Page 442 - Бойуот

— Кутуйах суурэр.
— Togo уйуурэрий? — диир. Кырдьык, кутуйах уйуу-
рэргэ маарынныырдык, чубугуруу-чубугуруу, суурэр эбит.
— Хороонтон хороонтго диэри сайыны быйа куту-
йахтар биир сиринэн сылдьааччылар. Ол ийин хоролдон
суол буолан хаалар. Туун кутуйах хороонуттан тайырдьа
тахсар уонна айыыр-сиир, араастыыр. Ол сылдьан туохтан
эмэ куттаннадына, ураты тургэнник ородун устун хороо-
нугар тэбинэр. Оске, кини онно атын кутуйады кытта
утары кэтиллэ тустэдинэ — иккиэн елеллер. Кини мун-
нунан охсулуннадына, найаа кэбирэхтик елер. Ол ийин
ити атын кутуйахтарга биллэрэр, сэрэтэр дьуйунэ. Саната
суох суурдэр эрэ, булгуччу абаарыйа, иэдээн тахсар. Атын
кутуйахтар биллэриини ийиттэхтэринэ, теттеру тэбинэл-
лэр биитэр туора ойон, орох тас еттугэр куоталлар.
Кутуйах — улэйит харамай. Кинилэр бары улэлиил-
лэр. Бастаан, утуйар хосторун он'остоллор. Ону, баара
буоллар, аьгаардас туунэн умуйахтарын толорунуох эбит-
тэр да, ол суода бэрт буолан, ньаассын оту тайыналлар.
Сымнадас уонна сылаас ахан буолааччы. Аны ол утуйар
дьиэлэриттэн биир хардыылаах сиргэ манхаайай ампаа-
рын хайааччылар. Онтукалара хайаанар ас тейе кестерут-
тэн ампаарын ахсаана элбээн ийэр. Ол манхаайайдарга
найаа чигг, ураты учугэйдик дьаарыстаан бытаны, кэйгэс
силийин, эрбэйин суон силийин, бурдук ыйыллыбыт си-
ригэр баар кутуйахтар буолак тас бууругэр ерусуйэ содус
хас да ампаары хайаллар уонна бурдук буйарын кытта,
солуоманы бук баттаан киистэни быйа кэрбээн ылаллар,
киистэ кылын ыраастыыллар уонна ол кыла суох киис­
тэни тайан, манхаайайдарыгар ыга симэллэр.
Итини кинилэр тууну быйа улэлиир буолан, умуйах--
тарын сур тургэнник толороллор. Ол хайаастарын кыйыны
быйа айылык он'остоллор.
— Ити кутуйах куйадан дии?
— Урдук сир кырсын тобулута хайыталаан дьиэтин-
уотун он'остор. Онон хаар уута саас киирэр буолан, сир
кырса уйуннук сииктээх сытарын хааччыйар. Кини су-
халыыр буолан, сир кырса таайырбат. Кутуйах бэдэргэ,
сайылга, солон'додо, кырынааска, мунурга (лааскайга),
хаххантга, мэкчиргэдэ, куйбааггкыга, хаар эбэдэ бэртээхэй
айылык буолар.
Итинник айахпыт хам буолбакка баллыгырайан, бийи-
436