Page 256 - Тумсуулээх улэ ситиьиилээх сыллара. Дупсун

улэлээн-хамсаан кэлбитэ. Кини 40-ча сыл трактор уруулун тутан улэлээбитин
устатыгар биир да тугэннэ, биир да сыл мелтеен-ахсаан хаалбакка, сыллата
урдук таЬаарыылаах улэни ситиЬэригэр, биир сурун кистэлэнэ ол буолуо
дии саныыбын. Иккис суолунан, Дупсун сиригэр кэпсээн’нэ сылдьар удьуор
кыайыылаах улэЬит, мындыр уус дьон сыдьааннара хааныгар баар буолан,
айылдаттан бэриллибит кыадар сыттада.
1981 сыллаахха Кэбээйи Сииттэтигэр оттуу барар буолбуппутугар, ХонооЬой
МТЗ тракторынан одустарааччы быЬыытынан барсар буолбута. Звено салай-
ааччытынан бастаан ХонооЬойу анаабыттарын: «Эдэр киЬи улэлии, салайа
уерэннин» , - диэн аккаастанан звеновод быЬыытынан мин барар буолбутум.
Итиччэ ыраах сиргэ дьону салайан улэлэтэр уеруйэдим суох буолан сэрэхэдийэ,
дьиксинэ санаабытым да, ХонооЬой барсарыттан испэр улаханнык уербутум,
эрэх-турах сананан: «Дьонтон итэдэс улэлээбэт инибит» , - диэн эрэл санаа-
ламмытым. Звено бары да улэЬиттэрэ ХонооЬойго улаханнык эрэнэр этилэр.
БиЬигини кытта Бээди биригээдэтиттэн Бурнашев С.Ф. салайааччылаах звено
тэриллэн, сопхуостан икки звено баран оттуур буолбуппут. Барарбытыгар сана
скоростной охсор уонна коле мунньарын биэрбиттэрин ылаары ыскылаакка
тиийбиппитигэр, ротационнай охсор баарын корен ХонооЬойбут: «Бу охсору
эмиэ ылан барыахха, Кэбээйи сиригэр туЬалыан септеех охсор быЬыылаах», -
диэбитигэр, ким да боруобалаан да, одустаран да кербетех, хас эмэ киЬи кетедер
ыарахан ыйааЬыннаах охсорун таах таЬадас эрэ буолара буолуо диэх курдук санаан
бараммыт, ХонооЬойго теттеру этэр уеруйэдэ суох буолан, ылан барбыппыт.
Сииттэдэ оттуохтаах сирбит барыта дулда сир буолан скоростной охсор хайдах
да охсубат сирэ эбит этэ. Ол иЬин ротационнай охсорунан одустаран боруобалаан
кербуппут, кырдьык да, ХонооЬой эппитин курдук, дьэ онно аналлаах охсор
курдук буолан тахсыбыта. ХонооЬой кун аайы алталыы кэбиЬиилээх от кэлэр
сирин охсон, 200-чэкэ гаалаах сири уонтан тахса эрэ кун одустаран кэбиспитэ.
Куннэ биирдэ омурданна эрэ тохтоон, онтон атыныгар сарсыарда 8 чаастан
киэЬэ 10 чааска диэри олох тохтообокко одустарар буолара. Улахан уунуутэ суох
барыта дулда сиргэ хайдах уЬун куну быЬа трактор ликсиэтигэр тулуйан олорон
одустарарын наЬаа седер да, саллар да этибит. Дьининэн, алаас да хонуутугар
итиччэ сири итиччэ бириэмэдэ одустарар дэбигис кыайтарбат улэ буолара.
Сииттэдэ биЬигини уонна Бээдилэри таЬынан атын хаЬаайыстыбалартан
ессе ус звено оттообута. Кинилэр скоростной эрэ охсордоох тиийбит буоланнар,
хаЬан биЬигиттэн билэн ротационнай охсор адалтарыахтарыгар диэри кыайан
одустарбакка эрэй бедену керен, ыксаан илии хотуурдарынан охсо сатаа-
быттара. Ол иЬин оттуурбут тухары ХонооЬойбутугар махтанан тахсыбыппыт.
ХонооЬой ессе 1960-с сылларга ДТ-54 тракторынан хас да сыл 1000-лыы
тонна от кэлэр сирин одустарбыта, бу оччотоодуга бэйэтэ туЬунан уЬулуччу
урдук кердеруу этэ. 1967 сыллаахха Дупсун биригээдэтэ кемелеЬуннэрии
бэрээдэгинэн 1000 га ходуЬа иэннээх Бээди Эбэтиттэн одустаран ыларга сир
бэриЬиннэрбиттэригэр, оччотоодуга Бээдигэ биригэдьиир Сивцев Н.Н.-тан
ХонооЬой теЬену одустарабыт диэбитигэр: «Чэ, одустара тур, киирэн керуем» ,
- диэбит этэ. Онно ХонооЬой 6 кун одустарбытын кэннэ биригэдьиир Ньукулай
Ньукулаайабыс киирэн керен, соЬуйан: «ХонооЬой, алдьархайы онорбуккун,
ото суох хааллараары гыммыккын» , - диэн,теттеру холдьодор айдааныгар
туспут. «АрааЬа, Эбэ анаарын одустаран чугаЬаппыппыт быЬыылаада» » диэн
ХонооЬой кэлин кулэ-кулэ кэпсиир буолара.
1970-с сыллар ортолоругар сопхуоска бастакы пресс-подборщик кэлби-

254