Page 52 - Андросов Д.С. Тыылга кыайыыны уьансыбыттара

Аһыыр астара кырыымчык буолан күүстэрэ-сэпиэлэрэ эстэн, отту-
ур сорудахтарын ьгкса күһүн толороп орүс туруон эрэ иннинэ дойдула-
рыгар эргиллэн кэлбиттэрэ. Кыһын от-мас тиэйэр түбүгэр сырыттаҕы-
иа балыгы туустааһын биригээдэтигэр киллэрэн, ыраах Чымыраайы үрэх
сүнньүгэр сытар күөллэргэ балыктата ыыппытгара. Биригээдэни Анд­
рей Иванович Макаров салайара. Ити тымныы мунутаан турар. ахсьш-
ньы, тохсуиньу ыйдарыгар этэ. Үлэни-хамнаһы кыайыгас киһи, Дарья
Тихоновна муус анньыбыта. Ол дьыл балык аанньа кэлбэтэ үһү. Бу
туһунан Дарья Тихоновна сурдээҕин хомойон кэпсиир:
Үгүс түбэлтэлэргэ күнү-күннээн кураанах муҥханы соһорбут.
Онно тахсыы чардаакка аччыктаабыт, тоҥмут, сылайбыт балыксыт-
тарга курааиах мутгха "ийэтин" таһаарар сада хомолтолоох туох баара
буолуой, эмиэ аччьтк хонор кыһалҕа тириирэ.
Бу курдук ыраах Чымыраайы үрэдэр балыктаһа сырытгадына оройуон
военкоматьптан үлэ фроиугар ьпгырылларыи туһунан бэбиэскэ кэлбитэ.
Туттадын нөҥүө күнүгэр сарсыарда эрдэ туран сатыы дойдутугар киирэн,
хонон баран военкомакка кэлбитигэр: "Эйиигин МТС-ка трактористар
курстарыгар үөрэххэ аныыбыт. Онио баран үөрэн", диэн булгуччу.туолу-
охтаах дьаһалы биэрбиттэрэ. МТС-ка каиэн корбүтэ кипи саастыыта кыр-
гыггар тыа нэһилиэкгэриггэн киирбит эбиггэр. Маҥиай утаа ХТЗ тракто­
ры үөрэгэн иһэннэр доруобай, улахан кыргытгары 41'3 тракторы үөрэти-
игэ коһорбүтгэрэ. Үорэнэллэрин устатыгар мастарыскыайга турар трак-
тордары өрөмүөннээһиҥҥэ көмалөспүтгэрэ. Үгүс түбэлтэлэргэ үөрэҕи тох-
тотон туран. таһырдьа араас үлэлэргэ сырытыннараплара.
"Саһаан бэлэмнээһинигэр иккиэ буолан 5 куб. маһы саһаанныырбы-
тыгар сорудах бэриллибитэ. Бу дьахтар киһиэхэ ыарахан үлэ этэ. Эр-
биибитин сатаан сытыылаабат буоламмыт сыппах эрбиинэн күнү быһа
мае эрбээн күүс-сэниэ эстэрэ", диэн ахтар Дарья Тихоновна. Үс ый-
даах үөрэх кэнниттэн Дарья Тихоновна ЧТЗ тракторга солбуйааччы-
нан аиаммыта. Старшай тракториһынан уһун кэмҥэ үлэлээбит Васи­
лий Заровняев сылдьыбыта. Кинилэр агрегаттара 2-с Суотту Тумулу-
гар үлэлээбитэ. Иккис, үһүс сылларыгар 1 Суоттуга Серго аатынан
колхозка үлэлээбиттэрэ. Сааскы ыһыы үлэлэрин кэнниттэн орүс кы-
тылын тиэрэн бааһына оҥороллоро.
"Ыһыы кэмигэр сиэмэни бааһына кьггыытыгар оҕус сыардатынан
тиэйэн адалан тохтороллоро, ону ыһар массыынабытыгар бары
көмелөөн сүгэн адаларбыт”, - диэн салгыы кэпсиир Дарья Тихоновна.
I945-47 сс. Мүрү Эбэ киэҥ-куоҥ бааһыналарыгар оччотооду "Кыһыл
маяк", "Кыһыл агроном" уонна "Хатыҥ сыһыы" колхозтарга опыттаах,
үлэдэ дьулуурдаах трактористары Роман Тролукову, Петр Докторовы
кытта үлэлээбитэ. Кыһынын мастарыскыайга оромүөн үлэтигэр сыл -
дьара. Дьахтар киһиэхэ ЧТЗ тракторга үлэлээһин сүрдээх ыарахан.