Page 1 - Хаһыаттар 2

МҮРҮ САҺАРҔАТА 4 От ыйын 15 күнэ, 1993 сыл.

1950 сыллаахха күһүн, паастааһын, намыһахтык һин. Сиэккэйэ пааһы ту һиэхэ сатабыллаахтык нан аатырар кымыспыт, I
Дьокуускай куоракка ху­ бэриллибит мээчиги утары руора үөрэнии, кимиэхэ тиэрдэрэ. Хае сырыы аа- киһнни төһө да итирдибэ
дожественней училище IV биитэр уҥа-хаҥас диэки үрдүк, кимиэхэ намыһах, йы саҥаттан саҥаны кил тэҕин пһин. күрэхтэһээри ; ЭҔЭРДЭЛИИБИТ!
курсугар үөрэнэ сылдьам охтон (төкүнүйэн) үөһэт- кимиэхэ сиэккэттэн чугас лэрэн, эбэн үөрэтэн иһэ- эбэтэр күрэхтэһэ сылдьар |
мын, оҕо спортивнай ос тэн ылыы. Үөһээттэн диэн эбэтэр ыраах биэриини, рэ. ол аайы биһиги умсу спортсмеҥҥа буортулаах | Павлова
куолатыгар волейбол сек икки илииҥ тарбахтарын сиэккэни билгэлээһини үө гуйдар-умсугуйан, ыллар- буолуон соп дин саныы
циктыгар дьарыктаммы- мээчик форматыгар маа рэтии ыытыллар этэ. Ити дар-ылларан испиппит, Ки бын. Эчи, аһыыта-кутуута, Тамара
тым. Биһиги училищебы- рынныырдык сараччы туп лэри кытары тэҥҥэ кэриэ һибит улам уутугар хаа киһи этин сааһын аһара,
тыттан бастаан утаа төр путунан, хайаан да эрбэх тэ, көмүскэниигэ үлэлээ рыгар киирэн, биһигини сүһүоҕэр киирэрэ сүрдээх Прокопьевна^а
дүе буолан сылдьыбып тэргин аллара, тарбахтар һини ыытара. Кэнники ли аны республика сүүмэр курдук саныыбын. Күрэх
Таптыыр күндү кэр-
пыт, кэлин иккиэ эрэ хаал тэһэр дьон туттунуохта- гэммин. күн күбэй ийэ-
быппыт. Тыа сирин У спортивнай оонньууларын көрсө рын соп диэн сэрэтиэхпин битин Павлова Тамара
Секциябытын Вадим баҕарабын. Вадим Францо
Францович Марцинкевич вич баанньыкка күрэхтэ Прокопьевнаны 50 саас
диэн киһи салайбыта. Ки Волейболист буолуу кистэлэҥэ һии буолуон икки хонук кын туолбут кэрэ-бэлиэ
күндгүнэн
итиитик-ис
ни уруккута республика иннинэ сылдьыллыахтаах, тшгник эҕэрдэлиибит!
аатырбыт футболиһа (вра наһаа күүстээхтик паарда
тарь), ону тэҥэ, волейбо гын үөһэ сылдьар бала ния дьонноро быһыы би дэммит хамаандатыгар ныллыа суохтаах диэн сү Баҕарабыт бастьиг
лиһа этэ. һыанньаҕа ылыы ааттана риэмэтигэр хантан ханыа киллэртиэм диэн үердэн, бэлиирэ уонна онтукатын баайы — доруобуйаны,
Советскай Союз волей ра. Оннооҕор быһыыны, ха диэри зонаны көмүс олох куппутун тутан кэбнс бу курдук матыыптыыра: сирдээҕи дьолу-соргуну.
болистара 50-с сыллардаах күүстээх подачаны бары күөхтэрин үерэтиини, блок питэ. Онтон ыла волейбо «Уопсайынан баанньыкта- уһун, дьоллоох олоҕу,
ха аан дойду чемпионнара тын үюһээттэн ылларара. тааһыннаах буоллаҕына, лист буолар баҕа санаа ныы кэнниттэн киһи сэ КУРУУК үөрэ-көтө, би-
буолан аатыра еылдьар Онно үөрэнэн, кэлин мин маҥнайгы уонна бэһис күүһүрэи, мин биир да ииэтэ суох буолар, онтука һигини ийэлии сылаас,
кэмнэригэр Владимир Сав эмиэ оннук ыларга үөрэ- нүөмэрдэр көмүскүүр зо- дьарыктаныыны көтүппэк- та оннугар түһүер диэри амарах тылгынан, .дуу-
вин, Константин Рево кур тэрим. Итинник ыларга налара, блога суох көмүс кэ, нэдиэлэҕэ үстүүтэ дьа аччыгыйа биир суукка һаҕынан, чычаас сүрэх-
дук, онтон да атын чулуу үөрэтии Вадим Францович кэниигэ биир туспа көмүс рыктаммытым. Курэхтэ наада буолар»,— диэн. хинэн үөрдэ, сүбэлии-
волейболистары кытары өйүттэн айан таһаарыыта, кэнии буоларын үөрэтэрэ. һии чугаһаатаҕына күн Өссө манныгы сүбэлии амалыы сылдьаргар.
