Page 1 - Ахтыылартан строкалар.02.09.2006 МС
P. 1
ФШдаарбата
Балаҕан ыйын 2 күнэ, 2006 с. СУБУОТА
йтеряжтчест йповты шатмрт т к 61 сын
Улуу Кыайыы бүтэһик Илин сэриигэ кыштыбыт биир идэлээхтэрбит
өрөгөйдөөһүнэ
А.ПЕТРОВ, улуус байыаннай
комиссара, подполковник
1945 сыл атырдьах ыйын 8 күнүгэр милитаристская
! Японияны утары сэрии саҕаламмыта. Улуу дойдубу-
| тун умсарарга соруммут өһөгейдөөх өстөөҕү үлтү сын-
ньар уоттаах сэриигэ кытгар, ууну-успу ортотунан туо-
распыт, хабыр хапсыһыыларга к 'рсэн харса суох
{ охсуспут, фашистскай Германиями кыайан кыайыы
кынаттаммыт саллаат-буойуттарбыт өссө биир хабыр
[ хапсыһыыга киирсэн квантунскай армия оборона-
1 тын тоҕо көтөн харса суох кимэн киирбиттэрэ. Кини- АМ М ОСОВ П .П ., ВАСИЛЬЕВ Ф .И ., ГУЛЯЕВ А.Л., ГОТОВЦЕВ К.А.,
5 лэри уута суох Гоби кумах куйаара, улахан Хинган хаһыат редактора редакторы солб. суоппар байыаннай журналист
I хайаларадатохтоппотохторо.
1945 сыл балаҕан ыйын 2 күнүгэр Токио бухтатыгар толору тиэммит байыаннай гынан ананан 1970 сылга
турар «Миссури» диэн американская линкорга Япо эшелоннар кэлэллэрин диэри үлэлээбит, онтон сал- Туе бэйэм
ния бэрэстэбиитэллэрэ капитуляция туһунан актаҕа илиилэринэн сүөкүүллэрэ гыы 1974 сылга диэри биһи-
илии баттаабыттара, Улуу Кыайыы бүтэһик өрөгөй- уонна бэйэлэрин ыскылаат- ги улууспутугар милиция от- туһунан
тарыгар ыыталлара. Арҕаа делын начальнигынан үлэ-
1 дөөһүнэ дойду устун үөрүү кынаттанан көппүтэ. Сиэ-
сэрии (Германия) бүппүтүн лээбитэ. Доруобуйатынан
рэй синиэли кэтэн сэриилэспит хорсун буойуттарбыт кылгастык
кэннэ кинилэртэн икки ар сибээстээн пенсияҕа тахсы-
I өрөгөй үктэллэнэн төрөөбүтдойдуларыгар төннүбүтгэ- мия Японияны кытта сэрии быта уонна партия райкомун
5 рэ. Империалистическая Япония утары сэриигэ кыт- гэ барбыта, бу армиялары сэ дьаһалынан оройуоннааҕы Айыллыбыт авам Готовцев
| тыбыт ветераннартан билигин биһиги улууспутугар рии сэбинэн толору хаач- типографияҕадиректорынан Николай Ефимович, ийэм Ва
эйэлээх-иллээх кэргэттэр аҕалара, эһээлэрэ, хос чыйбыттар. Бу уһун кэм ус анаммыта, 1976 с. кулун ту- сильева Анна Федотовна диэн
эһээлэрэ буолан дьоһуннаахтыколороллор. Ол курдук тата армия бүтүннүү, ону тэ- тар ыйга эмиэ партия райко этилэр. Бэйэм Бээрийэ нэһн
: Аммосов Михаил Михайлович, Бурцев Николай Да ҥэ биһиги ветераммыт Ми мун бюротунан райсовет ис- лиэгиттэн төрүттээхпин. Он
хаил Михайлович түүннэри- полкомугар социальнай ха- тон иитиллйбит дьоммунан Ва
нилович, Бурцев Петр Васильевич, Васильев Кон
күнүстэри кытаанахтык . ралта отделын сэбиэдиссэ- сильев Михаил Гаврилович
стантин Михайлович, Копырин Дмитрий Васильевич, ийэм Васильева Харитина Фе
үлэлээбит, ардыгар утуйбак- йинэн 1980 сылга диэри ана-
