Page 448 - Тумсуулээх улэ ситиьиилээх сыллара. Дупсун

«Дупсун» сопхуос Эспехтееду отделениетын киинэ Дыгдаал беЬуелэгэ
дьэндэйэн турар. БеЬуелэх олохтоммут сирин айылдата сурдээх кэрэ: тула
хатын, тэтин, тиит, харыйа мастар, араас талахтар ууммуттэр. БеЬуелэги иилии
уЬун синньигэс субурда хас да куеллэр ыраас ууларын сиэркилэлэригэр кини
баай айылдата керунэр. Манна саас, куЬун кустар уердэрэ мусталлар.
Бу беЬуелэк ордук саас от-мас кедеруутэ, сыл гы, ынах теруутэ, ыЬыы улэтин
бутуутэ, хомуур иннинэ дьоннор мустуулара, кэрии тыада кэдэ этэн чоргуйуута,
ерускэ балыктар тахсыылара керерге кэрэ, истэргэ учугэй. Ити барыта олоххо
тапталы уескэтэллэр. Манна сааЬын, сайынын кылбаа манан хойуу хатыннар
чээлэй куех сэбирдэхтэрин иилинэллэрэ, кыЬынын еруу куех турар аарыма
харыйалар кэрэ енунэн харах далын сымнаталлар, сурэххэ-быарга уерууну-
кетууну уескэтэллэр.
Революция иннинэ Дыгдаалга бэрт адыйах самнархай саха баладана
абына-табына ыЬыллан турбута. 1936 сылга, ССРС Конституциятын ылыныы
кэнниттэн, беЬуелэк, колхозтар беденсуйуулэринэн сибээстээн, дьиннээх
уунуу, сайдыы суолугар уктэммитэ.
Билигин бу беЬуелэккэ адыс уон биир общественнай тутуулар уонна
чааЬынай дьиэлэр бааллар. Уксэ аныгылыы тииптээх сана тутуулар. Дьиэлэр
шифер кырыышалаахтар, верандалаахтар, кырааскалаахтар, олбуордаахтар.
БеЬуелэк уулуссалара киэннэр, ыраастар, куех уунээйилэр тыытыллыбатахтар.
Дьиэлэр ахсын полисадниктарга эбии мастар, талахтар, сибэккилэр
олордуллубуттар. Манна икки мэндиэмэннээх сана типовой адыс кылаастаах
оскуола дьиэтэ, уон куойкалаах участковай балыыЬа, культура дьиэтэ, 75
миэстэлээх одо комбината, сибээс, мадаЬыын дьиэлэрэ бааллар. Бу эдэр, инники
кэскиллээх беЬуелэккэ 500-тэн тахса киЬи олорор, улэлиир, уерэнэр.
БеЬуелэк дьиэлэрэ, общественнай тутуулара Ильич сырдык лаампатынан
сырдатыллар. Ыалларга телевизор, радиоприемник, кыра да буоллар, дьиэ
ахсын кинигэ, хаЬыат, сурунаал мунньуллубут библиотекалара бааллар.
Бу биир кыракый беЬуелэктэн 57 урдук уерэхтээх специалист иитиллэн
тадыста, ол иЬигэр 25 учуутал, 6 врач, 5 тутуу инженера, 1 архитектор
уонна да атыттар. Билигин 32 киЬи дойду араас куораттарыгар уонна Саха
государественнай университетыгар ситиЬиилээхтик уерэнэ сылдьар. Отутугар
диэри саастаах беЬуелэк эдэр ыччаттара буттуун уопсай орто, эбэтэр аналлаах
орто уерэхтэннилэр. Учугэйэ диэн баар 28 урдук уерэди ылбыт кадрдар сопхуос
отделениятыгар, оскуола уонна эмп тэрилтэлэригэр эппиэттээх дуоЬунастарга
улэлии сылдьаллар.
БеЬуелэк ыаллара бары кэтэх суеЬулээхтэр, кеме хаЬаайыстыбалаахтар,
одуруоттаахтар. Онон кинилэр ас-уел ертунэн туох да кыЬалдата суох олороллор.
Дьэ манна биЬиги дьиннээхтик керебут Советскай былаас сылларыгар
ленинскэй национальнай политика ерегейдееЬунун, норуот олодун
материальнай уйгута тупсубутун, культура урдээбитин, сиэр-майгы биллэрдик
уларыйбытын.
Дойду атын беЬуелэктэригэр курдук, Дыгдаал беЬуелэгин сайдыытыгар,
уунуутугэр бэйэлэрин сэмэй кылааттарын киллэрсибит уонна билигин
киллэрэр элбэх ытыктанар дьоннор бааллар. Манн 74 саастаах, Саха сирин
дьахталларыттан киэнник сурадырар, «Бочуот Знага» орденнаах кадровай
булчут М.Е. Горохова олорор. Кини ааспыт сыллаахха бултуур былаанын икки
бугунэн ahapa толорбута. Мария Егоровна билигин даданы Хочо диэн арыыга
бултуу-алтыы сылдьар. БеЬуелэгэр, кун куерэйэрин курдук, бырааЬынньытарга,

446