Page 57 - Тумсуулээх улэ ситиьиилээх сыллара. Дупсун

рыгар услуобуйа быстар мелтех балаЬыанньалаада. Бары бииргэ турунан
улэлээтэхпитинэ кыайыахпыт диэн санааттан ылыныллыбыт ынырыыбыт
оройуон хаЬыатыгар бэчээттэммитэ.
Бу ынырыыбытын толорор сыалтан улэ култууратын тупсарар политика-
бытын салгыы сайыннаран, бары отделениеларга ынырыыбыт былаанынан
улэлии-хамсыы сылдьыбыппыт. Сопхуос киинигэр Дупсээдэ саЬыл, сибиинньэ
уонна куурусса иитиитин хаЬаайыстыбалара тэриллэн ферма, гараж улэЬиттэ­
ригэр итииаЬылыккабэриллэрэ садаламмыта. 6нерге,0стуойкада суесуЬуттэр
дьиэлэрэ тутуллубуттара, Дупсээдэ киин гараж, мастерской улэЬиттэригэр
кунус аЬыылларыгар остолобуой тутуллубута, анал повардаммыттара. Дупсээ
уонна Чэриктэй отделениеларын суесуЬуттэрин дьиэлэрэ еремуеннэммиттэрэ,
суесуЬуттэр дьиэлэригэр анал улэЬиттэр ананан повардар сылаас аЬынан
аЬатар буолбуттара. Бээдигэ, Остуойкада, Дупсээдэ сырдык киэн-куон арочнай
гаражтар тутуллубуттара. Бу ынырыыбыт суолтатынан Сахабыт сиригэр
тарданан олорор тыа сирин олохтоохторугар барыларыгар сыЬыаннаада. Тыа
хаЬаайыстыбатыгар, ордук cyehy иитиитигэр улэлиир дьоммут услуобуйа-
ларын, ыарахан олохторун тердуттэн тупсарарга аналлаах кэскиллээх ынырыы
республика да урдунэн тарданыан, улахан хамсааЬыны таЬаарыан септееде.
Ол эрээри дойдуга 1990 сыл кэлбитэ. Улам-улам СойууЬу дьаЬайан олорбут
Коммунистическай Партия Киин Кэмитиэтин хонтуруоллуур, дьаЬайар оруола
аччатыллан, мелтетуллэн испитэ. Ити барита оройуон райкомун улэтигэр
куускэ биллибитэ. ХаЬаайыстыбаларга баар парткомнар, профкомнар,
комскомнар быЬаччы тэрээЬин улэлэргэ кыттыылара эмиэ аччаабыта. Тустаах,
быЬаччы фермада, хотонно да улэлиир дьоммут "демократия”, "кенул уйэ"
кэлэн иЬэр диэн тылларынан ыскайданан улэдэ-хамнаска сыйыан мелтеен
барбыта. 1992 сыл бутуутэ сопхуостары тохтохпуттара. Сопхуос уопсай баайа-
дуола чааЬынай ыалларынан тардаммыта.
Тереебут-уескээбит дойдубутугар куустээх улэдэ сылдьар ытыктыыр
ыанньыксыттарбытыгар, совхоз бары улэЬиттэригэр, нэЬилиэк бары олохтоох­
торугар олохторо, улэлиир услуобуйалара лаппа тупсарыгар былааннаммыт,
улэлии сылдьар кэскиллээх ынырыыбыт былаас уларыйан олоххо кыайан
киирбэтэдэ.
Дойдубар директорынан баара-суода 2 сыл 4 ый эрэ улэлээбитим. Ол да
буоллар, кыл гас кэмнэ элбэх кэрэхсэбиллээди, сонун дьаЬаллары олоххо киллэр-
биппит. Онер отделениетыгар 200 ыанар ынахха аналлаах механизированнай
хотон, нэЬилиэккэ 120 точкалаах АТС улэдэ киллэриитэ садаламмыта. 1989
сыллаахха Дупсээдэ икки, Бээдигэ биир арочнай гаражтары киллэрбиппит.
Ити сыл оскуола котельнайа наЬаа аварийнай туруктаах, кыайан кыстатыа
суох диэн, ыксаллаах быЬыыга-майгыга ус универсал хочуоллаах квартальнай
хочуолунай тутуутун атырдьах ыйыттан садалаабыппыт уонна алтынньы
ыйга итиини биэрэн Дупсун орто оскуолатын коллективыттан улахан махталы
ылбыппыт. Бээдигэ арочнай хотону кытта спорт саала тутуута садаламмыта.
Чэриктэйгэ сопхуос убунэн сана балыыЬа, почта дьиэлэрэ, 150 ньирэй киирэр
телятнига тутуллубуттара. 1990 сылтан Чэриктэйгэ 48x18 миэтирэ кээмэ-
йдээх улахан спорт саала тутуута садаламмыта. 1991 сыл куЬунугэр улэдэ
киллэрэрдии улэлии сылдьар биригээдэ дьонун, ус киЬини, олохтоох киЬи
саанан оЬоллоон тутуу тохтоон хаалта. Министиэристибэни, шефтэри, куорат
атын тутуутун хааччыйар, бырайыактыыр тэрилтэлэри кытта уопсай тыл,
дьыалабыай сыЬыан олохтоон, харыыта суох тутуу матырыйаалын буларбыт,

55