Местников Егор Романович, Новгородов Василий ка, сууммакка, аһаабакка да нан үлэлээбитэ. дотовна буолаллар. 1923 сыл-
Николаевич олорбут олохторо улуус эдэр ыччаттары- лаахторүохпүн. 1931 сыллаахха
гар өрүү холобур буолар. Кыайыыны уһансыбыта Бээрийэ нэһилиэгин түөрт кы
Ахтыллыбыт ветераннарбытынан, биир дойдулаах- лаастаах оскуолатын бэрт эрэ
йинэн үөрэпэк бутэрбитим. Ол
тарбытынан киэн туттан туран, эдэр көл үөнэ ыччаты
Аммосов Михаил Михай сылдьыбыт. Сэрии бүппүтүн Үлэлээбит сылларыгар кэнниттэн атын үорэх суох ки-
байыаннай идэни баһылыырга, таларга ыҥырыаҕы лович 1925 сыл от ыйын 25 кэннэ 1947 с. муус устар ыйга Саха А ССР Верховнай Сове- һитэбин. Инньэ гынан кыра
баҕарыллар. Төрөөбүтдойдуну көмүскүүр-харыстыыр күнүгэр Курбуһах нэһилиэ- Монголияҕасоҕотоххаалбыт' тын Президиумун, С С Р С сааспыгтан «Түмсүү» колхуоска
| ытык иэс быһыытынан, байыаннай идэни талыа.н гин «Хамыдал» сайылыкка 55 туспа полкаҕа салгыы. су- ИДьО министерствотын, от-мас хара үлэтигэр, кэлин
! баҕалаахтарга аан мэлдьи аһаҕас. Кэнники сылларга төрөөбүтэ. лууспаҕа ыыппыттар. Ар- үлэлээбит оройуоннарын са- 1939 сыллаахха «Буденнай»
I дойдуга байыаннай реформа ыытылла турар. Байыан 1941 сыллаахха Курбуһах мияттан 1948 с. муус устар лалтатын бочуотунай грамо- колхуоска от, бурдук, ити кэннэ
най эйгэҕэ үлэ-хамнас, саҥаны киллэрии тэтимирэн 7 кылаастаах оскуолатын ыйга Дьокуускай куоракка таларынан наҕараадалам- тимир ууһабуолан үлэлээбитим.
Колхуоска саҥа техника кэлби-
иһэр. Сулууспа болдьоҕо 2007 сылтан биллэ кылгыах- бүтэрбитэ, онтон 1943 с. от кэлэн 2 сыл устата военизи мыта. «Милиция туйгуна» тигэр ону.өрөмүөннүүргэ кыт
ыйыгар диэри колхуоска рованная чааска үлэлээбитэ. знагынан, Аҕа дойду сэрии-
таах. Бу кэм устата призывник дойдуну байыаннай үлэлээбит. Армияҕа 1943 Онтон 1950 сыллаахха мили тин 2 степеннээх ордены- тыбытым. Булуук, барана, сиэ-
өттүнэн көмүскүүр үөрүйэхтэри ылынар. Идэтийбит сыллаахха от ыйын 1 күнү- ция органыгар үлэлээбитэ. нан, «Эҥкилэ суох сулууспа йэлкэ, бурдук үлэтин массыы!
! Армияҕа көһүүнэн сибээстээн контрактная сулуус- гэр ыҥырыллан Забайкаль- Маҥнай куорат 1-гы отде- иһин» мэтээл I, II, III сте- натыгар молотилкаҕа механик
паҕа киирии бара турар. Саллаат Ийэ дойдутун ин- скай фронт 7 армиятыгар 356 лыгар милиционердаабыта, пеннэринэн наҕараадалам- улэтин толорбутум. Ааллаах-;
нигэр эппиэтинэһэ улаатар. Улуустааҕы байыаннай нүөмэрдээхкиин байыаннай онтон 1951 с.2-с отдел пас мыта, араас 14 үбүлүөйүнэй Үүн көлөтүн сыарҕатыгар ыя-
лык оҥоруу уонна мае оҥо-
комиссариат доруобай, эдэр ыччаттары контрагынан ыскылаатыгар түбэспит. портная отделыгар началь мэтээллээх. һуута, сыарҕа барыта мин илиим
сулууспаҕа, прапорщиктар оскуолаларыгар ыытарга Манна аҥардас сэрии сэбин нигынан анаммыт. Онтон Михаил Михайлович киһи иһинэн ааһара.
