Page 121 - Үлэ дьол доҕуһуола. Производство маяктара. Василий Сивцев Мүрү

буттэрин, аймахтарын, биир уелээннээхтэрин уертэ-кетуттэ. Итини сэргэ
тилэх баттай ыннара Саха сирин делегациятын састаабыгар киирсэн Москва
куоракка «Кыйыл кемус» куйун быыстапка-дьаарбан к а да кыттыыны ыл-
быта — сылгыйыт сыралаах-сылбалаах, тайаарыылаах улэтин урдуктук сыа-
налаайын бэлиэтэ буолар.

Лрыылаах ааттаа^а

Кэнники сылларга Арыылаахха сылдьан Михаил Артамонов улэтин-хам-
найын, олодун-дьайадын учугэйдик билистим диэххэ сои. Ис ийигэр киир-
дэххэ, сылгы иитиитин курдук уустук салааны ылбычча кийи байылаабат.
Идэтин толору байылаабыт, сылгыны ис сурэдиттэн таптыыр эрэ кийи тустаах
улэтигэр утуе тумуктэри ситийэрэ мэлдьэх буолбатах. Учугэй улэлээх-
хамнастаах бастын сылгыйыттар урут да бааллара, билигин да бааллар.
Соторутаадыта Арыылаах бейуолэгэр Михаил Артамоновка сырыттым.
Кини бейуелэк тайыгар туппут б о до-та да он ойуулаах киин базатыгар сыл-
гытын уерун барытын муспут.
Чулуу сылгыйыт бэйэтэ уопуттаах селекционер-зоотехниктан итэдэйэ
суох племенной улэнэн утумнаахтык дьарыктанар. Мин да син элбэх си-
ринэн сылдьан сылгыйыттар улэлэрин-хамнастарын билистим адай даданы,
М.А.Артамонов курдук ымпыктаан-чымпыктаан кэскиллээхтик улэлэйэр
сылгыйыты коре иликпин. Коре иликпин диэн этиибин ситэрэн-хоторон,
кэнэтэн биэрдэххэ, уергэ баар сылгылара буус-бутуннуу торуттэринэн
чуолкайданан, удьуордарынан сурунаалга суруллан, ийэлэрин, адаларын
торуттэринэн хас биирдиилэригэр племенной карточка онойуллубут. Били­
гин кини иитэн турар сылгыларын удьуордарынан хас биирдиилэрин чуол-
кай билэр. 0 р сыллаах улэтин тумугэ улэтигэр биллэр-костер оруоллам-
мыт. Ол курдук, сылгылара кыйыны учугэйдик тулуйаллар, бэйэлэрэ хайан
айылыктарын булуналлар. Дьэ, биир тылынан олохтоох усулуобуйада
уескээбит эт боруода Дьааны сылгылара. Тотоойу алаас ото айылыктаах
сылгыларын туруктара голуутуттан астыммыт керуннээх сылгыйыт уерэ-
кете сылгыларын кытары кийилии кэпсэтэ сылдьарын кероммун:
— Кырдьык даданы, маннык дьоннор баар буоланнар терут дьарыкпыт
быстыбакка кун бугунугэр диэри сайдан кэллэдэ,— диэн испэр астына
санаатым.
Михаил Афанасьевичка кун-дьыл киириитигэр-тахсыытыгар элбэхтик
сылдьан турардаахпын. Онтон кыстыкка киирии садана бу бастакы сыл-
дьыым. Ханныктаах да куйадан дьылтан тутулуга суох кини сылгыларын
одолуу буебэйдээн сыл тахсыыта орто кердерууну ситийээччи. Онтон дьыл
учугэй кэмигэр ортону урдунэн учугэй тумуктэри кердорееччу.
Уопуттаах сылгыйыт быйыл даданы кулун дьыалабыай тахсыытын 87
бырыЬыан гга тиэрпит. Бу куйадана суох орто учугэй кордеруу. Улахан да
сылгыны тыыннаахтыы иитии туруга куйадана суох, дьыл кэминэн. Бу
куннэргэ Чурапчыттан «Чакыр» баайынай хайаайыстыбатыттан убайа атыы-
лайа кэлиэхтээхтэр эбит. Онно бэлэмнэнэн 20 тебе убайаны ийэлэриттэн
арааран уурэн адалбыт. Бу ийиттэн 17 тыйы, 3 атыыр убайа. Бары даданы
беден’нере, эмистэрэ кийи сирбэт убайалара. Михаил этэринэн, чыыстай
121