Page 58 - Кырдьаҕас үөрэх кыһата Дүпсүн орто оскуолатын 135 сыла

чороон Саха сиригэр соҕотох, 19 үйэ, маастара биллибэт.
4. 1771 сыллааҕы Екатерина 2 ыраахтааҕы Тэбиик-Матвей Турчековка
бэлэхтээбит куортуга.
5. Сүктэр дьахтар көмүс сирэйдээх чаппараахтаах, кычымнаах,
үүннээх, тэһииннээх ыҥыыра (19 үйэ).

Туризм.

Биһиги оскуолабытыгар эдэр туристар маҥнайгы слеттара 1960
сыллаахха “Луку” алааска буолбут. Бу слету норуот үөрэҕириитин
туйгуна, республика биир биллэр кыраайы үөрэтээччитэ П.П. Борисов
тэрийэн ыыппыта. 1963 сылтан туризмы тэрийээччинэн өр сылларга
энтузиаст-учуутал, РСФСР норуотун үөрэҕириитин туйгуна И.Д.
Стрекаловскай үлэлээбитэ уонна араас кэмҥэ А.И. Сивцев, И.И.
Сыроватскай, Н.Н. Литвинцев, В.С. Прибылых, В.Г. Шадрин, Л.И.
Новогодин, Г.Н. Попов, М.И. Стручков, В.П. Сивцев, С.В. Румянцев,
Р.А. Бехтюева, Г.Г. Сивцев, Г.В. Лыткина, С.Н. Алексеев киниэхэ
көмөлөспүттэрэ. Республика уонна улуус араас маршруттарынан
сүүстэн тахса биир-икки хонуктаах, уонтан тахса элбэх хонуктаах
туристическай, геологическай походтар тэриллибиттэрэ. Ол түмүгэр
баай ис хоһоонноох матырыйаал хомуллан, 1962 сыллаахха оскуолаҕа
тэриллибит кыраайы уонна историяны үөрэтэр музейга 2000-н тахса
экспонат көрдөрүүгэ түмүллүбүтэ. Оскуола эдэр туристара улуус
слеттарыгар 1960 сылтан кыттан 25 төгүл 1 м, республика слеттарыгар
1962 сылтан кыттан 8 төгүл 1 м. буолбутгара. Бүтүн Россиятааҕы
туристар слеттарыгар 1964 сыллаахха Калининскай уобаласка, 1975
сыллаахха Смоленскай уобаласка баран кыттыыны ылбыттара.
Кэлин сылларга улууска 2,3,4 м. ылаллар. 1987 сыллаахха республика
күрэхтэһиитигэр кыра хамаанда туртехникаҕа 1 м., сигнализацияҕа 2
м., геологияҕа 4 м., айылҕа оҥоһуктарыгар 3 миэстэлэргэ тиксибитэ.
Ориентированиеҕа улуус чемпионнарынан уонна призердарьгаан
буолбуттара: 1992 сыл - Оля Босикова, Леня Шелковников, 1994 с -
Галя Ушницкая, Саша Прибылых. 9 кылаас үөрэнээччитэ Муся
Алексеева 1996 с. сайыныгар ориснтировщиктар республикатааҕы
лааҕырдарыгар сынньанан, күрэхтэһэн кэлбитэ.