Page 1 - Мүрүгэ уу кэллэ МС №64 1998 Бы2к. с-4

tllllill 1ИШНШ НИШ Hi I HI Н И ПНПНШ 1НШН1ШГ.Н11Ш1 11111li 118 iiBiiiiiiiHitmiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiHiimi
Кырдьаҕастар эт.эллэря- диэри үрэҕин устун айан-
нэн, Мүрү Эбэбитигэр илин үрүгэ уу кэллэ наатахха кос курдук буо-
үрэхтэр " сүүрдүбьтэхтэрэ лара буолуо. Ол аата 7
ыраатта. Онон ор сыл куу- метрэ арытыалаах. Онон
ран, хатан сыппыт Эбэбит бу даамба үрдүгэ эрдэ
уутуйан, дьон-сэргэ санаа- Балайыанньа уларыйыытын чуолкайдаары бэс уч уоттаммыта.
тын көтөхтө. ыйын 1 күнүгэр күнүс И. Н. Оллоновы кытта бил- — Дьэ у у кэллэ диибит.
Ыам ыйын 29 күнүгэр сэ сырыттым. Николай Николаевич этэринэн, били Эн бэиэи мелиоратор буо-
«Мүрү» система упрарле- стадион соҕуруулуу илин өртүгэр В. Д. Троев сала- ларыҥ быһыытынан бу
ниетын начальнига Н. Н. й.ааччылаах көһө сылдьар механизированнай колон­ ууну биһиги хайдах бы-
Оллоновтыын, Эбэҕэ түһэр на уонна Н. П. Мухин салайааччылаах суолу оҥо- һыылаахтык тутгуохпутун
үрэҕи, быһыттары кэрийэ рор тэрилтэ үлэһиттэрин күүһүнэн оҥоһуллубут бы- сөбүй?
сылдьан көрдүбүт. Николай һыппыт турбаларыгар уу 10-ча сантиметрынан тиий- — Бу үрэхтэн Тоһоҕо
Николаевич — биһиги бэккэ турар эбит. Онон билиҥҥи туругунан арҕаа күолүгэр барар ханааба
улууспут биир опыттаах көнүскэ уу кэлэ илик. баар. Ону ыраастаан биэ-
мелиоратора. 1974 сыллаах- Онтон Ньамырҕатта быһытыттан уу кэлиитэ арыый риэххэ наада. Үрэх уута
ха Омскайдааҕы тыа хаһаа- да намыраабыт. сэлиэнньэ илнн өртүгэр
йы’стыбатын '’ институт у н үо- Билигин аны Тоһоҕо күөлүгэр үрэх биир хорууту- баар, Чараиҥа барар суол
рэнэн бүтэрэн, гидротехник нан ууну салайан биэрэн киллэрэр сорук турар эбит. муостатын алдьатта. Oje
инженер идэтии ылбыта. Онио анаан үлэлэһэргэ суолу тутар-өрөмүөннүүр сотору кэминэн өрөмүөн-
Киий күн бүгүнугэр диэри учаастак уонна ойуур хаһаайыстыбатын тэрилтэтин нэниэҕэ. Комиссия быһаа-
сири ньүолсүтэр үлэҕэ сыл трактордара сыһыарыллыбыттар. Манан сибээстээн рыытынан Тарьигнээх Атах
дьар. Тоһоҕо күөлүн таһынааҕы ыаллар, уу ылыан сөп- арҕаа өртүгэр Эбэ киэҥ
Бастаан Ньамырҕатта төөх сирин ыраастыыллара эрэйиллэр. көхсүгэр түһэрэр иннит-
баһыгар тиийдибит. Манна тэн 60 см диаметрдаах, 20-
даҕатан эттэххэ. Эбэҕэ ’ JF S X ------------------------------------------ чэ метрэ уһуннаах үс тур
ууну киллэрэр быһыттар һыт ууну хаһааҥҥыттап ҕа. ба уурулунна.
Нэһилиэпньэҕэ манныгы
га бу күннэргэ дьон тоҕуо- киллэрдэ?
— By үрэҕинэн уу кэ­ этиэм этэ, уу ылар сирдэ
руһууларын, үөрбүт санаа- лиитэ суолга-иискэ хором- рин суһал бэрээдэгинэн
ларын атастаһыыларын ки- — Бастаан, ыам ыйын ньуну oiropyo суоҕа дуо? ыраастыы охсуохха диэн
һи астына көрөр. Ньамыр- 23 күнүгэр ити намыһах Танда суолун билигин хас Бөх-сыыс уу анныгар
ҕаттаҕа тиийиибитигэр турбаны үлэлэппиппит. Он да сиринэн сүүрүк toijo хаалбатын курдук дьаһа-
быһыт үс улахан турбаты- но улахан турбаларга уу охсон, алдьатан, сабыллан ныахха. Биллэрин курдук
нан уу бэрт күүскэ кутул- 8 см тиийбэккэ турар этэ. турар дии.
