Page 132 - Неизвестное название

тахсыыта ыалга куулэйдии баралларыгар хап-хара саары этэрбэстэрин сотоллоро. Аны санаатахха,
ол ыспыт культураларын хайдах кореру-истэри, хомуйары субэлэЬэллэр эбит. КыЬынын Андросов
Иван Николаевич кэлэн, эр дьону, дьахталлары аадарга, суруйарга уерэтэрэ. Буукуба диэни бастаан
онно билбитим. Оччотооду былаас дьон-сэргэ олодо тупсарыгар, культурата ойо-санаата сайдарыгар
олус болдомтолоох этилэр.
1953 сыллаахха Орто Эбэдэ «О» кылааска уорэнэ киирбитим. Оччолорго хас биирдии нэЬилиэк
уерэттэрэр одолоругар уопсай диэн саха баладанын тутара. Арай Сыырдаахтар уопсайдара улахан
нууччалыы тутуулаах дьиэ билигин да турар. Оччотооду кыра одолор наар сыыртан хатыыскалыыр
этибит. Биир кун ереебекке, ус уруокка уерэннибит да, наар хатыыскалыы барарбыт Орто Эбэ
халдьаайыта биир да сиринэн бутун хаар диэн суох буолара. Этэрбэс бедену алдьатан, тереппуттэрбит
каникулга ыла кэллэхтэринэ, сыыртан сылгылаан бараллара.
Орто Эбэдэ сэттэ кылааЬы бутэрэн баран, Бэйдинэдэ сана киирбит оскуолада 8-с кылааска
уорэммитим. Онтон Бородонно убайбар олорон уорэммитим. 1964 сыллаахха аармыйада ынырыллан,
Приморскай кыраайга ракетнай чааска сулууспалаабытым. Ол садана Кытайы кытта сыЬыан мелтех
этэ. Граница таЬынаады чаастарга киирэн, утуйа сытар саллааттары быЬадынан кыргаллар этэ. БиЬиги
сулууспабыт болдьодун сыл анаара уЬаппыттара. Онно билбитим хайа омук маннык балаЬыанньада
хайдах уйулдата хамсыырын. 1968 сыллаахха атырдьах ыйын 16 кунугэр Приморьеда 6 бааллаах
сир хамсааЬына буолбута. БиЬиги чааспыт ол бириэмэдэ готовность №1 байыаннай балаЬыанньада
олорбуппут. Маннык тубэлтэдэ биЬиги, сахалар, киэн-холку кедустээхпитин кердербуппут. Атын
уолаттарбыт куттаныы, ытаЬыы-соноЬуу, уолуйуу бодо буолбуттара. Армияда сулууспалыыр кэммэр
командованиеттан 60 благодарностаах, «20 лет Победы над фашистской Германией» диэн мэтээллээх,
чаас Знамятын аттыгар хаартыскада туЬэр надараадалаах, «Воин-спортсмен I разряда» бэлиэлээх,
«Специалист I класса» диэн бэлиэлээх, Приморье Анучинскай оройуонун комсомолуттан грамоталаах
дойдубар эргиллибитим.
Тердус кылааска уорэнэ сылдьан, ол 1957 сыллаахха этэ, кыЬынны каникул бириэмэтигэр
биригэдьиир Саввин Николай Авксентьевич, Докторов Басылаанньа биЬигини хоту уруйэдэ дулда
быстара ыытар этэ. Тохсунньу тымныытыгар, аны санаатахха, наЬаа да сылдьар эбиппит. Билигин
4-с кылаас одотунан дулда кэртэриэн, от тиэйтэриэн дуо? КиэЬэ утуйаары сытан, адабар: «Сугэтэ,
I
атырдьахта бэлэмнээ», - диибин. Сарсыарда биригэдьиир Николай Авксентьевич кэлэн, ханна туту
гынарбытын этэр. Онно туттар сэбим бэлэм буолар этэ. Оччотоодуга Иванов елуескэ «Беларусь»
трактордаах этэ. Сыардата да кыра этэ. КелуеЬэтэ тонор буолан, наЬаа элбэди тиэйбэт этибит. Биир
кэбиЬиини хаста да кырынан адалар этибит. Саас холбоЬук хотонун урдун хаара эмиэ биЬиги
урдубутунэн барара. Ол сааскы каникул бириэмэтигэр буолара. Уорэх буттэ да, бастаан кирпииччэ
уктуур этибит, окко киириэххэ диэри. Салайааччыбыт Сивцев Хабырыыс буолара. Сынньалан
кэмигэр араас былыргыны, уруккуну кэпсиир этэ. Арыылаах туЬунан онно биЬиги элбэди билбиппит.
Ол кэнниттэн биЬиги икки сайын кус одотун иитиигэ улэлээбиппит. Уерэх буолуор диэри кус,
куурусса одотун керер-истэр этибит. 6-с кылааска уорэнэрбэр сайынын аны Артамонов ОхонооЬой
хамаандатыгар коло охсоругар анаатылар. Онно ус охсорунан коло звенотугар сырыттыбыт. Ол нонуо
сылыгар аны охсор алдьаннадына, онорор дьодурдаах, хотууру бэркэ сытыылыыр диэн, ыраах
Дьампы алаастарыгар механизированнай звенода ус барыылаах охсорго анаатылар. Уерэх буолуо 5
хонук иннинэ онтон бутэн кэллим. Дьонум улэлии хаалбыттара. Урдуку кылаастарга уерэнэрбэр
сайынын араас улэлэргэ барытыгар улэлэтэллэр этэ. Ол садана эргэ дьиэлэри кетурэн киллэрэн, тутуу
баар этэ. Ол сырыттахпына, аны Бородонно тырахтарыыстар куурустарыгар ыыттылар. Ол кууруЬу
бутэрэн, саас Жирков Николай Николаевичка прицепщигинэн улэлээн, ыЬыыга Дьампы алаастарыгар
сырыттым. Онтон, дьэ, аармыйада барбытым. Аармыйаттан кэлэн баран, лесхозка леснигинэн
Бэйдинэ, Арыылаах учаастактарыгар улэлээбитим. Биир сыл улэлээн баран, кемолто оскуолада
улэлии киирбитим. Ол сылдьан, тапталбын керсеммун, ыал буолбуппут. Кэргэним ол садана
атыылааччынан улэлиирэ. 5 одолоохпут, суеЬу ииттэн, хаЬаайыстыба тэринэн, дьон тэнинэн быр-
бааччы олоробут.
Кемелте оскуолада улэ уруогун уерэппитим. Учууталлыы сылдьан, дьодурдаах одолорбунаан
Бутун Союзтаады норуот хаЬаайыстыбатын ситиЬиитин быыстапкатыгар кыттан турабыт (ВДНХ).

130