бииргэ оонньоспут, хаста кини да, мин да буруйбут Блоктааһыны үөрэтии, аайы кэризтэ. рэ: «Волейбол спордунан Эҕэрдэни кытта:
эмэтэ тренерскэй курстар буолбатах. советскай во­ быһааччылар бастаан утаа Билиҥҥи спорт күүск.э дьиҥнээхтик дьарыктана кэргэниҥ, кыыһыҥ,
га, ееминардарга сылдьы лейбольнай оскуола биир блога суох быһа үөрэм- сайдыбыт кэмигэр волей­ сылдьар дьон көннөрү во
быт киһи буолан, олус ди соҕотох мөлтөх хайысхата тмиттэрин кэнниттэн эрэ болга нэдиэлэҕэ үстэ эрэ лейболистары кытта биир уолаттарьиг, кийии-
ршг билиилээҕэ. этэ. Адьаһын сотору итин ыыталлара. дьарыктаныы олох кыра гэ оонньуо суох тустаах тщг, СИЭНИҤ, аймах-
Кини салайар секцияты ник үюһэттэн ылыы ньы Итинник волейбол оон- буолуоҕа.' тар. Анаан-минээн дьарык тарыҥ.
гар сүнньүнэн сиппит-хогг матыттан аккаастаммытта- ньуутун техникаларын үо Тустууктар күҥҥэ үютэ, таммат дьон хамсаан-им
нут, оннооҕор бэйэтин кур ра. Билигин наар алларат рэтиини ардыгар секцияҕа иккитэ дьарыктананнар, сээн оонньооботтор, эһиги
дук саастаах волейболис тан икки илиилэрин хол- дьарыктаныы бириэмэтэ саамай талааннаахтара эмиэ кинилэр курдук ту
тар дьарыктаммыттара. Ва боччу холбуу тутан баран бүтэ сыһыар диэри ыыта туохха эмит тиксэллэр. ран эрэн бэйэтэ кэлэн
дим Францович бэйэтин эрбэхтэрин үрдүнэн баппа ра. Волейболга уонтан тах биэрбит мээчиги атаараач ССИА иһитиинэрэр
дириҥ билиитин, советскай ҕайдарыгар, бэгэччэктэри- Сороҕор подачаны та са киһи биир ансамбльга чыларга . кубулуйуоххут»,
волейбольнай оскуола 50-с гэр, харыларыгар түһэрэн һаарыы ньымаларыгар түмүллүүтэ үгүс уустукта — диэн сэрэтзрэ уонна он Муома күкдү
сыллардааҕы ситиһиилэ ылаллар. уһуннук дьарыктыыра. Ол ры үескэтэр. Дьэ ол иһин по тута: «Туспа дьыала,
рин биһиэхэ тренер бы Быһыыга майгынныыр түмүгэр дьиҥнээх күрэхтэ дьарыктаныыны бүтүн кол .өскөтүн эһиги иккиэ, үһүө таастара
һыытынан сатабыллаахтык охсууну, сиэккэттэн тэй- һиигэ ким ханнык ньыма лективынан ыытыы нэдиэ буолан бүтүн хамаанданы
кэпсээн-ипсээн, хамсанан- бит мээчиги ылыыга үөрэ нан подачалыахтааҕа бы- лэҕэ үстэн-түөртэн орду- утары оонньуур буоллах Хонуу. Яшма, хайа ку
имсэнэн, охтон төкүнүйэн нии, намыһах, урдүк, орто һаарсыллара. Подача ньы бат буоллаҕына, хас биир хытына»,— диэн дьарьнГ* рустаалын, нефрит уо.д.а.
