Page 332 - Бойуот

баран, бийиги келуенэ дьоно, бийигиттэн арыый алын
келуенэлэр, дьиннээх былыргы саха одонньотторун кур­
дук барыны-барытын сыныктыы, дьылы-куну билгэлии
сатыы, айылда араас уларыйыыларын-тэлэрийиилэрин
ырыта сатыы, айылда солун кестуулэрин бэлиэтии, уерэтэ
сатыы сылдьыбатах дьоммут. Бийиги олох бастакы улары-
йыытын ерукуйэр теленугэр уескээммит, оскуола уерэтэн
такайыытыгар киирэммит, ол былыргы одонньоттор этии-
лэрин ийиллии сатаабатах, хата теттерутун кинилэри
элэк-хаадьы гынан, кинилэри «танараЬыттарынан» аат-
таан уескээбиппит. Аны оскуолада адыйах сыл уерэнээт,
сурдээх улахан билиилэммит курдук сананаммыт, одон-
ньоттору уерэдэ суохтарынан, туту да билбэт дьонунан
аадан барбыппыт. Онон уйэлэргэ мунньуллубут, айылда
бэйэтэ уерэппит хаарыан бэйэлээх сенуулэрэ тэпсил-
либитэ. Онтон аны улаатан, улэйит буолан баран, ор-
дор бириэмэ суодуттан да буоллада буолуо уонна терут
дьыллыы хайыы сатаан улааппатах буолан да буолуо, ол
туйунан санаада да суох этэ. Онон ойууннар, адабыыттар,
дьылдалаайын, дьыл тумук кэмнэрин аада сатаайын, бэл
чабырдах, остуоруйалайыы, онноодор, олонхо, кылгас
кэмн э ойуохай, ыйыах — барылара умнулла сыспыттара.
Онтон аны сэрии тэбэр. Сэрии кэннитгэн суурбэччэ сыл
буолан баран, дьэ садаланан дьыллаайын энин туйунан
кэпсэтиилэр буолуталаан барбыттара.
Ол ийин этэбин, бийиги тойо да эт-хаан еттунэн мел-
теен, сирэйбит-харахпыт хампарыйан одонньор буолбуп-
пут ийин, бийиги былыргы ханан да, туох да булкаайыга
суох, ханнык да туора ей-санаа хайыта тыыппатах, дьин­
нээх айылда бэйэтэ одолообут одонньотторуттан чынха
атыммыт. Кинилэр олохторо — бэйэлэригэр хааланан
хаалбыт тун бутэй олох. Онон былыргы одонньоттор ки-
йиэхэ туту эмэ кэпсээри гыннахтарына, бигээн-бигээн
баран, адьас кырдьык эрэ буолладына, кэпсииллэр. Оске,
сымыйаны эттэхтэринэ — дьон барыта кэлэйиэхтээх,
«ити кийи диэн... уу диэбитэ хаар, хаар диэбитэ уу кийи»
диэн кэбийиэхтээхтэр уонна туту да этгэдинэ, ким даданы
итэдэйиэ суохтаах. Ол туйунан адалар ыччаттарыгар эрдэт-
тэн учугэйдик такайыахтаахтар.
Ол одонньоттор, бэл, алларастаан улаханнык да ку-
лэртэн туттуналлар. «Дьон дьалаата суох кийи диэхтэрэ»
диир эбиттэр. Отгон бийиги кулбэт кийини абаайы ке-
326