ла ту papa. У у түһэр тыр- Онтон 24-тэн уу эбиллээ- Мүрү Эбэ харыстанар зо-
һа-ууһа, ыам бырда^а, тнн кытта улахан турба- — Уопсайынан быйыл наҕа киирбитэ. Бу куннэр­
от-мас көҕөрүүтэ, дьон- лар киллэрэн барбыттара. саас халаан уутуттан гэ балайда кэскиллээх
сэргэ санаата көтөҕүллүү- Ол аата төрдүс сууккатын суол-иис алдьаныыта ула­ дьаһаллар ылыллаары ту-
тэ барыта кэрэ уйуктуу кутар. Бастаан наҕыл со- хан. Ити көрөрүҥ курдук раллар. Ол олоххо киир-
буолан көстөрө,.. ҕуслук түһэрэ, онтон 26- оннооҕор ойуур уута хайа дэҕинэ Эбэбитигэр сыһыам
— Николай Николаевич, тан дохсуннук түһэн бар- сүүрэн суолу алдьаппыт. мыт уларыйыа дии саныы
туһааннаах специалист быта уонна оннук туругу­ Ханнык баҕарар үрэх бын.
буоларыҥ быһыытынан Мү нан билигин түһэ турар. хаһан баҕарар ойоҕосто- Кырдьык да ааспыт
рүгэ у у н у киллэрии — Ити улахан турбалар руттан аппаларынан, кэ- сылларга Мүрү Эбэбит ку-
уонна бу быһыт туһунан диаметрдара төһөнүй уон­ дээллэринэн киллэринэн, рааннаан, уолан, дьүдэйэн,
а а ҕаа ч ч ы л ар га кы л гас гы к на бу күннэргэ төЬө уу толорунан өрүскэ түһэр. этэргэ дылы харааран киһи
кэпсии тус эрэ. кэлэн ааспытын учуоттуур Сатахха биһигп суолбуг кугун-сүрүн баттыыр ко-
кыахтааххыт дуо? туох да таггастааһына, рүҥнээҕэ. Быйыл угут
— Бу быһыт кураан оггоһуута суох буоллаг;а дьыл эргиллэн, илиҥҥи
дьыл тутуллубута. 1983 — Бу быһыт маннык ту­ дии.
сыллаахха саҕаланан баран ругунан ууну кпллэрдэҕи үрэхтэр сүүрүгүрдэн Эбэ­
икки сылынан буипүтэ. нэ суук каҕа 400 тыһ. Бу даамбаҕа иҥнибит уу бит барахсан урукку чэ-
Онтон ыла бу быһытынан куб. ууну atiapap кыах- таһыма Тыама илин өр- гиэн хаатыгар киирэр ту-
руктанна. У у былыргыттан
уу кэлэ илик. Онон бу таах. Ити барыллаан аа- түнэи Танда суолун үр- оилиҥҥэ диэри киһи-аймах
бастакы сурэхтэниитэ диэх ҕыынан. Ол аата билигин дүнэн охсон, сырыы суох
хэ сон. Бу куннэргэ мин кипи турба быһаҕаһын буолуо дииллэрин истэбин. саамай тыын боппуруоһа
буолар. Эбэбит уунан
манна күн аайы кэриэтэ арыый кыайбатынан үлэ- Ити сыыһа. Быһыт оҥо-
кэлэбин. Онио көрдөххо лии турар эбит буоллаҕы- һулларын саҕана чинчийэр туоллаҕына иһэргэ, туттар-
га уу дэлэгэй буолуо итиэн-
уу кэлиитин таһыма ула- на, 4 сууккаҕа Мүрүгэ үлэ баран турар. Бу үрэх нэ толору уулаах күөлү
рыйбат. Ити үс* сурув 725—750 тыһ. куб. у у кылгас буолан итгэриитэ
турбаларынан киллэрии барбыт буолуохтаах, Атын арыый улахан. Танда, Туй- көрөргө да астык, салгым-
тохтоотоҕуна, оол тыа са- нык эттэххэ, 72 гектар ма үрэхтэр өрүскэ түһэр мыт да ыраас, чэбдик буо­
ҕатын диэки баар турба- иэннээх сиргэ 1 метр ха- намтааһыннарын километр- луо этэ. Дьэ ол инниттэн
биһиги кинини харахпыт
наи у у кутуллуо. Ити тур- лыҥнаах ууга тэҥнээх. га таһаардахха 50 см харатын курдук харыс-
банан уу балтараа ыйьг Итини Эбэ иэнигэр үллэр- тэҥнэһэр. Онтон бу үрэх-
быһа киириэ диэи ааҕабыт. дэххэ, уу збпллиитэ бил- гшт намтааһына 70 см. тыах кэритгнээхпит.
— Уопсайынан бу бы лэн турар бытаан буолуо- Бу быһыттан Тыамаҕа Петр ПАВЛОВ.