умсугутуулаахтык тириэр- паастары биэриигэ үөрэ- малара элбэхтэр, ону ба­ дии спортсмен бэйэтэ күн танар дьон хайдах оон Муома күндү таастара
дэрэ. Кини тугу көрдөрбү нии, быһыы араас ньыма рытын дэгиттэр баһы- нэтэ дьарыктанара наада иьуохтаахтарын туһунан низы рынокка тахсан эрэл
түн, кэпсээбитин, сыыһа ларын үерэтии, биир, ик­ лыыр олус уустук дьыала. буолуо. быһаара охсое биэрэрэ. лэр. Олор киэргэллэри
ҕын-халтыгын ыйан, көр- ки, үс киһи блоктааһынын, Биллэн турар, сорох * В. Ф. Марцинкевич би Мин кини биэрбит сүбэ уонна сувенирдары бэлэм
дорөн биэрбитин, онноо подачалааһынын ньымала­ дьарыктаныыларга размин һигиттэн аһылык диета лэрин эҥкилэ суох толо ниир сыаллаах «Күндү
ҕор билигин оччо-бачча ум рын, блоктааччылары, бы каны кылгас соҕустук ыы тын тутуһууну кытаанах рорго дьулуһарым, ону таас» диэн предприятиева,
пубатах курдук, өйбөр са һааччыны, албыннааһын- тан баран, сиэккэ нөҥүо тык ирдиирэ. 1951 с. ааһан, спортсменнары ии «Туймаада-Даймонд» ак
наабар тута, харахпар кө нары утары страховкалаа утарыта оонньоторо. Со Илин-Сибиир, Дальнай Бос тиигэ кини суолун солоом ционернай компаниеҕа бэ
ро сылдьар курдукпун. һыннары үөрэтии уо. д. а. роҕор оонньуу быыһыгар ток зонатын күрэхтэһии мун. иропагаидист буолан риллэллэр. Соторутсащта
Мантан салгыы волей Манна ааттаммыт ньыма- эбэтэр бүппүтүн кэннэ барбытБШ.' бройуон икки совхозтара
бол ист буолуохтарыд._айа. .щры ■ гын х«с сырыы оонньуу араас элеменнэ- рыттахпытына остолобуой Волейболист буолуу кис «Күндү тааһы» кытта кыт
тэр трснердиэхтэрйй баҕа' аайы үөрэтиллибэт. Холо рэ, комбинациялара үөрэ- га улахан тэриэлкэцэ тэлэҥэ спортсментан бэйэ ты!1аннар «Муома тааһа»
рааччыларга, урукку өртү бур: подачалаалыи хас да тиллэллэрэ, ырытыл лара. миик куттаран ылбыппы титтэн тутулуктаах. Оско диэн фирманы торүттээти
гэр аналлаах үюрэҕи бар ньыманан оҥоһуллар, ону Волейболистары ким тын көрдөҕүнэ төннетто- түн кини волейболист- лэр. Фирма специалистара
батах волейболистарга, барытын хас дьарыкта- ханнык итэҕэстээҕинэн ко рерө. Биирдэ үһүө буолан спортсмен буоларга кытаа төрүт олохтоохтортон бэ
ону тэҥэ, тренердэргэ, ныы аайы үөрэтиллибэт. рөн, биирдиилээн дьарык куораты көрө, күүлэйдии нахтык ылсыбыт, күүстээх лэмнэннилэр. Күндү таас
физкультура учууталлары Биир дьарыктаныыга бии таналларыгар сорудахтыы сылдьаммыт утатан, биир санаатын ылыммыт киһи тар, этэр курдук-. атах ан
гар көмө' быһыытынан ри, атыҥҥа — атыны, он­ ра. Холобур, пааһы мөл- дии ыстакаан утаҕы ис буоллаҕына, түргэнник ныгар үөскээн сыталлары
В. Ф. Марцинкевич биһи тон, дьэ, хатыланан иһиэх төхтүк биэрэр киһиэхэ со пиппитин билэн кыыһыран ылынар кыахтаах. нан сырьену хостооһун си
гини волейбол секцияты тээх. Ол курдук, быһыы ҕотохтуу пааһынан элбэх турар: «Убаҕаһы наһаа ис Киһиэхэ барытыгар Ва ! ри-дойдуну алдьаппакка
гар хайдах дьарыктаабы араас ньымаларын, көмүс тик дьарыктанарыгар сү- пиккит, оонньуургутугар дим Францович курдук
тын туһунан, схематиче кэнии араастарын, блок- бэлиирэ. Пааһы хайдах наар көлөһүҥҥүтүн сотто, дириҥ билиилээх, волей улахан ороскуота суох огго
скай былааннарын кытары тааһыннары, о. д. а. сы туттан-хаптан, илиилэрин, уунан уста сылдьыаххыт», бол ымпыгын-чымпыгын һуллуоҕа.
