Page 36 - Тумсуулээх улэ ситиьиилээх сыллара. Дупсун

элэрэ государственнай энергосеттэн уоту, энергияны ылар буоллулар, Орто
Эбэ, Мадыгы, Ампаардаах, Алдан кытылын сайылыктара электричествонан
туЬанар кыахтаннылар. Быйыл сайын барыта 9 сайылыктар фермалара произ­
водство^ электрическэй энергияны туЬаныахтара. Ити курдук, чугастаады
сопхуос бары сайылыктарыгар злектричествоны туЬанар кыахтаныахпыт.
Маннык эрэ усулуобуйада ынахтары электрическэй агрегатынан кыЬыннары -
сайыннары ыаЬын усулуобуйата уескэтиллэр. Cyehy иитиитин ыарахан улэтин
толору механизациялааЬын чааЬынан этэр буоллахха, онус пятилетка тумугэр
беден ынах cyehy хотонноругар ууну биэрии сунньунэн механизацияланыада.
Маны таЬынан 1900 тебе cyehy ноЬуомун ыраастааЬын механизмнарынан
солбуллуода. 1950 ыанньык ынахтары массыыналарынан ыатар буолуохпут. Бу
программаны олоххо киллэрэргэ сыалланан cyehy иитиитин ыарахан улэлэрин
механизациялыырга аналлаах биригээдэни улэлэтэн эрэбит.
1977-1978 сылларга 150 ньирэйгэ уонна 200 ыанар ынахха, атынны к эттэххэ
350 миэстэлээх хотоннор Дупсуннэ, Найахыга, Чэриктэйгэ улэдэ киллэрилли-
эхтэрэ. Биллэн турар, ити объектарга убулээЬин оно-Ьулуннадына ситэрилли-
эхтэрэ. Маны таЬынан Дупсуннэ 400 ынах cyehy киирэр хотонун тутуута, Бээдигэ
150 тебеде телятник бырайыактаннылар. Саныыр-бадарар курдук бу тутуу-
л арга убулээЬин оноЬуллан, кинилэр улэдэ киллэриллэллэрэ буоллар, кииннээн
тумуу уонна идэтйтии соруктарын быЬаарыыга улахан хардыы оноЬуллуо этэ.
СуесуЬуттэр олорор уон-'на улэлиир усулуобуйаларын тупсарар туЬугар эмиэ
киэн программалаах дьаЬаллар олохтоноллор. Ол курдук Дупсуннэ уонна
Найахыга тыа сирин усулуобуйатыгар беден тутуунан аадыллар деткомби-
наттар улэдэ киллэриллиэхтэрэ. Дупсун сэлиэнньэтигэр итинтэн 50 миэстэлээх
тутуута хайы-уйэ улэдэ киирдэ. Билигин бу сэлиэнньэдэ 8 квартиралаах дьиэ
тутуллар. Онер беЬуелэгэр 50 миэстэлээх деткомбинаты тутарга бырайыак-
тыыбыт. Cyehy иитиитинэн дьарыктанар сопхуоска оттооЬун технологиятын
тупсарыы биир кылаабынай сорук. Итинэн сибээстээн ааспыт сайын Бээдигэ
АВМ-0,65 витаминнаах оту бэлэмниир агрегат установкатын тутуутун бутэр-
биппит. Быйыл ити агрегаты сопхуос инженер-механига Г.А. Босиков улэлэ-
тиэдэ. Былырыын сайын Найахы-га биир пресс-подборщигы улэлэтэн, кининэн
бэлэмнэммит соломону бэркэ биЬирээтибит. Быйыл сайын ессе икки пресс-под­
борщигы ылан улэлэтэр былааннаахпыт. Шефтээх тэрилтэлэрбит: Ленатаады
ерус пароходствотын уонна уу суолун управлениетын Якутскайдаады тех-у-
чааскатын улэЬиттэрин кемелерунэн Чэриктэйгэ уонна Дыгдаалга биэстии
суус тонналаах сиилэс угар бетоннаммыт траншеялар оноЬуллан тураллар.
Кэлэр сайын итинник кээмэйдээх траншеялары Найахыга уонна Дупсуннэ
онорторуохпут. Кестерун курдук, оттооЬунна сана технологияны туттарга
дьоЬуннаахтык ылсар былааннаахпыт. Кедьуус уонна хаачыстыба пятилет-
катын былааннарын толорууга биЬиги сопхуоспут кэккэ ситиЬиилэрдээх, ону
тэнэ кыайан быЬаарылла илик итэдэстэрдээх. Ол курдук ааспыт сыл тумугунэн
государствода эти итиэннэ кунду туулээди атыылааЬын былааннарын 106—111
бырыЬыан толортоон турабыт. Ааспыт сайын куех мэччирэн ыйдарыгар хас
биирдии субан суеЬуну 111 килограмм телеЬутэн, оройуонна уонна респу­
бликада таЬаарбыт ынырыыбытын чиэстээхтик толорон турабыт. И.П. Соловьев
старшайдаах субан суеЬуну уотар звено сайын устата уоппут 449 суеЬулэрин хас
биирдиилэрин тыыннаах ыйааЬына 139 килограмм эбиллэрин ситиспитэ. И.В.
Мухин биЬиги биир киэн туттар cyehy иитээччибит. Кини сайыны быЬа эбии
аЬылыгы учугэйдик тэри-нэн, хас биирдии суеЬутун 133 килограмм телеЬуппутэ.

34