Page 97 - УА2005

бырааЬынньык. 0р сыллаах туруорсуу тумугэр Дупсуццэ Алдан тердуттэн
ууну бырахтарыы улэтэ садаланна. Бу республикада тврдус улахан уу
ситимин турбанан тардыы. Манна барытыгар Бородоннооду тутууну
ыытар сабыылаах общество коллектива улэлэспит баай опыттаах. Учугэйэ
диэн бэйэбит олохтоох тэрилтэлэрбит Бородоннооду тутуу уонна суолу
еремуеннуур тэрилтэлэрэ кыттыахтара уонна улэлэрин садалаатылар, -
диэтэ Анатолий Михайлович.
А.М. Копырины кытары кэпсэтииттэн биллэххэ, бу икки тэрилтэ
тендергэ кыайаннар маннык улахан эппиэттээх объекка улэлиир буолбуттара
хайдаллаах дьыала. Тыа сиригэр улэ миэстэтин таЬаарар сыалтан уу
улэтигэр: бытархай тутууларга, тыаны солооЬуцца бу эргин олорор
дьоннор улэлиэхтэрэ. Дупсээдэ, Бээдигэ туруохтаах икки улахан кыамталаах
насостары улэлэтэргэ оператордарынан эмиэ олохтоохтор ананыахтаахтар.
Ити насостар хас биирдиилэрэ чааска ортотунан 252-лии куб.м, ууну
хачайдыыр кыамталаахтар. Быйылгы сорук — буор улэтин уонна 12 км.
Усталаах 325 мм. диаметрдаах турбаны тардыыны атырдьах ыйыгар
бутэрии. Улэ хаамыыта санаа курдук харгыЬа суох бардадына бастакы
ууну дупсээлэр эЬиил атырдьах ыйыгар ылар кыахтаналлар. Онон
эЬиил гравий улэтэ, 9 км. усталаах турба монтажтааЬына бэс ыйыгар
бутуехтээх. Ол эбэтэр икки насос учугэйдик хачайдаатадына 80 суукканан
Бээдигэ баар 30 тыЬыынча, Дупсээдэ туруоруллубут 450 тыкыынча
куб. емкостары эЬиил атырдьах ыйын иккис ацарыгар уунан
толоруохтаахтар.
Инникитин Дупсун, Бээди туЬаайыыларынан турбанан кэлэр кемускэ
тэцнээх ууну техническай эрэ сыалга туттар кыра. Чугастаады куеллэри
ыраастаан, онно ууну бырахтаран, дирицэтэн cyohy, сылгы уулуур,
оттуур ходуЬалары, бааЬыналары нуелсутуугэ кэскиллээхтик дьаЬаныахха
наада. Бу икки боЬуелэк кураайы сирдээх-уоттаах дойдулар. Айылдаттан
быЬаччы сибээстээхтэр. Обугэ садаттан ынах, сылгы cyohy таптаан
олохсуйар, уескуур сирэ. Билигин Дупсун нэЬилиэгэр 800 сылгы, 3500
ынах cyohy баар. Улуус биир улахан нэЬилиэгэ. Сэбиэскэй былаас
садана “Дупсун” совхоз рабочайдара суеЬуттэн ылыллар бородууксуйаны
урдэтиигэ республикада тиийэ сурадыраллара. Сайыццы турба улахан,
киэц ходуЬалардаах Луку, Бээди алаастарын иЬинэн ааЬыахтаах. Оц
дьылга ацардас Бээди Эбэ ходуЬатыттан 1400 тонна от оттоноро. Бу
икки улахан оттуур ходуЬалаах алаастарга нуелсутууну бириэмэтигэр
былааннаахтык тэрийиигэ улэни-хамнаЬы билицциттэн ыытыахха. Бээдигэ
тыа ха11аайыстыбатын научнай-чинчийэр институт стационара тэриллибитэ
ыраатта. Кини улэтин хайысхатын уу кэлиитинэн научнай торуккэ
олодуран табатык туЬаныахха.

95