.
3) . Кремлевскай собордар бааллар, кэккэлэһэ гурар таҥара
дьиэлэрэ, 5 устуука дьикги-кэрэ оҥоһуулаахтар, үрдүктэр:
1) . Успенскай собор;
2) . Благовещенскай собор;
3) . Архангельскай собор. Манна 46 ыраахтааҕы хоруоба сытар,
улахана ампаар дьааһык саҕалар уонна араас чүмэчи уот умайа
турар, киирээт бэргэһэни устаҕын, эргиччи хааман тахсаҕын.
4) . Гранигнай палата;
5) . Иван Великай остуолбата, үрдүгэ 84 м. Манна 70 тонналаах
колокол баар. МГУ кэннэ Москваҕа үрдүктэрэ эбит.
Царь колокол. Маны 1736 сьцшаахха оҥорбуттар, 200 тонна
ыйааһыннаах, буорга киэп оҥорон куппутгар, гаһааран иһэн
мүччү түһэрэн 100 сыл сыппыт. Онтон таһаарбыггара эмтэрийбит,
11,400 кг ыйааһыннаах кусок тыаһаабыта буоллар 50 км сиргэ
тиийиэхтээх эбит.
Царь пушка. 1786 сыллаахха оҥоһуллубут. Стволун ыйааһына
40 тонна, уһуна 5,34 см, калибра 89 см, ядрота 2 тонна. Аан
дойдуга колоколлуун бастыҥнар да тыаһаабатахтар да,
эстибэтэхтэр даҕаны. Манна Наполеонтан ылыллыбыт 900 пупгка
сытар трофейнай.
М анна Правительственнай 2 дьиэ баар, онно ССРС
Министерствотын Сэбиэтэ, ССРС Верховнай Сэбиэтэ үлэлииллэр
эбит. Иккиэн 1800 сьгллаахха оҥоһуллубуттар. Манна В.И. Ленин,
Сталин үлэлээбитгэр, олорбуттар, тиһэх күннэригэр тиийэ. Үһүс
музей дьиэ баар, 4 этээстээх, ол дьиэ Наполеон сэриитигэр
алдьаммытын кэннэ реставрациялаабыттар.
Кремль иһигэр киллэрэр кэмнэригэр норуот элбэх буолар эбит,
караул да баһаам. Биһиги баскыһыанньа күн түбэстибит.
Тахсыыбьгт туһунан воротанан буолла. Эмиэ 4 караулу аастыбыт.
Биһиги Царь пушка, Царь колокол, мавзолей, Василий Блаженнай,
Юрий Долгорукай, МГУ, ВДНХ кылаабынай аллеятыгар, Дружба
народов фонтан таһыгар хаартыскаҕа бары бииргэ
түһүтэлээтибит.Күүлэйдээһин, бириэмэни атаарыы, куорат иһигэр
сылдьан барыга бэһиэлэйдик, дьоллоохтук атаарыльгнна.