1 угумнаахтык үлэлэһэр уонна эдэр уолаттары ыҥырар. араас көрүҥэ баара үһү. Бу 1952 сыллаахха Уус-Маайа быһыытынан аламаҕай, Сэрии сабана армияба ыҥы-
отделыгар эмиэ паспортная дьон кыһалҕатын өйдүүр,
ыскылаат Монголия Народ
Армияҕа барыта куһаҕан буолбатах, үчүгэй үгүс. ная республикатыгар элбэх остуолга көспүт, онно маҥ- кинилэргэ төһө кыайарынан рар этилэр да, ийэм, абам кыр-
| Онно аныгы араас идэҕэ үөрэнэҕин, үрдүк кылаастаах салаалардаах эбит. Сэттис най дознавателинэн, онтон көмөлөһөр буолан бар-дьом- дьабастарынан хаалан испитим.
техниканы баһылыыгын, эт-хаан өттүнэн эрчиллэн армия Хасан күөлгэ сэрии следователинэн үлэлээбит. мут махталын ылыан ылар. Онтон кэлин фабрика, завод
курса аһыллан куоракка Ф ЗО
чэгиэн-чэбдик, күүстээх-уохтаах буолаҕын. лэспит бөдөҥ, күүстээх ар Манна үлэлии сылдьан ыч- Түгэнинэн туһанан Михаил диэн ааттаах байыаннай үөрэх
Бары улуус олохтоохторун, сэрии-тыыл ветеран- мия эбитэ үһү, онон бу ар чат киэһээҥҥи оскуолатын М ихайловича уһун-дьол- курдук үлэҕэ ылбыттара. 1943-
нарын милитаристская Японияны кыайыынан, ик- мия бары чаастарын уонна 1960 с. бүтэрбитэ. Салгыы лоохолоҕу, кытаанах доруо 44 сылларга үөрэнэн баран
кис Аан дойду сэриитэ бүтэһиктээхтик түмүктэммитэ ону таһынан Монголия но- милиция Хабаровскайдааҕы буйаны, бары үчүгэйи баҕа- куорат иһигэр «Якутстрой-
61 сыла туолуутунан итиитик-истиҥник эҕэрдэлии- руодунай армиятын сэрии оскуолатын кэтэхтэн үөрэ- рабыт. трест»диэн куоракка саҥа дьиэ
сэбинэн толору хааччыйал- нэн 1965 сыллаахха бүтэрби-
| бин! Баҕарабын чэгиэн-чэбдик доруобуйаны, иллээх- лара. Сотору-сотору Совет тэ. 1966 сыллаахха Чурапчы Афанасий М АКСИ М ОВ, лэри тутуу тэрилтэтигэр үлэлэ
| эйэлээх олоҕу! ская Союзтан сэрии сэбин отделын милиция начальни- Бороҕон. битам. Онтон 1944 сыл буп
дьиҥнээхтик армияба ылГ
тара. 1945 с. бэс ыйыгар М
мах куйаар устун сатыы аиан- ры кыргыһыыга кыттыбытым. таба тиийбиппит кэннэ, дьо
(хшыылартан наан Монголияны чиэрэстээн 1947 сыллаахха Советскай С о пуон сэриитигэр утаарбытгара.
Онтон Порт-Артурунан, Хар
Колган туһаайыытыгар япон-
юзка төннүбүтүм».
строкалар нар бөҕөргөтүммүт сирдэригэр Местников бин, Мукден о.д.а. куораттары-
нан сылдьыбытым. Ыарахан
тиийбиппит».
