Page 196 - Борогон боотурдара

•»)• БОР060Н БООТУРДАРА

До^орум 1943 сыллаахха сэриигэ елбутун ибитиннэрэр «хара суруга»
кини а^атыгар Аржаков Дмитрий Ивановичка аадырыстанан кэлбитин миэ-
хэ кердербуттэрэ. Оо, ол миигин тебелеех ыар ындыылаах харах уутунан ал-
ларытан ааспытын, уйэ анаарын кэринэ, кимиэхэ да кэпсээн чэпчэтиммэ-
тэ^им. Арай, билигин, ол кехсубэр кейместубут ыар абыыбын абардым дуу,
абарбатым дуу? Кэлин убун оло^ум устатыгар биир эмэ уол ыал буоларга этии
онороору чугабаата^ына, тибэн ибэрим. Санаабар, до^орум сырдык, ыраас
тапталын таннаран биэрии курдук саныырым. Ол курдук, оло^ум аабан, биир
инчэтрй эттээ^и куеммэр кетеден о^оломмокко-урууламмакка, а^ам аатын
утумнатар ыччата суох олорон кэллим. Итини барытын кэнним ыраатан, ин-
ним чугабаан баран, саатар, кэлэр кэнчээри ыччат сэрии алдьархайа, эдэр
дьон ыраас тапталларын хайдах учту кэбэн барбытын ейдоетуннэр диэн,
е-ер саараан, кэтэмэ^эйдээн баран, дьэ, адьас аба^астык кэпсиибин. Саатар
итинэн до^орум сырдык кэриэбин, аатын-суолун уйэтитэргэ кемелебуум».
Дьэ, ити курдук, сэрии ыар ынчыга, сир аннынан ньиргийэн, бибиги Бо-
родоммут буоругар да дуорабыйара тохтуу илик бадахтаах.
Бибиги Настаабыт сэриигэ елбут до^оро Аржаков Н.Д. 1915 сыллаахха II
Легей нэбилиэгэр тереебутэ. 1942 сыллаахха Чурапчы ОБК-н армия^а ыны-
рыллыбыта. 1943 сыллаахха сэриигэ елбут. Черниговскай уобаласка Требухово
куоракка кемуллубут. «Аржаков Николай Дмитриевич, рядовой. 1915 г.р., уро­
женец 2 Легойского н-га Усть-Алданского р-на, якут, б/п, призван 20.08.1942 г.
Чурапчинским РВК, умер в эвакуационном госпитале 1303 27.04.43 г., захоро­
нен в г. Энгельс Саратовской обл.» («Память. Том 3. Якутск, Сахаполиграфиз-
дат, 1995).
Аржаков Н.Д. сэрии инниттэн комсомолец, активист этэ. Сталинград
кемускэлин кыттыылаа^а буолан, дьонугар «салгын сэриитин чаабыгар сэ-
риилэбэ сылдьабын» диэн суруга кэлбит, онон зенитчик эбит.
Боровой олохтоо1)о, сэрии кыттыылаа^а Бурцев Н.Д. кинини кытта
Томторго ШКМ оскуолатыгар бииргэ уерэммитин маннык ахтар:
«Аржаков Н.Д. а^атын оло^о урукку Угэлээх нэбилиэгэр, Хонуу Бээрийэ
диэки еттугэр баара. Улахан мунхаланар куел халдьаайытыгар етехтенере.
Революция иннинэ биирдэ бибиэхэ куораттан сэтээтэл тахса сылдьыбыт.
Миитэрэйи киниэхэ сирдьитинэн биэрбиттэр. Миитэрэй урдук унуохтаах,
беден-садан киби эбит. Сэтээтэл кини дара^ар саннын таптайа-таптайа: «Вот
это фигура!» - диэн хай^аабыт. Ону кэлин Миитэрэй: «Миигин сэтээтэл «Бе-
гуурэ» диэн хай^аата», диэн уерэн, кэпсэл оностуммут. Онтон сэдиптээн, дьон
киниэхэ «Бегуур Миитэрэй» диэн хос аат быспыттар.
Кини уола Ньукулай эмиэ а^атын курдук дара^ ар сарыннаах, сиппит беден
киби уерэммитэ. Томтор оскуолатын керудуеругэр кэлин республика тустууга
чемпиона буолбут Арамаан Петухову кытта икки беден уерэнээччилэр тустан
тилигирэбэр этилэр.
Ньукулай учууталбыт И.С. Васильев салайар литературнай курубуогар сыл-
дьан, суруйбут хобооннорун илиинэн тахсар сурунаалбытыгар бэчээттэтэрэ».
А.М. Васильева билигин 14 бииргэ тереебуттэриттэн со^ото^ун эрэ хаал-
ла. Кини начаалынай оскуоланы бутэрэр сылыгар ийэтэ ыалдьан елен, кол-
хозка улэлииргэ кубэллибитэ. Ыччат биригээдэтигэр биригэдьиир буолбута.
Сэрии бастакы сылларыгар - ферма сэбиэдиссэйэ. 1943 сыллаахха - колхоз