билиһиннэриэхпин баҕара рыы аайы биирдии көрү- атахтарын хайдах хамсаан диэбитэ. барытын кэпсии-кэпсии
бын. ҥүн үөрэтэ-үерэтэ. кэлин сөптөөхтүк үлэлииллэрин Куйаас баҕайы күн уу көрдөрөн биэрэр тренер ССИА.
Секцияны эти-хааны хатылаан үөрэтэрэ. Оттон кэпсии-кэпсии хаста эмэтэ луссаҕа хаамсан иһэн сүн кестөрүн кэтэспэккэ, чо
ириэрииттэн, имитииттэн, хардары-таары паастааһы- көрдөрөн биэрэрэ. Охтон ньүбүтүн тутан көрөро. мөҕөлөһө, түмсэ түһэ-түһэ
ол аата, разминкаттан са ны, иааһы биэрэ, быһыы төкүнүйэн көмүскэниигэ Онно сүнньүбүтүгэр сиигэ дьарыктаммытынан ба-
ҕалыыра. Разминка хаа- ны ыла үөрэниини (лас техническэй сыыһаны-хал- суох буоллахпытына: рыахха наада.
мыыттан сыыйа сүүрүүгэ точкалаан ылыыттан ура тыны таһаарааччыларга «Дьэ, бу үчүгзй, хаппык- Тыа сирин V спортив «Эрэл» коллективнай
киириинэн, сүүрүүттэн тытын) хас сырыы аайы биир туспа сорудах, үтөрэ кыт»,— диэн хайгыыр этэ. най оонньуулара кэлбитэ предприятие дирекция-
сыыйа хаамыыга киирэрэ разминка суотугар үөрэтэ тии оҥоһуллара, онтон да Арыгыны иһии буорту- биллибэккэ хаалыан соп. та, профкома, үлэһиттэ
уонна араас хамсаныылар рэ. атын сыыһаҕа-халтыга ба лааҕын туһунан бу курдук Тиэтэйиҥ, волейболис- рэ атах таҥаһын сыа
даах эрчиллиилэринэн тү Бастаан утаа биһиги рытыгар көннөрүү, сүбэ кэпсээбитин, үйэм тухары тар', тиэтэйиҥ! 5ын үлэһитэ
мүктэнэрэ. Эрчиллиилэргэ уҥуор-маҥаар сиэккэ нө- оҥоһуллара. умнуо суохпун быһыы Волейбол спордун са
сүнньүнэн волейболга тут ҥүө оонньуу эрэ охсуохпу Вадим Францович совет лаах: «Киһи арыгыны йыннарыы туһунан маты УШНИЦКАИ
туллар элеменнэр киллэ тун баҕарар этибит. Сото скай волейбольнай оскуо­ биир даҕаны үрүүмкэни рыйаал иһигэр, волейбол Данил Васильевич
риллэллэрэ. Разминка кэн ру разминката суох оон- ла бары ситиһиилэрин истэҕинэ, онтуката 14 хо техникатын сорох кистэ уһуннук, ыараханнык
ниттэн волейбол оонньуу ньообутунан барыы туһа- дьиҥ-чахчы дириҥник бил нукка киһи этигэр-хааны лэҥнэрин туһунан сүбэлэр ыалдьан өлбүтүнэн бал
тун араас ньымаларын эле та суоҕун өйдөөбүппүт. бит киһи этэ уонна ол би гар иҥмитэ арахпат»,— кэлин бүтэһиккэ сурул тыгар, аҕатыгар, чугас
меннэригэр дьарыктаныы- Сиэккэтэ суох размин­ лиитин барытын кэпсии- диэбитин. Онно эбии: «Пи луохтара. аймахтарыгар дириҥ ку
ны ыытара. Холобур: хар ка бүппүтүн кэннэ сиэккэ кэпсии көрдөрөн, ону аа- во биир оннук»,— диэн турҕаннарын тиэрдэл-
дары-таары паастааһын, ҕэ разминка салҕанан ыы һан хаста эмэтэ хатылыы эбэн биэрбитэ. Итиннэ Д. ПАВЛОВ,
хардары-таары паас бэрсэ- тыллара. Бастатан туран, рыттаҥ* салпат буолара. даҕатан эттэххэ, сахалар лэр.
бэрсэ, бэйэ үрдүгэр паас быһыыларга боруобала- Кини бэйэтин диршг би­ биһиги баар-суох номоххо Саха Реепубликатын
туруоруу уонна хардары ныы, сиэккэни билгэлээ лиитин, баай опытын би киирбит, алкогола суоҕу үтүөлээх учуутала.