Егор Романович: артиллерияба сулууспалаабы-
Максимов тым. Итиннэ кыратык бааһы-
«624 артиллерийская полкаҕа
Гаврил Нестерович: биир сыл устата үөрэнэн сер ран Мукдеҥҥа уонна Чита гос-
Новгородов питалларыгар сытан, эмтэнэн
«1945 сыллаахха от ыйын са- жант званиетын ылбытым. Ар- баран, инбэлиит буолан төрөө-
Василий ҥатыгар биир ыйдаах Курска ҕаа сэриигэ аатырбыт 6-е гвар- бүт дойдубар кэлбитим. 1946
Николаевич: үөрэнэн санитарнай инструк дейскай танковай армия рота- сыл муус устар ый бүтүүтэ этэ.
тор буолбутум. Ити сыл атыр тыгар сулууспалаан Япония сэ
«1944 сыллаахха бэс ыйы- Армияба барар сылбар хонуу
дьах ыйын 8 күнүгэр кыра- риитигэр кыттыбытым. Мао-
гар арйияҕа ьпгырыллыбы- ныыссаны туораан Хинган ха- нань, Тундань куораттары биригэдьииринэн үлэлээбитим.
тым. Осетрового тиййэн ба ___________т т.„м йатыгар тиийбиппит. Маньчжу ылан Квантунскай армияны Ити кэлэн баран Буденнай аа-
ран Иркутская уобаласка Аманатов Николай рия аннынан тыҥааһыннаах матчигынан, 622 туспа стрел- кыргыбыппыт». тынан колхозпар урукку үлэбэр
Мальтаҕа элбэх баҕайы буо ытыалаһыыга кыттан япон ар ковай взводка стрелогунан су- киирбитим. Онтон бэттэх хан-
лан карантшгҥа сыппып- Иннокентьевич: миятын хоппуппут, Чанчун, лууспалаабытым. Милитарис Бочкарев нык да үлэни үчүгэйдик, олох-
пыт. 1945 сыллаахха Маль- «1944 сыллаахха Кыһыл Ар Харбин, Мукден куораттары тская Японияны утары кыргы- тоохтук ылсан үлэлиирим. Кил-
таттан Япония сэриитигэр мия кэккзтигэр ыҥырыллыбы- улахан сэриитэ суол ылаттаа- һыыларга кыттыбытым.». Николай Васильевич: биэннээх үлэм иһин элбэх мэ-
Харбин куорзты ылыыга ил- тым. Мальта куоракка ый кэри- «Японияны утары сэрии са- тээллэринэи, оччотообуга миэ-
быппыт, онтон кэлин билиэн-
дьибиттэрэ. Мин сэриигэ ҥэ байыаннай үөрэхтээһини нэйдэри харабыллаабытым». Гоголев Баланарын кытта сүүһүнэн тэрэнэн таҥаһынан бириэми-
рядовой пехотинец этим. ааспыппыт. Онтон салгыы 1945 массыыналар кэлэннэр, артбо- йэлэнэр этим. Улууһум хаһыа-
1945 сыллаахха балабан сыллаахха снайпердары бэлэм- Троев Дмитрий Николай Иванович: еприпаһы тиэйэн бараллара. тыгар оччоттон баччаҕа диэри
ыйыгар Япония кыайтаран ниир оскуолаҕа үөрэппиттэрэ. «Японияоа, Кытайгабилиэн- Олору арыаллаан тыһыынча- активная корреспондент буо-
бэриммитэ. Кыайыы кэнннт- Ол чаастан илин Япония импе- Гаврильевич: нэйдэри харабыллааһыҥҥа, нан километр сири Хабаров лабын.
тэн япон билйэннэйдэрин риалистарын утары сэриигэ «1942 сыллаахха Кыһыл Ар конвойдааһыҥҥа сылдьыбы- ская, Владивосток диэки ба
Союзка таһаарбыппыт». ыыппыттара. Икки нэдиэлэ мия кэккзтигэр ыҥырыллыбы- тым. Ол сылдьан Харбин куо йыаннай чаастарга туттарар- Константин ВАСИЛЬЕВ.
курдук уот кураан ортотунан ку тым. 30-е мотополкаҕа авто- ракка япон партизаннарын ута быт».
