Page 14 - Сергей Васильев. Хоһооннор, поэмалар

саныыр санааларынан быһаччы харахха көстөр курдук ойуулаан
биарэр
V1934 сыллаахха Сергей Васильев икки сыл устата Ньурба оро-
йуонугар үлэлиир. Онно сылдьан суруйбут хоһоонноро 1937 сыл­
лаахха «Ньурба биэрэгэр» диэн хомуурунньук буолан тахсыбыт-
тара.
СИт курдук, Сергей Степанович поэзията общественнай олоҕун
кытта ыкса сибээстэнэн, кини бэйэтин күннээҕи үлэтин быстыспат
сорҕотун быһыытынан кунтэн-күн сайдан, күүһүрэн испитэ. \
Поэт айымньытын үөһэ этиллибит биир бэлиэ өттө, уратыта
итини тэҥинэн кини ити бириэмэҕэ суруйбут суруйууларын мөл-
төх өттүлэрин төрүөтүнэн буолбута. Кинилэр үксүгэр олох субу
түгэҥҥэ туруорар ыйытыктарыгар хоруйунан буолаллара, күннээ-
ҕи сорукка ананаллара, ол иһин үксүгэр тиэтэлинэн сахсаххайдык
суруллаллара, ол түмүгэр үгүстэрэ күн-дьыл аастаҕын аайы суол-
таларын сүтэрэн^ кэм бэрэбиэркэтин кыайан уйбатылар, бүгүҥҥү
күҥҥэ кыайан тиийэн кэлбэтилэр. Итинник быһаарыахха сөп «Мэ-
ҥэлэр хайа үрдүгэр» уонна «Ньурба биэрэгэр» диэн хомуурунньук-
тарга киирбит хоһооннор үгүстэрэ умнуллубуттарын.
ТСергей Васильев «Айхал» диэн улахан эпическэй поэматын 1941
сыллаахха суруйан бүтэрбитэ^ Поэма бастакы чааһыгар поэт саха
норуотун ааспыт историческая дьылҕатын, аас-аччык, ытыс таһы-
нар хараҥа ынырык ыар олоҕун, тойоттор-баайдар уонна ыраах-
тааҕы былааһын батталын-атаҕастабылын, ол да буоллар норуот
сырдыкка баҕата, көҥүлгэ талаһыыта хаһан да өлбөтөҕүҥ, өрүү
гыыннааҕын саха олоҥхотун эпическэй образтарыгар олоҕуран мо-
нументальнайдык ойуулаан көрдөрөр. Норуот ити сырдык ыратын
бөҕөргөтөр көҥүгл тылы сахаларга аан бастаан декабристартан са-
ҕалаан нуучча дьоно аҕалбыттара. Поэт ордук чорботон Саха
сиригэр сыылкаҕа сылдьыбыт большевиктар Серго Орджоникидзе,
Емельян Ярославскай иитэр, үөрэтэр үлэлэрин бэлиэтиир:
0
Ол бобо баайыллыбыт кынаттаах хотойдор
Силлиэни битгэнэн сиринэн дайаннар —
«Дьол төрүүр сиригэр көтүөҕүн^,—дииллэрэ,—
Ыал ахсын күн курдук кылбааран киирэрэ.
Ол онтон сахалар уһуктан турбуппут...
Ити дьоннор ииппиттэрэ саха норуота бүгүн киэн туттар М. К- Ам­
мосов, П. А. Ойуунускай курдук талааннаах большевиктарын.
Поэма иккис аҥарыгар поэт Саха сиригвр советскай былаас
гуругуруутун түмүгэр, большевиктар партияларын халбаҥнаабат
салалталарынан ситиһиллибит улуу уларыйыылар, сүҥкэннээх
кыайыылар хартыыналарын ойуулаан көрдөрөр.